costaspappis

Ανοιχτή επιστολή στους συναδέλφους μου

2011-12-22T09:23:00.001+02:00

Αγαπητοί Συνάδελφοι,

Στις 21-11-2011 ο Φοιτητικός Σύλλογος Πανεπιστημίου Πειραιώς «Ο Πλάτων» δημοσίευσε την παρακάτω ανακοίνωση:

«Με το έναυσμα των όσων διατυπώνονται στο έντυπο της εφημερίδας της κυβέρνησης (sic) ... προχωράμε στη γνωστοποίηση της πενταμελούς οργανωτικής επιτροπής Πανεπιστημίου Πειραιώς [σ.σ. ακολουθούν τα ονοματεπώνυμα πέντε καθηγητών του πανεπιστημίου, μεταξύ των οποίων και του γράφοντος, στους οποίους ανατέθηκε να πραγματοποιήσουν τις εκλογές για την νόμιμη ανάδειξη των καθηγητών που θα αποτελέσουν την πλειοψηφία των μελών του Συμβουλίου Διοίκησης που προβλέπει ο νέος νόμος για τα ΑΕΙ, ο επονομαζόμενος «νόμος Διαμαντοπούλου»]. Όλα τα παραπάνω μέλη της επιτροπής είναι καθηγητές του Πανεπιστημίου Πειραιά και πρόεδρος της οποίας (sic) ορίζεται ο Γ.Χ.».

Η ανακοίνωση τελειώνει ως εξής:

«Ως φοιτητικός σύλλογος του πανεπιστημίου μας εκφράζουμε την απερίφραστη αντίθεσή μας σε κάθε προσπάθεια εφαρμογής του νέου νόμου και θα είμαστε ενάντια και στο πενταμελές αυτό συμβούλιο που αυθαίρετα διόρισε η υπουργός αλλά και σε κάθε άλλο πρόσωπο και ενέργεια που θα αποσκοπεί στην εφαρμογή του νέου νόμου Διαμαντοπούλου».

Την ανακοίνωση υπογράφουν για το Δ.Σ. του Συλλόγου εκπρόσωποι των παρατάξεων ΠΑΣΠ, ΔΑΠ και ΜΑΣ (όχι ονόματα, μόνο υπογραφές, και μάλιστα δυσανάγνωστες, κοινώς μουτζούρες, έτσι, για να υπάρξει διάκριση από τα ονόματα των καθηγητών, που αναγράφονται φαρδιά-πλατιά και λίαν ευανάγνωστα στην ανακοίνωση για να εκτεθούν στην κοινή περιφρόνηση).

Τα συμφραζόμενα της ανακοίνωσης, ο λόγος αναγραφής ονομαστικά των μελών της επιτροπής, το διφορούμενο και απειλητικό «ενάντια», όλα είναι παραπάνω από σαφή. Είναι ιδίως σαφή για όσους γνωρίζουν τα όσα απίστευτα και τραγικά επέτρεψε να συμβούν στο Ελληνικό πανεπιστήμιο τα τελευταία χρόνια ο περιβόητος νόμος του 1982 για τα ΑΕΙ (από την απροσχημάτιστη συναλλαγή και τις εξαγορές ψήφων, το χρηματισμό, την εξαργύρωση των υπηρεσιών των φοιτητοπατέρων με ζηλευτές θέσεις στο κόμμα, στη Βουλή, στο δημόσιο κλπ, μέχρι την άσκηση ωμής βίας και τρομοκρατίας). Ο περιβόητος νόμος, που αντικαταστάθηκε πρόσφατα με το «νόμο Διαμαντοπούλου» με απόφαση της Βουλής των Ελλήνων η οποία πάρθηκε με συντριπτική πλειοψηφία, πρωτοφανή στα χρονικά της Βουλής.

Τι λένε τα συμφραζόμενα της ανακοίνωσης; Με απλά λόγια, τα εξής: «Ακούστε εδώ, όλοι εσείς που έχετε αντίθετη γνώμη μ’ εμάς για το νόμο, που πιστεύετε ότι, παρ’ όλα τα λάθη του, είναι μάλλον καλύτερος από τον παλιό, ή που ενδεχομένως να τον απορρίπτετε και αυτόν αλλά παρά ταύτα αποδέχεστε να εφαρμόσετε το νόμο του Ελληνικού κράτους για τα ΑΕΙ. Ξεχάστε τα περί ελευθερίας γνώμης, άποψης, συνείδησης, ακαδημαϊκού ασύλου, αποδοχής της νομιμότητας και άλλα ηρωικά και πένθιμα. Εδώ είναι Μπαλκάνια, δεν είναι παίξε γέλασε. Εμείς είμαστε απερίφραστα αντίθετοι και ενάντια στο πενταμελές σας συμβούλιο αλλά και σε κάθε άλλο πρόσωπο και ενέργεια που θα αποσκοπεί στην εφαρμογή του νέου νόμου Διαμαντοπούλου. Τι σημαίνει «ενάντια»; Σκεφτείτε δα! Καθηγητές είστε!».

Όσοι είδαν τις ειδήσεις της Τηλεόρασης του SKY στις 17-12-2011 βρέθηκαν μπροστά στην συγκλονιστική καταγγελία Καθηγητή του Πανεπιστημίου Αιγαίου, που παραιτήθηκε από Πρόεδρος της οργανωτικής επιτροπής καταγγέλλοντας αδίστακτες συμμορίες στο χώρο του πανεπιστημίου με άτυπο στρατό που επιβάλλουν τις απόψεις τους, με υποκίνηση και έλεγχο από κόμματα και πανεπιστημιακές συντεχνίες, με ονομαστική στοχοποίηση καθηγητών, απειλές, ξυλοδαρμούς και κλίμα τρομοκρατίας, δηλαδή πρακτικές αδιανόητες για ένα πνευματικό χώρο όπως θα έπρεπε να είναι το πανεπιστήμιο. Πρακτικές που δεν έχουν σχέση με οποιοδήποτε πανεπιστήμιο ευνομούμενης χώρας. Είναι οι πρακτικές που οδήγησαν το Ελληνικό πανεπιστήμιο στη σημερινή τραγική του κατάσταση. Σχετικά είναι και όσα καταγγέλλουν άλλοι Καθηγητές, μέλη ή όχι οργανωτικών επιτροπών, που πιέζονται, λοιδορούνται, εξυβρίζονται, απειλούνται ή γίνονται θύματα βιαιοπραγίας από «αγανακτισμένους» φοιτητές σε αγαστή σύμπλευση με καθηγητικές ομάδες «αντιφρονούντων».

Τα παραπάνω είναι ή θα έπρεπε να είναι γνωστά στον Πρύτανη, στα μέλη της Συγκλήτου, στον Πρόεδρο και τα μέλη του Δ.Σ. του Συλλόγου μελών ΔΕΠ του πανεπιστημίου μας. Τα έχω θέσει υπόψη πολλών από αυτούς υποδεικνύοντας τους το καθήκον τους να τα καταγγείλουν και να διαχωρίσουν τη θέση τους. Περίμενα μέχρι σήμερα κάποια επίσημη αντίδραση. Αλλά αντίδραση καμιά! Σαν να μη συμβαίνει τίποτα.

Παραμένω, χωρίς να περιμένω κανένα προσωπικό όφελος παρά μόνο τα χειρότερα, μέχρι τέλους μέλος στην Επιτροπή όπου διορίστηκα με νόμιμες διαδικασίες, κι αυτό το κάνω ως πράξη αντίστασης στα όσα ολέθρια και τραγικά συμβαίνουν στο χώρο της Ανώτατης Εκπαίδευσης στο δύσμοιρο τόπο μας και ως μια ελάχιστη συμβολή στον αγώνα να τελειώνουμε επιτέλους με το αμαρτωλό, αδιέξοδο παρελθόν, για ένα πιο ελπιδοφόρο μέλλον.

Καθηγητής Κώστας Παππής
20/12/2011

Κακή παιδεία και διαφθορά πάνε χέρι- χέρι

2011-11-04T21:01:00.000+02:00

Στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο μου έφτασε πριν από καιρό μια μακροσκελής επιστολή γραμμένη από ένα Φιλανδό μαθητή. Από τότε σκεφτόμουν κατά καιρούς ότι πρέπει οπωσδήποτε να μεταφέρω στη στήλη αυτή κάποια αποσπάσματα της επιστολής. Θερμά συνιστώ σε όσους διαβάζουν τη στήλη, ιδίως στους γονείς και τους μαθητές, να τα διαβάσουν.

***

«… Λοιπόν, όπως μου γράφεις, άκουσες ότι εμείς εδώ στη Φιλανδία βγήκαμε πρώτοι στον κόσμο στην Παιδεία, ενώ εσείς δεν τα πήγατε και τόσο καλά και θέλεις να μάθεις το γιατί. Θα προσπαθήσω, όσο γίνεται απλά, να σου περιγράψω το εκπαιδευτικό μας σύστημα και πως περνάω μια ολόκληρη μέρα…».
«…Είμαστε όλοι ίσοι. Δεν έχουμε καθόλου ιδιωτικά σχολεία, ούτε ειδικά ή ελίτ σχολεία υπεροχής. Στο ίδιο σχολείο μ' εμένα πηγαίνει και η κόρη του πρωθυπουργού μας, του προέδρου της ΝΟΚΙΑ, του θυρωρού μας, και πολλά άλλα παιδιά με αναπηρίες, καθώς και τα παιδιά μεταναστών.
Εμείς, όπως λέει και ο πρωθυπουργός μας, «είμαστε μια μικρή χώρα και δεν έχουμε την πολυτέλεια να χάσουμε ούτε ένα παιδί, διότι κοινωνικοί αποκλεισμοί, διακρίσεις και γκετοποιήσεις δεν έχουν θέση στη μάθηση. Θεωρούμε ότι ενσωμάτωση, κοινωνικοποίηση και μάθηση πάνε μαζί».
Σε όλα τα σχολεία μας τα πρότυπα είναι οι καλύτεροι, αλλά όπως είναι δομημένο το σύστημά μας, μη νομίσεις ότι όσοι δεν είναι πρώτοι υποφέρουν και νιώθουν μειονεκτικά. Το αντίθετο μάλιστα, οι καλύτεροι παρακινούν τους υπόλοιπους προς τα πάνω και ο καθένας, με τη βοήθεια φυσικά των δασκάλων μας, προσπαθεί να ξεπεράσει τον εαυτό του, αντί να απογοητευτεί και να πέσει στην αδράνεια.
Μετά το βασικό μάθημα, οι πιο αδύναμοι έχουν ενισχυτική διδασκαλία και ψυχολογική στήριξη, γι' αυτό και οι πρώτοι μαθητές κάθε τόσο εναλλάσσονται.
Με αυτόν τον τρόπο δίνουμε ίσες ευκαιρίες σε όλους και παράλληλα διατηρούμε την κοινωνική συνοχή μας, σαν μαθητές αλλά και σαν κοινωνία, νομίζω.
Η παιδεία είναι εντελώς δωρεάν μέχρι και την αποφοίτηση από το Πανεπιστήμιο ή το Πολυτεχνείο. Πρόσφατα ήρθαν στο σχολείο μας δάσκαλοι από άλλες χώρες για να μελετήσουν το σύστημά μας και μας είπαν πως έμειναν έκπληκτοι, γιατί δεν είδαν κανένα γκράφιτι στο σχολείο μας.
Λένε μάλιστα πως στα σχολεία μας στη Φινλανδία η σχολική βία είναι ανύπαρκτη, σε βαθμό ανησυχητικό.
Δεν γνωρίζω αν αυτό είναι τόσο κακό, ίσως όμως αυτό να εξηγεί γιατί είμαστε σε διακοπές στη Ρόδο, «ξεσαλώνουμε» λίγο, όπως είδα το καλοκαίρι, και «τα τσούζουμε» ακόμη περισσότερο.
Το ότι είμαστε στο ίδιο σχολείο παιδιά από τόσο διαφορετικά κοινωνικά στρώματα, νομίζω πως μας βοηθάει στο να μαθαίνουμε να σεβόμαστε και να εκτιμάμε ο ένας τον άλλον ανεξάρτητα από το πόσα λεφτά έχει ο μπαμπάς, ανεξάρτητα από τις πνευματικές και σωματικές αναπηρίες ή από το τι χρώμα έχει η επιδερμίδα μας.
… Αγαπάμε ό,τι κάνουμε. Αυτό μας βοηθάει πολύ και στην επιλογή του επαγγέλματος. Σύμφωνα με μια έρευνα που δημοσιεύτηκε πρόσφατα, «οι περισσότεροι δεκάχρονοι συμμαθητές μου πιστεύουν ότι το καλύτερο επάγγελμα, είναι αυτό που τους αρέσει, που το κάνουν με το κέφι και όρεξη, όπου μπορούν να γνωρίσουν ενδιαφέροντες ανθρώπους και να έχουν τη δυνατότητα να πάνε διακοπές όπου τους αρέσει. Το πόσα λεφτά θα βγάζουν είναι σημαντικό αλλά όχι το σημαντικότερο κίνητρο».
Αυτό μπορεί να εξηγεί και το ότι, αν ακούσεις, η Φινλανδία είναι η χώρα με το χαμηλότερο δείκτη διαφθοράς στον κόσμο. Οι δάσκαλοί μας παίρνουν πολύ λιγότερα λεφτά από τους Γερμανούς και τους Γάλλους, δεν έχουν το καλύτερο αυτοκίνητο, αλλά όμως αυτό δεν τους εμποδίζει να αγαπούν αυτό που κάνουν. Νομίζω πως η κακή παιδεία και διαφθορά πάνε χέρι- χέρι.
Εδώ θα πρέπει να σου πω ότι το αγαπημένο σύνθημα του διευθυντή μας Βαατάινεν είναι: «Προτιμάω έναν ευτυχισμένο οδοκαθαριστή από έναν νευρωτικό ακαδημαϊκό»
Τον αγαπάμε πολύ γιατί δεν κάνει καμία διάκριση και είναι προστατευτικός και φιλικός σε όλους.
Συνεχώς μας μιλάει για τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη σας που έλεγαν πως: «η μάθηση καλλιεργείται καλύτερα εκεί όπου βρίσκει σταθερό συναισθηματικό έδαφος, διότι δεν είναι κάτι, που εισάγεται στον ανθρώπινο νου μόνο με την εξωτερική διαδικασία της διδασκαλίας (επανάληψη και μίμηση). Αλλά είναι μία εσωτερική διεργασία ίδιας και εμπειρικής ανακάλυψης, που χωρίς την αμοιβαία βούληση δε μεταδίδεται».
Φίλε μου, σου εύχομαι καλή επιτυχία και κουράγιο. Δυστυχώς ή ευτυχώς δεν υπάρχει άνθρωπος στον κόσμο που να μπορούσε να επιλέξει το τόπο γέννησης του.

Φιλικά, Markus Bootsarb».

Υστερόγραφο: Συγκρίνετε τα παραπάνω με τα ήθη του δικού μας συστήματος – π.χ. με την πρακτική των καταλήψεων (http://www.topapi.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=1353&Itemid=250).
Και βγάλτε τα συμπεράσματά σας...

Καταλήψεις

2011-10-24T19:48:00.002+03:00

Διατύπωσα πρόσφατα κάποιες αρχές που η εφαρμογή τους αποτελεί, κατά τη γνώμη μου, πρoϋπόθεση για να οδηγηθούμε στην έξοδο από τον εφιάλτη που καλύπτει τη χώρα। Επιχειρώ να δοκιμάσω μια από αυτές, την πρώτη συγκεκριμένα, στο γεγονός των καταλήψεων των πανεπιστημίων. Μας οδηγούν οι καταλήψεις στην έξοδο από τον εφιάλτη ή μήπως εδραιώνουν την παρουσία του;

Αρχή πρώτη, λοιπόν: η χώρα να αποκτήσει επιτέλους, όπου δεν έχει, υγιείς και μόνιμους θεσμούς και οι πολίτες να μάθουν να τους σέβονται.

Οι καταλήψεις αποτελούν ακραίο φαινόμενο καταπάτησης θεσμών και νόμων, και μάλιστα με την άσκηση βίας και αυθαιρεσίας (βλέπε και δεύτερη αρχή: “Να μπει τέρμα στην κρατική βία και αυθαιρεσία. Αλλά να μπει τέρμα στη βία και την αυθαιρεσία και των πολιτών, όλων όσοι διεκδικούν αιτήματα και δικαιώματα, όσο αδικημένοι και αν αισθάνονται. Που ασκούν βία και αυθαιρεσία σε βάρος άλλων πολιτών, σε βάρος της οικονομίας και της κοινωνίας”). Αποτελούν ευθεία παραβίαση ακόμα και του θεσμού του ασύλου που ίσχυε ως πρόσφατα, για τον οποίο κόπτονται οι τωρινοί καταληψίες. Για να ακριβολογούμε, ο θεσμός του ασύλου, όπως τον εννοεί μια ελάχιστη, δυναμική μειοψηφία των φοιτητών, αυτών που κάνουν τις καταλήψεις, έχει το εξής νόημα: «το κλειδώνουμε» επειδή έτσι αποφασίσαμε εμείς οι 100-200-300, σαν να είναι ιδιοκτησία μας, και απαγορεύεται η είσοδος εις πάντας, ακόμα και στους άλλους συν-«ενοίκους» του πανεπιστημίου, που συμβαίνει να είναι και οι μόνιμοι (όχι περαστικοί, για 4-5-6 χρόνια, όπως οι φοιτητές) «ένοικοι» των πανεπιστημίων, διδάσκοντες, ερευνητές, διοικητικούς υπαλλήλους κλπ. Απαγορεύεται, για όσο διαρκεί η κατάληψη, κάθε διακίνηση ελεύθερης σκέψης (π.χ. μέσω της διδασκαλίας ή με την πραγματοποίηση ερευνητικής εργασίας, ή έστω με ανοιχτή συνέλευση), αφού απαγορεύεται ρητώς και δια ροπάλου η παρουσία στον υπό κατάληψη χώρο των φυσικών φορέων της ελεύθερης σκέψης. Απαγορεύεται ακόμα η παρουσία φοιτητών που δεν υποστηρίζουν την κατάληψη και που θέλουν π.χ. να εξεταστούν, να παρακολουθήσουν κανονικά τις διαλέξεις των καθηγητών τους κλπ.

Η χώρα, βέβαια, απέκτησε πρόσφατα νέο νόμο για τα ΑΕΙ, που ψηφίστηκε με πρωτοφανή πλειοψηφία στη Βουλή. Είναι να απορεί κανείς πώς, με την καταγγελία και την άρνηση του νόμου, και μάλιστα στο σύνολό του, και με τη απαίτηση, πριν καν δοκιμαστεί, να μην εφαρμοστεί, γίνεται σεβαστή η παραπάνω αρχή. Με την πρακτική της προκλητικής παραβίασής του στην πράξη από μια οποιαδήποτε δυναμική μειοψηφία, αποκλείεται η χώρα να αποκτήσει υγιείς και μόνιμους θεσμούς, τους οποίους να σέβονται οι πολίτες. Ας μη γελιόμαστε. Οι καταλήψεις θα ατονήσουν κάποια στιγμή. Έρχεται όμως, και μάλιστα σύντομα, η ώρα της εφαρμογής όσων προβλέπει ο νόμος, π.χ. για την εκλογή των νέων πρυτάνεων, η οποία θα γίνεται πλέον με νέο τρόπο, όπου αποκλείεται η συμμετοχή των φοιτητών (το γνωστό αμαρτωλό καθεστώς που εκμεταλλεύτηκαν αγρίως για ίδιο όφελος οι φοιτητοπατέρες για την κομματική και επαγγελματική τους ανέλιξη και διάφοροι ανεκδιήγητοι πρυτάνεις-φελλοί για την ηδονή της νομής μιας εξουσίας που ήταν σε πλήρη αναντιστοιχία με τη μηδαμινότητά τους). Έχει κανείς την ψευδαίσθηση ότι η ίδια δυναμική μειοψηφία, που αποφασίζει τις καταλήψεις, συνεπικουρούμενη από αντίστοιχες καθηγητικές μειοψηφίες, θα παραμείνει αδρανής, και δεν θα προσπαθήσει να εμποδίσει τις εκλογές πρύτανη και, γενικότερα, την εφαρμογή του νόμου;

Τα παραπάνω δεν αποτελούν επιχειρήματα κατά της άποψης ότι ο νόμος που ψηφίστηκε έχει αδυναμίες, και μάλιστα σοβαρές. Καθένας δικαιούται να έχει και να υπερασπίζεται δημόσια τις απόψεις τους πάνω σε αυτό το ζήτημα, και να υποστηρίζει την ανάγκη αναθεώρησης ή και κατάργησής του – νόμιμα! Ούτε αποτελούν επιχειρήματα υπέρ της κατάργησης των κοινωνικών αγώνων, ιδίως όταν ισχύουν, όπως ισχυρίζεται η κυβέρνηση, συνθήκες «οιονεί πολεμικές». Οι κοινωνικοί αγώνες είναι απολύτως αναγκαίοι, ιδίως σε συνθήκες κρίσης, όπως η σημερινή, για να αποφευχθούν τα χειρότερα ή για να προστατευτεί η κοινωνία από την κυβερνητική βία, αυθαιρεσία ή αναλγησία. Όμως οι αγώνες αυτοί δεν μπορούν να ανατινάζουν, με μέσο τις καταλήψεις, τις ίδιες τις προϋποθέσεις εξόδου της χώρας από την κρίση. Και μια τέτοια αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση είναι η ύπαρξη θεσμών και νόμων και ο σεβασμός τους από τους πολίτες.

Αν ισχύουν τα παραπάνω, οι καταλήψεις των πανεπιστημίων μας οδηγούν, στο μερίδιο που τους αναλογεί, στην εδραίωση της παρουσίας του εφιάλτη πάνω από τη χώρα, αποκλείοντας κάθε διέξοδο.

Πώς βγαίνουμε από τον εφιάλτη;

2011-09-20T15:53:00.004+03:00

Με τίτλο «Εφιάλτης πάνω από την πόλη» και υπότιτλο «Σημείωμα για τον ιστορικό του μέλλοντος» κατέγραφα πριν λίγες μέρες εδώ τη μαρτυρία μου για την ιστορική περίοδο που περνάει η χώρα. Δεν νομίζω ότι είπα τίποτα διαφορετικό από ό,τι συζητούμε όλοι μεταξύ μας σήμερα, καλοκαίρι του 2011, για την εικόνα στους αστικούς δρόμους, στα εργοστάσια και στην ύπαιθρο, αλλά και για την κρυμμένη εικόνα των σπιτιών όπου ζουν επαγγελματίες, πρώην εργαζόμενοι, που έμειναν χωρίς δουλειά, οικογένειες που πένονται, που δεν έχουν να πληρώσουν λογαριασμούς, νέοι αλλά και όχι τόσο νέοι, χωρίς δουλειά, χωρίς θέση στην κοινωνία, που ψάχνουν για μια οποιαδήποτε απασχόληση, με οποιουσδήποτε όρους και αμοιβή. Ρωτούσα «ποιος φταίει για όλα αυτά;» και η απάντησή μου ήταν ΟΛΟΙ μας, άλλος λιγότερο, άλλος περισσότερο. Και εξηγούσα σύντομα γιατί.

Τελείωνα ρωτώντας: «Μπορούμε να κάνουμε κάτι για να τελειώσει κάποτε αυτός ο εφιάλτης;».

Αλήθεια, μπορούμε να κάνουμε κάτι για να ξετυλιχτεί αυτό το κουβάρι που φαίνεται να μην έχει αρχή ούτε τέλος, που μας τυλίγει όλους, ακόμα και αυτούς που για την ώρα φαίνεται να την έχουν «σκαπουλάρει» αλλά που δεν μπορούν ούτε αυτοί να είναι σίγουροι για το τι ξημερώνει αύριο στη χώρα μας και στον κόσμο όλο; Υπάρχουν κάποιες αρχές που, αν γίνουν σεβαστές, μπορούν να μας οδηγήσουν σε διέξοδο - στο βαθμό που αυτό εξαρτάται από τους πολίτες αυτής της χώρας, γιατί δεν πρέπει να παραγνωρίζουμε το βαρύ ρόλο της διεθνοποίησης στα πράγματα του κόσμου;

Για κάποιες τέτοιες αρχές θα παραθέσω μερικές σκέψεις. Η σημερινή κρίση έχει μπει βαθιά μέσα στο πνεύμα μας κι έχει ανατρέψει λογικές τάξεις και διανοητικές πειθαρχίες και βεβαιότητες – το κουβάρι που λέμε παραπάνω, που είναι αδύνατο για την ώρα να ξετυλιχτεί. Γι αυτό οι σκέψεις αυτές ίσως ακουστούν αποσπασματικές και άταχτες και αυθαίρετες σε κάποιους. Άλλοι πάλι μπορεί να συμφωνήσουν.

Λέω, λοιπόν, ότι μια αναγκαία προυπόθεση για να βγούμε από την κρίση στη χώρα μας είναι να αποκτήσει επιτέλους, όπου δεν έχει, υγιείς και μόνιμους θεσμούς και οι πολίτες να μάθουν να τους σέβονται. Υγιείς θεσμούς και νόμους που να εφαρμόζονται αυστηρά, και να εφαρμόζονται σε όλους, χωρίς εξαίρεση.

Να μπει τέρμα στην κρατική βία και αυθαιρεσία. Αλλά να μπει τέρμα στη βία και την αυθαιρεσία και των πολιτών, όλων όσοι διεκδικούν αιτήματα και δικαιώματα, όσο αδικημένοι και αν αισθάνονται. Που ασκούν βία και αυθαιρεσία σε βάρος άλλων πολιτών, σε βάρος της οικονομίας και της κοινωνίας. Τα παραδείγματα αφθονούν: ταξιτζήδες, φορτηγατζήδες, αγρότες, ναυτεργάτες, απεργοί κάθε κατηγορίας που ακινητούν και παραλύουν τη ζωή στις πόλεις, στις εθνικές οδούς, στα λιμάνια.

Να γίνει η εργασία, κάθε εργασία, αξία που τιμάται και αμείβεται. Να μπει τέρμα στον πλουτισμό των αεριτζήδων, των κολλητών, των διαπλεκόμενων. Αυτό που μετράει πια, που πρέπει να μετράει, πρέπει να είναι η δουλειά.

Να γίνει η παιδεία αξία που τιμάται και αμείβεται. Να μπει τέρμα στην αναρρίχηση των άσχετων, των αγράμματων, των κολλητών, των διαπλεκόμενων.

Η παραγωγική ανασυγκρότηση να πάψει να είναι καραμέλα στο στόμα των κυβερνώντων, να γίνει στόχος πρώτης προτεραιότητας, να στηριχτεί με όλα τα μέσα για να δώσει λύση στο πρόβλημα της ύφεσης, της υπανάπτυξης, της ανεργίας. Η χώρα πρέπει να παράγει διεκδικώντας θέση ανταγωνιστική στη διεθνή αγορά.

Να αναπτυχθεί η κοινωνική αλληλεγγύη, η πρόνοια για τα θύματα της τύχης ή της κρίσης που, χωρίς να φταίνε, βρέθηκαν άνεργοι, αβοήθητοι. Να θυμηθούμε τον ανθρωπισμό που κάποτε χαρακτήριζε την ελληνική κοινωνία. Να ξαναγίνουμε κοινωνία.

Και, βέβαια, να κυβερνηθεί επιτέλους αυτός ο τόπος από υγιείς, πατριωτικές, ικανές δυνάμεις και να λειτουργήσει το κράτος.

Πώς εξασφαλίζεται η ισχύς αυτών των αρχών στην κοινωνία μας;

Θα συνεχίσουμε.

Εφιάλτης πάνω από την πόλη (Σημείωμα για τον ιστορικό του μέλλοντος)

2011-09-04T15:36:00.000+03:00

Στους εμπορικούς δρόμους της επαρχιακής πόλης η εικόνα που βλέπει κανείς σήμερα, καλοκαίρι του 2011, και, πολύ περισσότερο, η κρυμμένη εικόνα πίσω από αυτήν, είναι εφιαλτική. Η φανερή εικόνα: τα λουκέτα, τα κλειστά μαγαζιά, που συνεχώς αυξάνονται ώστε ο αριθμός τους να κοντεύει να εξισωθεί με τα ανοιχτά, τα «ενοικιάζεται» που εδώ και πολλούς μήνες μάταια προσκαλούν νέους ενοικιαστές. Σαν μια επιδημία που απλώνεται γοργά σε όλη την πόλη, σε όλη τη χώρα. Κι από πίσω η κρυμμένη εικόνα: των σπιτιών όπου ζουν επαγγελματίες, πρώην εργαζόμενοι, που έμειναν χωρίς δουλειά, οικογένειες που πένονται, που δεν έχουν να πληρώσουν λογαριασμούς. Και το πιο σπαρακτικό: νέοι χωρίς δουλειά, χωρίς θέση στην κοινωνία, που ψάχνουν για μια οποιαδήποτε απασχόληση, με οποιουσδήποτε όρους και αμοιβή, απόβλητοι χωρίς να έχουν φταίξει σε τίποτα, ήδη κουρασμένοι από μια ζωή που δεν έχουν προλάβει να ζήσουν, χωρίς ελπίδα και χωρίς όνειρα εκτός ίσως από το όνειρο της μετανάστευσης σε κάποια ξένη χώρα. Μια γενιά χαμένη.

Παρόμοια εικόνα στην ύπαιθρο. Αγρότες που, αφού τους εκμαύλισαν και τους κοίμισαν οι κοινοτικές επιδοτήσεις για χρόνια, βρίσκονται εδώ και καιρό μπροστά σε μια ανελέητη πραγματικότητα: συχνά να μη συμφέρει πια η παραγωγή, αφού η αγορά καλύπτεται με φτηνά προϊόντα από το εξωτερικό, από κρέατα μέχρι φρούτα και λαχανικά (αχλάδια από τη Νότιο Αφρική, μούσμουλα από την Ισπανία, σκόρδα από την Κίνα, λεμόνια από την Τουρκία, κρέατα από την Ολλανδία). Δεν είναι λίγες οι αγροτικές εκμεταλλεύσεις, αυτές που εξακολουθούν να λειτουργούν, που αντιμετωπίζουν άμεσο κίνδυνο να εγκαταλειφθούν. Ήδη συναντάς εγκαταλειμμένες καλλιέργειες, φρούτα που σαπίζουν στα δέντρα, χωράφια πνιγμένα στ΄αγριόχορτα.

Κι ακόμα: σε όλη τη χώρα κλειστά εργοστάσια, αραχνιασμένα, ολόκληροι κλάδοι να έχουν μετακομίσει σε γειτονικά κράτη, όπου η παραγωγή συμφέρει: το μεροκάματο εξευτελιστικό, η φορολογία ασήμαντη, οι περιβαλλοντικές απαιτήσεις ελαστικές ή και ανύπαρκτες. Κάποτε υπήρχαν στη χώρα μας μονάδες μεσαίες μα και μεγάλες σε μια σειρά κλάδους (κλωστοϋφαντουργεία, εργοστάσια παραγωγής ρούχων και υποδημάτων, μονάδες παραγωγής χαρτιού, εργοστάσια μεταλλικών κατασκευών, μηχανουργεία κλπ), που κάλυπταν την εσωτερική ζήτηση και έκαναν και εξαγωγές. Τώρα πολλά εργοστάσια ρημάζουν. Χιλιάδες εργάτες στην ανεργία. Ήδη στην Ελλάδα ο αριθμός των άνεργων ξεπέρασε τον αριθμό των εργαζομένων. Η χώρα ονειρεύεται με ορθάνοιχτα μάτια έναν εφιάλτη χωρίς τέλος.

Κάποιοι, έχοντας προνοήσει ή ευνοηθεί από τη συγκυρία, τα πάνε καλά ή απλώς επιβιώνουν μέσα στην καταιγίδα. Όμως η γενική κατάσταση φαίνεται να είναι αυτή που περιγράφεται πιο πάνω: εφιάλτης δίχως τέλος.

Ποιος φταίει για όλα αυτά; ΟΛΟΙ, άλλος λιγότερο, άλλος περισσότερο. Πρώτα-πρώτα, το σύστημα εξουσίας σε όλα τα επίπεδα και σε όλες τις μορφές, που αλληλοδιαπλέκεται, και πάνω από όλα η πολιτική εξουσία που κυβέρνησε και κυβερνάει η ίδια πάντα, με τη δική μας ψήφο, αυτό τον τόπο. Που εγκλημάτησε, αφήνοντάς τον τόπο να γλιστρήσει στην προσωρινή «ευδαιμονία» μιας χώρας της ελάχιστης παραγωγής και της μέγιστης κατανάλωσης, όπου άνοιγαν χιλιάδες μικρομάγαζα που επιβίωναν με το άφθονο πλαστικό χρήμα των δανεικών, την ώρα που έκλειναν η μια μετά την άλλη οι παραγωγικές μονάδες, μιας χώρας όπου θησαύριζαν και εξακολουθούν να θησαυρίζουν οι αεριτζήδες, οι απατεώνες, οι φοροκλέφτες και γενικώς οι κλέφτες, μιας χώρας που ο λαός της περνούσε γενικώς καλά, και αρκετοί άριστα, με τα δανεικά της σημερινής χρεοκοπίας μας (αυτά που κάποιοι ισχυρίζονται πως, αν τα μετατρέψουμε σε αγύριστα, θα «σωθούμε»).

Φυσικά, πέρα από το σύστημα εξουσίας, φταίμε όλοι εμείς που βολευτήκαμε σε αυτή την κατάσταση, θαυμάσαμε και κάναμε πρότυπα επιτυχίας τους αετονύχηδες και τους καπάτσους, επιβραβεύσαμε όσους μας κολάκεψαν, και όχι μόνο τους ανεχτήκαμε αλλά και εκμεταλλευτήκαμε, όσοι μπορούσαμε, τα «κονέ» μας για την πάρτη μας, σε βάρος της υπόλοιπης κοινωνίας, του περιβάλλοντος, της χώρας γενικά, φτάσαμε στο σημείο μηδέν του πολιτισμού (δείτε τα ήθη που επικρατούν, τη βαρβαρότητα των σχέσεων, τη βία, την εγκληματικότητα, τα βιβλία που διαβάζει, αν διαβάζει, ο μέσος Έλληνας, την ποιότητα της μουσικής που ακούει, περήφανα και ενίοτε στη διαπασών, τα προγράμματα που παρακολουθεί στην τηλεόραση), αρνηθήκαμε να δούμε το μέλλον που ερχόταν σαν μαύρο σύννεφο απειλητικό, τρομερό. Με τα δανεικά, βοηθούσης και της παγκοσμιοποίησης, στείλαμε στην ανεργία χιλιάδες συνέλληνες, ψωνίζοντας προϊόντα «σινιέ» από επώνυμες μάρκες του εξωτερικού, γυρίζοντας την πλάτη και ξαποστέλνοντας στα αζήτητα τα προϊόντα της Ελληνικής γης και του Ελληνικού μόχθου.

Μπορούμε να κάνουμε κάτι για να τελειώσει κάποτε αυτός ο εφιάλτης;

Θα συνεχίσουμε τη συζήτηση στο επόμενο.

Κάντε ησυχία μην ξυπνήσουμε τους Έλληνες

2011-05-27T10:37:00.005+03:00

Στην Ισπανία, μια χώρα της ευρωζώνης με τεράστιο ποσοστό ανεργίας και προβλήματα που την οδηγούν στα βήματα (δηλαδή στις περιπέτειες) της Ελλάδας, ένα πλήθος «αγανακτισμένων», όπως αυτοαποκαλούνται, πολιτών, κυρίως νέων ή/και άνεργων, παραμένουν συγκεντρωμένοι στις κεντρικές πλατείες της Μαδρίτης και άλλων πόλεων της χώρας για πολλές μέρες, ίσως και μέχρι τη μέρα που διαβάζετε αυτό το κείμενο. Διαμαρτύρονται ειρηνικά και προβάλλουν συνθήματα και αιτήματα. Κύριο σύνθημα του Ισπανικού κινήματος: «Δεν έχω δουλειά, δεν έχω σπίτι, δεν έχω σύνταξη, ΔΕΝ ΦΟΒΑΜΑΙ».

Στο αρχικό κάλεσμα του Ισπανικού Κινήματος, στις 15 Μαϊου, παρουσιάζεται ένας κατάλογος αιτημάτων, στα οποία προστίθενται διαρκώς νέα. Κάποια από αυτά έχουν καθαρά ισπανικό «άρωμα», όπως αληθινή καταδίκη της Δικτατορίας του Φράνκο και κατάργηση της βασιλείας. Μερικά είναι πιο προχωρημένα πολιτικά. Αυτό που είναι αξιοσημείωτο (και άκρως δημοκρατικό) είναι ότι τα αιτήματα διαμορφώνονται συνεχώς, σε ανοικτές συνελεύσεις στις πλατείες των μεγάλων πόλεων της Ισπανίας, ενώ παράλληλα λειτουργούν και ομάδες εργασίας για πιο ειδικευμένα θέματα. Ας δούμε μερικά από τα αρχικά αιτήματα του Κινήματος. Θα περιοριστούμε σε δύο ενότητες αιτημάτων, την κατάργηση των προνομίων της τάξης των πολιτικών και τα αιτήματα ενάντια στην ανεργία. Υπάρχουν κι άλλες ενότητες, με αιτήματα για το δικαίωμα στην κατοικία, για ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες, για τον έλεγχο των τραπεζών, για τη φορολογία, για τις πολιτικές ελευθερίες και τη συμμετοχική δημοκρατία, ενώ αίτημα αποτελεί και η μείωση των στρατιωτικών δαπανών (διαβάστε τον πλήρη κατάλογο στο http://tsak-giorgis.blogspot.com/2011/05/blog-post_6839.html). Στις δυο ενότητες που αναφέραμε διαβάζουμε:

Κατάργηση των προνομίων της τάξης των πολιτικών: Αυστηρός έλεγχος στην παρουσία των εκλεγμένων στις θέσεις τους, ειδικές ποινές για παράλειψη καθήκοντος, κατάργηση των προνομίων στην φορολογία, στα συντάξιμα έτη και τις πολλαπλές συντάξεις τους, ισοτιμία του μισθού των εκλεγμένων αντιπροσώπων με το μέσο μισθό των Ισπανών συν τα απαραίτητα έξοδα για την άσκηση των καθηκόντων τους, κατάργηση της ασυλίας των βουλευτών, κατάργηση παραγραφής σε αδικήματα διαφθοράς, υποχρεωτική δημοσίευση της περιουσίας όλων των κρατικών στελεχών, μείωση των κρατικών στελεχών που είναι διορισμένοι.

Ενάντια στην ανεργία: Μοίρασμα των θέσεων εργασίας με την προώθηση μείωσης της εργάσιμης μέρας και άλλων μέτρων ώστε να μειωθεί η δομική ανεργία (να πέσει κάτω από το 5%), σύνταξη στα 65 και καμία αύξηση του ορίου συνταξιοδότησης μέχρι να εξαλειφθεί η ανεργία των νέων, ευνοϊκές ρυθμίσεις για εταιρείες με λιγότερο από 10% προσωρινές συμβάσεις, σταθερή δουλειά (απαγόρευση ομαδικών απολύσεων ή για αντικειμενικούς λόγους σε μεγάλες επιχειρήσεις ενώ υπάρχουν κέρδη, έλεγχος των επιχειρήσεων για να μην καλύπτουν με προσωρινά εργαζόμενους θέσεις που είναι για μόνιμους), επαναφορά του επιδόματος ανεργίας 426€ για όλους τους μακροχρόνια άνεργους.

Πόσα από αυτά τα αιτήματα (αιτήματα όλα κοινωνικής δικαιοσύνης, ισονομίας, δημοκρατίας, κοινωνικής αλληλεγγύης) δεν θα μπορούσαν να είναι αιτήματα και των Ελλήνων;

Ένα ερώτημα, βέβαια, είναι τι συνέπειες, τι συνέχεια μπορεί να έχει αυτό το κίνημα; Πού μπορεί να οδηγήσει; Για την ώρα αυτό παραμένει άγνωστο. Και μη βιαστεί κανείς να συσχετίσει το κίνημα των Ισπανών «αγανακτισμένων» με τα κινήματα που ξέσπασαν πρόσφατα στις Αραβικές χώρες. Οι διαφορές είναι αβυσσαλέες.

Το βέβαιο είναι, πάντως, ότι οι «αγανακτισμένοι» κάνουν ξανά πράξη τη δημοκρατία, το πολίτευμα που, δυστυχώς, το βλέπουμε και στη χώρα μας, από πλαίσιο δίκαιου συλλογικού βίου και κοινωνική κατάκτηση έχει καταντήσει καρικατούρα, μηχανισμός που εξυπηρετεί και διαιωνίζει την ταξική διαστρωμάτωση της κοινωνίας και τα συμφέροντα των προνομιούχων. Οι «αγανακτισμένοι» διεκδικούν δικαιώματα που μια δημοκρατία θα έπρεπε να εξασφαλίζει στους πολίτες της. Και πάντως, μιλούν απευθείας (και όχι μέσω των εξωνημένων μέσων μαζικής εξαπάτησης και αποχαύνωσης) στην εξουσία. Ξέρουν ότι καμία εξουσία, ακόμα και η πιο «δημοκρατική», δεν κάνει παραχωρήσεις χωρίς πίεση και αγώνα από κάτω. Αντιστέκονται και απαιτούν. Ας σημειωθεί ότι η Ισπανία δεν έχει βρεθεί ακόμα στη μέγγενη Μνημονίων (έστω κι αν αυτά, δίπλα στα άδικα, απαιτούν εδώ και τώρα λύσεις σε ζητήματα που έπρεπε να είχαν λυθεί από δεκαετίες) και εκβιαστικών διλημμάτων, όπως αυτά που θέτουν οι τοκογλύφοι της Ελληνικής περίπτωσης. Και όμως αντιστέκεται, μέσω των «αγανακτισμένων». Συγκρίνετέ το αυτό με την περίπτωση της Ελλάδας, όταν, για παράδειγμα, επιβλήθηκε σχεδόν χωρίς καμία αντίσταση το οριζόντιο «κούρεμα» των μισθών και των συντάξεων...

Ένα από τα συνθήματα των Ισπανών «αγανακτισμένων» είναι και το «Κάντε ησυχία μην ξυπνήσουμε τους Έλληνες», με το οποίο οι διαδηλωτές στη Μαδρίτη μας χλευάζουν για την απάθειά μας. Προφανώς οι Ισπανοί δεν μπορούν να χωνέψουν πώς οι Έλληνες παραμένουν ουσιαστικά αδρανείς μέσα στην καταιγίδα των Μνημονίων και των δεινών που τους βρήκαν από την υπερχρέωση της χώρας τους: φτώχεια, ανεργία, κατακόρυφη πτώση της ποιότητας ζωής, κατάλυση του κράτους πρόνοιας, καταρράκωση της εθνικής ανεξαρτησίας, ξεπούλημα σε εξευτελιστικές τιμές της δημόσιας περιουσίας επειδή αυτό επιβάλλουν οι τοκογλύφοι δανειστές μας, κι όλα αυτά χωρίς ελπίδα αναστροφής, τουλάχιστον στο ορατό μέλλον, και με ασκήσεις πολιτικής από τους κυβερνώντες που επιδεινώνουν τα προβλήματα και απομακρύνουν όλο και περισσότερο την έξοδο από το αδιέξοδο.

Οι Έλληνες φαίνεται να «ξύπνησαν» στο μεταξύ και το κίνημα των «αγανακτισμένων» πολιτών έφτασε και στην Ελλάδα (http://real-democracy.gr/ ). Έτσι, στις 25 Μαϊου πραγματοποιήθηκαν συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και άλλες πόλεις. «Η λέξη «αγανακτισμένοι» δεν θέλει με τίποτα να υποκινήσει ή να υποδείξει τον τρόπο. Απεναντίας, δηλώσαμε από την αρχή ότι θέλουμε να βρεθούμε ειρηνικά και αυθόρμητα. Χωρίς σχέδιο και πλάνο. Μόνο να δηλώσουμε την ειρηνική διαμαρτυρία μας… Δηλώνουμε ειρηνικά την αγανάκτησή μας κατά της κρίσης. Κατά όλων αυτών που μας οδήγησαν σε αυτό το σημείο. Αυθόρμητα, χωρίς κόμματα, ομάδες και ιδεολογίες» δήλωναν οι διαχειριστές της ομάδας «Αγανακτισμένοι στο Σύνταγμα».

Οι διαδηλώσεις έγιναν, συνεχίζονται, και έχουν εντυπωσιακή επιτυχία. Γίνονται ειρηνικά. Δεν εκδηλώνεται, δηλαδή, η γνωστή βαρβαρότητα της βίας του κράτους και των «μπαχαλάκηδων», που κάποιοι φοβόντουσαν. Το καίριο ερώτημα είναι, πάντως, ποια θα μπορούσε να είναι η συνέχεια και ως πού μπορεί να φτάσει ένα τέτοιο Κίνημα. Όλες οι απαντήσεις είναι ανοιχτές μέσα στις πρωτόγνωρες συνθήκες που ζούμε στην Ελλάδα, στην Ευρώπη και στον κόσμο όλο.

Ανώριμα Υπουργεία για ανώριμους μαθητές

2011-04-17T20:24:00.000+03:00

Πρόσφατα από το Υπουργείο Παιδείας ανακοινώθηκαν αλλαγές στο Λύκειο που
θα ισχύσουν από τον ερχόμενο Σεπτέμβρη. Δεν είναι η πρώτη φορά που ανακοινώνονται αλλαγές στη δημόσια εκπαίδευση. Σχεδόν κάθε νέος υπουργός Παιδείας θεωρεί υποχρέωσή του να μεταρρυθμίσει το εκπαιδευτικό σύστημα, μόνο που μεταρρύθμιση δεν σημαίνει πάντα αλλαγή προς το καλύτερο.

Οι αλλαγές που αναγγέλθηκαν έχουν προκαλέσει σημαντικές αντιδράσεις. Για παράδειγμα οι πανεπιστημιακοί μέσω της ομοσπονδίας των συλλόγων τους (ΠΟΣΔΕΠ) διαπιστώνουν έλλειψη επιστημονικά τεκμηριωμένου σχεδίου για τη συνολική αναβάθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος και ιδιαίτερα της βαθμίδας του Λυκείου. Οι αλλαγές, λένε, συνιστούν στην πραγματικότητα επιστροφή σε επιλογές και προτάσεις του παρελθόντος, που έχουν οδηγήσει στη σημερινή υποβάθμιση του Λυκείου ως αυτόνομης μορφωτικής βαθμίδας και στη διαιώνιση της λειτουργίας του Λυκείου ως «πεδίου εξεταστικού ανταγωνισμού και ως προθαλάμου εισαγωγής στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα με προφανή τη διόγκωση της παραπαιδείας». Είναι απογοητευτικό για την πολιτική του Υπουργείου, κατά την ΠΟΣΔΕΠ, το είδος του πολίτη που επιθυμεί να διαμορφώσει, όπως φαίνεται από τη διατήρηση του μαθήματος των Θρησκευτικών στο Λύκειο, και μάλιστα όσες ώρες και το μάθημα της Ιστορίας, την ίδια στιγμή που δεν συμπεριλαμβάνεται στα «υποχρεωτικά» η ενασχόληση των νέων με τις τέχνες και τον πολιτισμό. «Από ένα Λύκειο πολύπλευρης καλλιέργειας και σύγχρονων προσεγγίσεων για την επιστήμη, την ιστορία και τον πολιτισμό που ζητούμε ως επιστημονική κοινότητα, μεταβαίνουμε σ’ ένα Λύκειο δήθεν «εμβάθυνσης», αλλά ουσιαστικά αναπαραγωγής των ίδιων γνωστικών και μαθησιακών αποτελεσμάτων που διαπιστώνουμε ως ακαδημαϊκοί δάσκαλοι τις τελευταίες δεκαετίες».

Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά μέχρι τώρα, στις προθέσεις του Υπουργείου είναι να αλλάξει το «τοπίο» στις τάξεις του λυκείου. Στην Α' Λυκείου δεν θα υπάρχουν πλέον επιστημονικά πεδία και κατευθύνσεις. Όλοι οι μαθητές θα παρακολουθούν μαθήματα γενικής παιδείας, τα οποία θα είναι υποχρεωτικά για όλους. Η τάξη αυτή θα λειτουργεί ως «γέφυρα» για την εισαγωγή στις επιστημονικές κατευθύνσεις. Στη Β' Λυκείου θα υπάρχουν δύο βασικές κατευθύνσεις σπουδών, μεταξύ των οποίων θα διαλέγουν οι μαθητές: η θετική (Μαθηματικά, Φυσική, Χημεία κτλ.) και η θεωρητική (Γλώσσα, Φιλολογία, Ιστορία κτλ). Στη Β' Λυκείου θα ξεκινά η φιλοσοφία της «εμβάθυνσης». Ο μαθητής θα έχει πέντε βασικά μαθήματα κοινά και στις δύο κατευθύνσεις. Ανάλογα με τα ενδιαφέροντά του, όμως, θα μπορεί να επιλέγει, για παράδειγμα, περισσότερες ώρες εβδομαδιαίως στα Μαθηματικά ή περισσότερες ώρες Αρχαία Ελληνικά, ανάλογα με τα ενδιαφέροντά του. Επίσης, θα υπάρχουν μαθήματα επιλογής, από τα οποία θα διαλέγει ο μαθητής, πάλι ανάλογα με τα ενδιαφέροντά του. Στην Γ' Λυκείου, τέλος, εισάγεται μια τρίτη επιστημονική κατεύθυνση. Παραμένουν η θετική κατεύθυνση (Μαθηματικά, Πολυτεχνικές Σχολές, Χημεία, Φυσική κτλ.) και η θεωρητική κατεύθυνση (Αρχαία, Λατινικά, Ιστορία κτλ.). Διαχωρίζονται όμως οι ανθρωπιστικές επιστήμες και εισάγεται νέα, τρίτη κατεύθυνση, που αφορά τους υποψηφίους για Νομικές Σχολές, Κοινωνιολογίες, Κοινωνικές Επιστήμες, Παιδαγωγικές Σχολές. Και εδώ βέβαια θα υπάρχουν μαθήματα επιλογής, τα οποία θα βοηθούν τον υποψήφιο να εμβαθύνει στις σπουδές που τον ενδιαφέρουν. Πάντως, σε όλες τις κατευθύνσεις θα υπάρχουν μαθήματα επιλογής, τα οποία θα έχουν σχέση με τις τέχνες και τον πολιτισμό, καθώς και πρόσθετες διδακτικές ώρες για ξένες γλώσσες (η διδασκαλία τους θα βασίζεται σε επιλογές και επίπεδα).

Από τη συνοπτική παρουσίαση των προθέσεων του Υπουργείου είναι φανερό ότι και με το νέο σύστημα θα ισχύσει αυτό που επισημαίνει η ΠΟΣΔΕΠ για το χαρακτήρα του «νέου» Λυκείου «ως προθαλάμου εισαγωγής στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα με προφανή τη διόγκωση της παραπαιδείας».

Όμως αξίζει να προσεχτεί και ένα άλλο χαρακτηριστικό του νέου συστήματος, αυτό που αφορά τη δυνατότητα επιλογής που δίνεται στους μαθητές, όσον αφορά τις κατευθύνσεις αλλά και τα μαθήματα επιλογής. Αυτό το χαρακτηριστικό θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως απόδειξη προοδευτικότητας αλλά και δημοκρατικότητας του νέου συστήματος, αφού ο μαθητής κρίνεται ώριμος και ικανός να επιλέξει ελεύθερα τις σπουδές του στο Λύκειο, «σύμφωνα με τα ενδιαφέροντά του». Είναι όμως ώριμος και ικανός για μια ελεύθερη τέτοια επιλογή;

Αντί να αναπτύξω την άποψή μου πάνω σε αυτό το ζήτημα, θα χρησιμοποιήσω ένα απόσπασμα από την επιστολή ενός Αμερικανού Καθηγητή, που απευθύνθηκε πρόσφατα στη διοίκηση ενός Πανεπιστημίου με αφορμή την ανακοίνωση της κατάργησης μιας σειράς τμημάτων των λεγόμενων ανθρωπιστικών σπουδών. Αυτή η τάση να υποβιβάζονται, ακόμα και να εξαφανίζονται, οι ανθρωπιστικές σπουδές (μεταξύ των οποίων και τα Ελληνικά) προς όφελος πιο «επαγγελματικών» σπουδών που συνδέονται με την αγορά εμφανίζεται όλο και πιο συχνά στα πανεπιστήμια του Δυτικού κόσμου. Λέει, λοιπόν, ο Καθηγητής ανάμεσα σε πολλά άλλα, αναφερόμενος στην ικανότητα των φοιτητών να επιλέγουν ελεύθερα το πρόγραμμα σπουδών τους:

«Οι νέοι άνθρωποι, σε μεγάλο βαθμό, δεν έχουν ακόμα αποκτήσει τη σοφία εκείνη, η οποία θα τους παρείχε τη δυνατότητα να επιλέγουν ελεύθερα χωρίς να κάνουν λανθασμένες επιλογές. Στην πραγματικότητα χωρίς σοφία είναι δύσκολο για όλους τους ανθρώπους να επιλέξουν ελεύθερα. Νομίζω πως πουθενά αλλού δεν έχει παρουσιαστεί αυτή η ιδέα καλύτερα, από το πέμπτο κεφάλαιο του σημαντικού έργου του Ντοστογιέφσκι «Οι Αδερφοί Καραμαζόφ», στην παραβολή του Μεγάλου Ιεροεξεταστή. Στην παραβολή αυτή ο Χριστός επιστρέφει στη γη και συγκεκριμένα στη Σεβίλλη στην εποχή της Ιεράς Εξέτασης. Πραγματοποιεί αρκετά θαύματα αλλά συλλαμβάνεται από τους Ιεροεξεταστές και καταδικάζεται να καεί στην πυρά. Ο Μέγας Ιεροεξεταστής Τον επισκέπτεται στο κελί του για να του πει πως η Εκκλησία δεν Τον χρειάζεται πλέον. Το σημαντικό τμήμα του κειμένου είναι το σημείο όπου ο Ιεροεξεταστής του εξηγεί γιατί. Ο Ιεροεξεταστής λέει πως ο Ιησούς αρνήθηκε τους τρεις πειρασμούς του Σατανά στην έρημο για χάριν της ελευθερίας, αλλά πιστεύει πως ο Ιησούς έχει κρίνει λανθασμένα την ανθρώπινη φύση. Με το να δώσει στους ανθρώπους το δικαίωμα της ελεύθερης επιλογής ο Χριστός καταδίκασε την ανθρωπότητα σε μια ζωή μαρτυρίου…».

Στην περίπτωσή μας, φυσικά, δεν πρόκειται για «καταδίκη» των μαθητών του Λυκείου (16χρονα και 17χρονα παιδιά) σε μια «ζωή μαρτυρίου» λόγω του δικαιώματος της ελεύθερης επιλογής που τους δίνει το Υπουργείο. Πρόκειται για την ικανότητά των μαθητών να επιλέγουν «με σοφία» τις κατευθύνσεις και τα μαθήματα επιλογής από το πρόγραμμα των σπουδών τους στο Λύκειο. Και φυσικά πρόκειται για το αν το Υπουργείο έχει εικόνα για το είδος του πολίτη που επιθυμεί να διαμορφώσει μέσα από ένα ενιαίο, μελετημένο, κοινό για όλους τους μαθητές, πρόγραμμα εγκύκλιων σπουδών.

Δολιοφθορά

2011-03-31T11:20:00.002+03:00

Όπως χιλιάδες άλλοι Έλληνες, έλαβα στις αρχές Μαρτίου ένα μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που παρέπεμπε σε κείμενο με τίτλο «Προσοχή-Επείγον: Χρεοκοπία στις 25 Μαρτίου 2011;». Το κείμενο είχε δημοσιευτεί αρχικά σε κάποια ιστοσελίδα και στη συνέχεια διαδόθηκε από άλλες ιστοσελίδες και blogs, με συνέπεια να φτάσει σχεδόν παντού. Για το γεγονός αυτό έγινε γνωστό ότι ασκήθηκαν ποινικές διώξεις σε βάρος πολλών ατόμων από το Σώμα Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος, για διασπορά ψευδών ειδήσεων και φημών, σχετικά με χρεοκοπία της Ελλάδας. Το κείμενο έλεγε, μεταξύ άλλων, τα εξής:

«Εγώ έκανα αυτό που υπαγόρευε η συνείδηση μου. Ελπίζω να πράξετε κι εσείς το ίδιο και να τα γνωστοποιήσετε στον Ελληνικό λαό.

Είμαι υψηλόβαθμο στέλεχος σε έναν από τους μεγαλύτερους τραπεζικούς οργανισμούς της χώρας μας και θέλω να σας ενημερώσω ότι από την προηγούμενη εβδομάδα επικρατεί πανικός στις μεταφορές κεφαλαίων προς το εξωτερικό… Συγκεκριμένα σχεδόν όλες οι μεγάλες εταιρείες ελληνικών και ξένων συμφερόντων μεταφέρουν τα κεφαλαία τους σε … τράπεζες του εξωτερικού και έχει δοθεί σαφής εντολή να σταματήσει κάθε είδους πληρωμή. Έχουν μεταφέρει ακόμα και τα αποθεματικά των μισθοδοσιών αυτού του μήνα. Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει με τα ιδιωτικά κεφάλαια επιχειρηματιών, στελεχών σε εταιρείες, πολιτικών, δημοσιογράφων και τραπεζικών. Καθημερινά γίνονται μεταφορές αυτών σε τράπεζες του εξωτερικού. Από την τράπεζα στην οποία εργάζομαι έχει δοθεί οδηγία να μην αναφέρουμε πουθενά αυτό που συμβαίνει. Σε επαφές και συναντήσεις που είχα με συναδέλφους αλλά και με άτομα του υπουργείου οικονομικών, όλοι έχουν την ίδια άποψη. Ετοιμάζεται χρεοκοπία ή επιστροφή στη δραχμή σε λίγες ημέρες και δεν το ανακοινώνουν για να δεσμεύσουν τις καταθέσεις των ιδιωτών και να αποφύγουν τον πανικό και το bank run…».

Και το κείμενο συνέχιζε ως εξής:
«Από άτομα του υπουργείου εσωτερικών πληροφορήθηκα ότι στο γενικό λογιστήριο του κράτους έχει τεθεί σε λειτουργία ο μηχανισμός παύσης πληρωμών σε μισθούς και συντάξεις. Ο κρατικός μηχανισμός έχει ήδη επεξεργαστεί τα στοιχεία και το μόνο που απομένει είναι μόνο η εντολή. Μετά την συνάντηση του πρωθυπουργού με τους πολιτικούς αρχηγούς πραγματοποιήθηκε άτυπη σύσκεψη με τους κυριότερους τραπεζικούς παράγοντες της χώρας μας, εκπροσώπους του υπουργείου οικονομικών εσωτερικών δημόσιας τάξης και αμύνης. Το περιεχόμενο της συνάντησης δεν το γνωρίζω. Από χθες το απόγευμα σε τηλεφωνικές επικοινωνίες που είχα με άτομα του υπουργείου οικονομικών, συναδέλφους του τραπεζικού κλάδου αλλά και δημοσιογράφους όλοι είχαν ακριβώς την ίδια πεποίθηση. Πάμε για χρεωκοπία».

Παρακάτω ο συντάκτης του κειμένου έδινε κι άλλα στοιχεία για να στηρίξει το βάσιμο των ισχυρισμών και να τους καταστήσει απολύτως αληθοφανείς. Αναφερόταν ακόμα και στο περιεχόμενο του … διαγγέλματος που θα έκανε ο πρωθυπουργός αναγγέλλοντας τη χρεωκοπία!
Είναι φανερό ότι ένα τέτοιο μήνυμα είχε συγκεκριμένο στόχο: την άμεση και πλήρη κατάρρευση της Ελληνικής οικονομίας - του κομματιού που παραμένει ακόμα εν ζωή – με την πρόκληση σύγχυσης, αβεβαιότητας και πανικού. Ήταν μια καραμπινάτη απόπειρα δολιοφθοράς που στρεφόταν κατά της Ελλάδας. Αν η «είδηση» πετύχαινε το στόχο της, ολόκληρο το τραπεζικό σύστημα, άρα και η Ελληνική οικονομία, θα κατέρρεε σε συντρίμμια μέσα σε μια μέρα, αφού οι καταθέτες θα έτρεχαν αλλόφρονες να αποσύρουν όλες τις καταθέσεις τους, με όλα τα επακόλουθα.

Εκτός από την ταχύτατη διάδοση του κειμένου, που κατέστη δυνατή λόγω της άμεσης, χωρίς δεύτερη σκέψη, αναμετάδοσής του μέσω ιστοσελίδων και blogs, εκείνο που κάνει εντύπωση είναι η ανευθυνότητα των ατόμων που την αναμετέδωσαν δρώντας ως παπαγαλάκια. Η δράση τους αυτή ισοδυναμεί με συμμετοχή στην απόπειρα δολιοφθοράς της Ελληνικής οικονομίας και συνεπάγεται τουλάχιστον ίση ευθύνη με τον αρχικό συντάκτη του κειμένου, αφού χωρίς τη συμμετοχή τους δεν θα μπορούσε να διασπείρει τις «πληροφορίες» του στην επιδίωξη του στόχου του.

Λίγες μέρες νωρίτερα είχα λάβει από την ίδια πηγή ένα άλλο μήνυμα που έλεγε τα εξής: «Σε ένδειξη συμπαράστασης στους πρόσφυγες απεργούς πείνας, από σήμερα ώρα 11πμ και μετά, κάνουμε ηλεκτρονικό ακτιβισμό σαμποτάροντας κυβερνητικές ιστοσελίδες». Αυτό θα γινόταν με το μπλοκάρισμα των ιστοσελίδων, που μπορεί να γίνει εύκολα αν πάρα πολλά άτομα μπουν ταυτόχρονα σε αυτές. Την επομένη έλαβα μήνυμα που πληροφορούσε ότι ήταν «επιτυχής η ηλεκτρονική δράση», ότι «έπεσαν» (δηλαδή μπλοκαρίστηκαν) διάφορες κυβερνητικές ιστοσελίδες, ότι «συνεχίζουμε» και (ο θρίαμβος του παραλόγου) ότι «έχουμε δύναμη»! Τι σήμαινε το μπλοκάρισμα των κυβερνητικών ιστοσελίδων; Την παράλυση της λειτουργίας τους και την αδυναμία οποιουδήποτε πολίτη να επικοινωνήσει και να εξυπηρετηθεί μέσα από αυτές! Ακόμα μια πράξη δολιοφθοράς!

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η χώρα είναι βυθισμένη σε βαθύτατη οικονομική και κοινωνική κρίση, που την πληρώνουν κυρίως τα πιο φτωχά στρώματα του πληθυσμού και που στερεί την ελπίδα από τους νέους. Εξίσου ανησυχητική είναι, όμως, η ανευθυνότητα ατόμων που, με τη συμμετοχή και με τη δράση τους, επιδιώκουν τη διάλυση της χώρας στο όνομα του όποιου αυτοκαταστροφικού «αγώνα» τους. Τα άτομα αυτά, δρώντας σαν ανεύθυνα και ανεγκέφαλα βαποράκια υστερίας και τρομολαγνείας ή σαν θλιβεροί μπαχαλάκηδες και σαν εγχώριοι ταλιμπάν, γίνονται συνυπεύθυνα με το πολιτικό προσωπικό που οδήγησε τη χώρα στα σημερινά δεινά της. Αυτά, όταν το ζητούμενο είναι να συζητήσουμε σοβαρά πώς μπορεί να βγει η χώρα ξανά στην επιφάνεια από το βυθό που βρίσκεται σήμερα.

Σκηνές από την Πόλη

2011-03-18T12:32:00.003+02:00

Μέχρι τον 4ο μ.Χ. αιώνα Βυζάντιο. Μετά, ως τον 15ο, Κωνσταντινούπολη. Κι από τότε μέχρι σήμερα Ισταμπούλ. Η Πόλη για τους Έλληνες.

Πώς τη θυμήθηκα; Αφορμή πήρα από μια πινακίδα που είδα πρόσφατα (για ΠΡΩΤΗ φορά στην Ελλάδα) μπαίνοντας στο λεωφορείο της (δωρεάν) Δημοτικής Συγκοινωνίας της Νέας Σμύρνης. Η πινακίδα έδειχνε απλά ένα κινητό τηλέφωνο με μια κόκκινη διαγράμμιση, σημάδι ότι απαγορεύεται η χρήση του εντός, σαν τις πινακίδες που απαγορεύουν το κάπνισμα (άλλη αμαρτία κι αυτή στην ανεπανάληπτη, πολιτισμένη πατρίδα μας). Διαβάστε παρακάτω.

Επισκέφτηκα για πρώτη φορά την Πόλη πριν πάνω από 30 χρόνια. Και φυσικά πήγα να δω την Αγιά Σοφιά. Πίστευα πως με τον Παρθενώνα οι Έλληνες είχαν πει την τελευταία τους λέξη, αλλά αποδείχτηκε πως είχα κάνει λάθος. Τα δυο θαύματα συμπληρώνουν το ένα το άλλο. Ο Παρθενώνας ένα θαύμα αρχιτεκτονικής, αστραφτερός, ανοιχτός στη χαρά της ζωής, έξω, στην ομορφιά του εδώ κόσμου, στον εδώ παράδεισο. Κι η Αγιά Σοφιά μεγαλόπρεπη, πέρα από τα ανθρώπινα μέτρα, να περικλείνει το μέσα κόσμο, το μυστήριο της μέσα ζωής, την πίστη στο μετά.

Στον εμπορικό δρόμο από Πλατεία Τaksim μέχρι γέφυρα του Γαλατά πολλά μαγαζιά στεγάζονται σε παλιά αρχοντικά κτίρια. Έχουν ακόμα την σφραγίδα του παλιού ιδιοκτήτη τους στην πρόσοψη. Ανήκαν σε Έλληνες. Πιο κάτω ο Ενετικός Πύργος.

Εντύπωση κάνει το τεράστιο πλήθος των μαγαζιών με μουσικά όργανα. Υποθέτω ότι κάθε Τούρκος θα πρέπει να παίζει τουλάχιστον ένα όργανο. Πρέπει να αγαπούν πολύ τη μουσική και, πάντως, ο λαός της χώρας είναι από τους πιο μουσικόφιλους του κόσμου. Πολλά και τα μαγαζιά που πουλάνε CD. Στις προθήκες τους βλέπεις μουσικές δικές τους, μουσικές του κόσμου, κάθε είδους. Σ’ ένα από τα τελευταία ταξίδια μου στην Πόλη, πριν 5 χρόνια, είδα CD από παλιούς δικούς μας μουσικούς της Πόλης, σύγχρονους μεγάλους δικούς μας συνθέτες, αλλά και Άντζελα Δημητρίου! Από ένα μαγαζί ακουγόταν στο δρόμο καθαρόαιμο Ελληνικό σκυλάδικο. Από ένα άλλο αναγνώρισα μουσική της Καραϊνδρου.

Στη γέφυρα του Γαλατά εκατοντάδες ερασιτέχνες ψαράδες με τα καλάμια τους κι από τις δυο πλευρές της γέφυρας οικονομούν την ψαριά της μέρας βγάζοντας με κάθε ανέβασμα της πετονιάς δυο, τρία και τέσσερα μαζί τα ψάρια.

Μπήκαμε και σε ένα λεωφορείο. Χτυπάει το κινητό της φίλης που συνοδεύω. Το ανοίγει: «Παρακαλώώώώ!». Γύρω μας αγριεμένα βλέμματα και κάποιος μας δείχνει την ταμπέλα πάνω από το κάθισμά μου, στα τουρκικά και αγγλικά: απαγορεύεται η χρήση κινητών! Η φίλη βιάζεται να το κλείσει. Γυρνώντας στην Ελλάδα συζήτησα το επεισόδιο με μια παρέα νέων φίλων. Όλοι συμφώνησαν ότι είναι κι αυτό ένα δείγμα της καθυστέρησης των Τούρκων… Γιατί όμως εμένα μου φάνηκε ότι, αντίθετα, είναι δείγμα πολιτισμού;

Άλλες σκηνές – ποια να πρωτοδιαλέξω; Εδώ παλιό εγκαταλειμμένο χάνι μέσα στο σκεπαστό παζάρι, στο Καπαλί τσαρσί. Να η εκκλησία του Αη Γιώργη στο Φανάρι. Δειλινό στο Βόσπορο. Εκεί το φρούριο που έχτισε ο Μωάμεθ ο Κατακτητής στην Ευρωπαϊκή πλευρά του Βοσπόρου, λίγα χιλιόμετρα μακριά από τα τείχη της Πόλης, λίγο πριν την πάρει. Φαίνεται η γέφυρα που ενώνει την Ευρώπη με την Ασία.

Πόλη. Μια πόλη μυθική. Σε μια χώρα που αναπτύσσεται με ραγδαίους ρυθμούς, που ο λαός της κοιτάζει το μέλλον με ελπίδα, αισιοδοξία και αυτοπεποίθηση, αφήνοντας από καιρό πίσω του χώρες - «σαπάκια» της Δύσης. Ξέρετε για ποια «σαπάκια» μιλάω…

Ο Τσόμσκυ για τις αρχές χειραγώγησης των μαζών

2011-02-03T13:36:00.002+02:00

Θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας κάτι που κυκλοφορεί ευρύτατα στο Ιντερνετ και βασίζεται στο έργο του Αμερικανού γλωσσολόγου Νόαμ Τσόμσκι. Είναι ένας κατάλογος με 10 βασικές στρατηγικές χειραγώγησης των μαζών από τα μαζικά μέσα ενημέρωσης, όπως τις διατύπωσε ο γνωστός διανοούμενος αγωνιστής (με ελάχιστες δικές μου φραστικές επεμβάσεις). Χειραγώγησης για σκοπούς πονηρούς φυσικά, αφού αφορά εργαλεία στα χέρια των μηχανισμών εξουσίας που τα χρησιμοποιούν για να πετύχουν τους στόχους τους. Στις περισσότερες από αυτές τις στρατηγικές, αν όχι σε όλες, θα αναγνωρίσετε οικείες διαχρονικές καταστάσεις, που ισχύουν σε όλο τον κόσμο – και στην πατρίδα μας φυσικά. Κάποιες μάλιστα από αυτές έχουν αποκτήσει δραματική επικαιρότητα σε αυτούς τους καιρούς της βαθιάς κρίσης...¨

Λοιπόν:

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ: Αφορά την εκτροπή της προσοχής του κοινού από τα σημαντικά προβλήματα και τις αλλαγές που έχουν αποφασιστεί από τις οικονομικές και πολιτικές ελίτ. Πώς; Μέσω της τεχνικής του κατακλυσμού συνεχόμενων αντιπερισπασμών και ασήμαντων πληροφοριών. «Διατηρήστε την προσοχή του κοινού αποσπασμένη, μακριά από τα αληθινά κοινωνικά προβλήματα, αιχμάλωτη θεμάτων που δεν έχουν καμία σημασία. Διατηρήστε το κοινό απασχολημένο, τόσο πολύ ώστε να μην έχει καθόλου χρόνο για να σκεφτεί – πίσω στο αγρόκτημα, όπως τα υπόλοιπα ζώα».

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΛΥΣΕΩΝ: Δημιουργείται ένα πρόβλημα, μια «κατάσταση» που προβλέπεται να συμβεί. Ακολουθεί αντίδραση από τον κόσμο, που ορίζει ο ίδιος μέτρα που ουσιαστικά η εξουσία θέλει να τον κάνει να δεχτεί. Για παράδειγμα: Αφήνεται να ξεδιπλωθεί και να ενταθεί η αστική βία ή οργανώνονται αιματηρές επιθέσεις που αποσκοπούν στο να απαιτήσει ο κόσμος νόμους ασφαλείας και πολιτικές εις βάρος της ελευθερίας. Ή ακόμα: Δημιουργούν μία οικονομική κρίση ώστε να γίνει αποδεκτή ως αναγκαίο κακό η υποχώρηση των κοινωνικών δικαιωμάτων και η διάλυση των δημόσιων υπηρεσιών.

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΣΤΑΔΙΑΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ: Για να γίνουν αποδεκτά τα διάφορα απαράδεκτα μέτρα, γίνεται σταδιακή εφαρμογή τους, λίγο λίγο, επί συναπτά έτη. Κατά αυτόν τον τρόπο επιβλήθηκαν τις δεκαετίες του ΄80 και ΄90 οι δραστικά νέες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες (νεοφιλελευθερισμός): ανύπαρκτο κράτος, ιδιωτικοποιήσεις, ανασφάλεια, ελαστικότητα, μαζική ανεργία, μισθοί που δεν εξασφαλίζουν ένα αξιοπρεπές εισόδημα, τόσες αλλαγές που θα είχαν προκαλέσει επανάσταση αν είχαν εφαρμοστεί μονομιάς.

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΑΝΑΒΟΛΗΣ: Μια αντιλαϊκή απόφαση παρουσιάζεται ως «επώδυνη και αναγκαία», εξασφαλίζοντας τη συγκατάβαση του λαού τη δεδομένη χρονική στιγμή και εφαρμόζοντάς τη στο μέλλον. Είναι πιο εύκολο να γίνει αποδεκτή μια μελλοντική θυσία απ’ ό,τι μία άμεση. Κατά πρώτον επειδή η προσπάθεια δεν καταβάλλεται άμεσα και κατά δεύτερον επειδή το κοινό, η μάζα, πάντα έχει την τάση να ελπίζει αφελώς ότι «τα πράγματα θα φτιάξουν στο μέλλον» και ότι οι απαιτούμενες θυσίες θα αποφευχθούν. Αυτό δίνει περισσότερο χρόνο στο κοινό να συνηθίσει στην ιδέα των αλλαγών και να τις αποδεχτεί με παραίτηση όταν φτάσει το πλήρωμα του χρόνου.

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΝΑ ΑΠΕΥΘΥΝΕΣΑΙ ΣΤΟ ΚΟΙΝΟ ΣΑΝ ΑΥΤΟ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ: Η πλειονότητα των διαφημίσεων που απευθύνονται στο ευρύ κοινό χρησιμοποιούν λόγο, επιχειρήματα, προσωπικότητες και τόνο της φωνής, όλα ιδιαίτερα παιδικά, πολλές φορές στα όρια της αδυναμίας, σαν ο θεατής να ήταν μικρό παιδάκι ή διανοητικά υστερημένος .Όσο περισσότερο θέλουν να εξαπατήσουν το θεατή τόσο πιο πολύ υιοθετούν έναν παιδικό τόνο. Γιατί; «Αν κάποιος απευθύνεται σε ένα άτομο σαν αυτό να ήταν 12 χρονών ή και μικρότερο, αυτό λόγω της υποβολής είναι πολύ πιθανό να τείνει σε μια απάντηση ή αντίδραση απογυμνωμένη από κάθε κριτική σκέψη, όπως αυτή ενός μικρού παιδιού».

ΠΟΛΥ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΑ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ: Με τη χρήση του συναισθήματος πετυχαίνεις βραχυκύκλωμα στη λογική ανάλυση και στην κριτική σκέψη των ατόμων. Από την άλλη, η χρήση των συναισθημάτων ανοίγει την πόρτα για την πρόσβαση στο ασυνείδητο και την εμφύτευση ιδεών, επιθυμιών, φόβων, καταναγκασμών ή την προτροπή για ορισμένες συμπεριφορές.

ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΗΝ ΑΓΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΤΡΙΟΤΗΤΑ: Κάντε το κοινό να είναι ανήμπορο να κατανοήσει τις μεθόδους και τις τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο και τη σκλαβιά του… «Η ποιότητα της εκπαίδευσης που δίνεται στις κατώτερες κοινωνικές τάξεις πρέπει να είναι η φτωχότερη και μετριότερη δυνατή, έτσι ώστε το χάσμα της άγνοιας μεταξύ των κατώτερων και των ανώτερων κοινωνικών τάξεων να είναι και να παραμένει αδύνατον να γεφυρωθεί».

ΕΝΘΑΡΡΥΝΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΡΙΟΤΗΤΑ: Προωθήστε στο κοινό την ιδέα ότι είναι της μόδας να είσαι ηλίθιος, χυδαίος και αμόρφωτος…

ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΕΝΟΧΗΣ: Κάντε τα άτομα να πιστέψουν ότι αυτά και μόνον αυτά είναι ένοχα για την κακοτυχία τους, εξαιτίας της ανεπάρκειας της νοημοσύνης τους, των ικανοτήτων ή των προσπαθειών τους. Έτσι, τα άτομα αντί να εξεγείρονται ενάντια στο οικονομικό σύστημα, υποτιμούν τους εαυτούς τους και νιώθουν ενοχές, κάτι που δημιουργεί μια γενικευμένη κατάσταση κατάθλιψης, της οποίας απόρροια είναι η αναστολή της δράσης…

ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΑΠ’ Ο,ΤΙ ΑΥΤΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΤΟΥΣ ΕΑΥΤΟΥΣ ΤΟΥΣ: Κατά τα τελευταία 50 χρόνια, η ταχεία πρόοδος της επιστήμης έχει δημιουργήσει ένα αυξανόμενο κενό μεταξύ των γνώσεων του κοινού και εκείνων που κατέχουν και χρησιμοποιούν οι κυρίαρχες ελίτ. Χάρη στη βιολογία, στη νευροβιολογία και στην εφαρμοσμένη ψυχολογία, το σύστημα έχει επιτύχει μια εξελιγμένη κατανόηση των ανθρώπων, τόσο σωματικά όσο και ψυχολογικά. Το σύστημα έχει καταφέρει να γνωρίζει καλύτερα τον «μέσο άνθρωπο» απ’ ό,τι αυτός γνωρίζει τον εαυτό του. Αυτό σημαίνει ότι στις περισσότερες περιπτώσεις το σύστημα ασκεί μεγαλύτερο έλεγχο και μεγάλη εξουσία πάνω στα άτομα, μεγαλύτερη από αυτήν που τα ίδια ασκούν στους εαυτούς τους.

Μετά την αποχή τι;

2010-11-26T09:05:00.002+02:00

Οι δημοτικές και περιφερειακές εκλογές είναι πια παρελθόν. Τα αποτελέσματα γνωστά. Οι περισσότεροι νέοι Δήμαρχοι, καθώς και οι Περιφερειάρχες εκλέχτηκαν με ισχνά ποσοστά στο σύνολο των ψηφισάντων και ακόμα ισχνότερα στο σύνολο των εγγεγραμμένων. Για παράδειγμα, ο δήμαρχος της Αθήνας ήταν πρώτη επιλογή (όπως εκφράστηκε στον πρώτο γύρο) του 11,19% των εγγεγραμμένων, ενώ στην επανάληψη, οπότε και εκλέχθηκε δήμαρχος, έλαβε 15,80% στο σύνολο των εγγεγραμμένων! Μπορεί αυτό να θεωρηθεί δημοκρατική εκπροσώπηση; Η συμμετοχή στις δημοτικές εκλογές της Αθήνας ήταν στον Α’ γύρο 43,04% και στον δεύτερο 34,23%. Αντίστοιχα ή και χειρότερα αποδείχθηκαν τα πράγματα στις περιφερειακές εκλογές. Στο σύνολο της χώρας, η συμμετοχή ήταν 60,99% στον πρώτο γύρο, ενώ στο δεύτερο η αποχή από τις εκλογές ξεπέρασε την συμμετοχή, που ήταν μόνο 46,75%. Η συμμετοχή στις εκλογές ήταν χαμηλή. Αρκετά τα άκυρα και τα λευκά.

Νικήτρια, λοιπόν, η αποχή. Αυτό είναι το κύριο συμπέρασμα των εκλογών αυτών. Και φοβάμαι ότι τα πράγματα είναι πολύ χειρότερα από αυτά που εξέφρασαν οι αριθμοί, αν ληφθεί υπόψη το μεγάλο (κατά την εκτίμησή μου) ποσοστό όσων σύρθηκαν για διάφορους λόγους στην κάλπη και ψήφισαν με μισή καρδιά.

Κι όμως, όλα τα κόμματα ανεξαιρέτως δήλωναν την επομένη την εκλογών ευχαριστημένα, και μερικά πανευτυχή, για τα αποτελέσματα. Το καθένα με τον τρόπο του νίκησε! Απορεί κανείς τι περισσεύει, η ανοησία ή η υποκρισία τους, αφού η αποχή, και μάλιστα σε τέτοια έκταση, δεν μπορεί να εκφράζει παρά την πλήρη απογοήτευση των εκλογέων, την έλλειψη ελπίδας και προοπτικής των Ελλήνων, την απάθεια και την αδιαφορία πολλών για την πορεία της χώρας, την προϊούσα απολιτικοποίηση, την απαξίωση στο σύνολό του τού πολιτικού συστήματος και του προσωπικού που το υπηρετεί.

Προσωπικά είμαι εναντίον της αποχής. Δεν νομίζω ότι λύνει κανένα πρόβλημα. Με την αποχή, το κομματικό σύστημα και οι δυνάμεις εξουσίας, συμπολίτευσης και αντιπολίτευσης μαζί, παραμένουν αμετακίνητες στη θέση τους, συνεχίζοντας να διαμοιράζονται τα λάφυρα της εξουσίας που η αποχή, πολύ απλά, δεν τους αφαιρεί. Σημειώνω ότι δεν είναι μόνο οι κυβερνητικές δυνάμεις που απολαμβάνουν τα λάφυρα της εξουσίας. Τέτοια λάφυρα δρέπει και η αντιπολίτευση.

Η αποχή από την εκλογική διαδικασία, όπως εκφράστηκε στις τελευταίες εκλογές, δεν αποτελεί Ελληνικό φαινόμενο. Είναι γενικευμένο φαινόμενο, τουλάχιστο στο δυτικό κόσμο. Όμως η έκταση που έλαβε τελευταία στην Ελλάδα, και για τα δεδομένα της χώρας μας, είναι ανησυχαστική. Και δεν είναι αλήθεια ότι η αποχή δεν προβληματίζει τους κομματικούς μηχανισμούς. Όμως ο προβληματισμός τους δεν εξασφαλίζει από μόνος του ότι θα θεραπεύσει τις αιτίες που οδήγησαν στην αποχή και στην απαξίωση της πολιτικής και της δημοκρατικής συμμετοχής των πολιτών.

Αυτό που με προβληματίζει έντονα είναι ένα ερώτημα: Μετά την αποχή τι; Αυτοί που εκφράσανε την απογοήτευσή τους, την αδιαφορία τους, την απάθειά τους ή ό,τι άλλο επιλέγοντας χτες αποχή, πώς θα πολιτευθούν στο εξής; Θα εγκλωβιστούν στην άρνηση που εκφράζει η αποχή και θα μείνουν εκεί, χάνοντας ίσως για πάντα κάθε ενδιαφέρον για την πολιτική και τη συμμετοχή τους στη διαμόρφωση του μέλλοντος της χώρας; Ή η πρόσφατη αποχή θα αποτελέσει το σημείο καμπής, που θα σηματοδοτήσει μιαν άλλη πορεία, ενεργοποίησης και συμμετοχής στις δημοκρατικές διαδικασίες και στις ευθύνες για το σήμερα και το αύριο της κοινής πατρίδας;

Ζώντας πολλά χρόνια ανάμεσα σε νέους, αυτό που διαπιστώνω είναι κάτι που εξαπλώνεται χρόνο με το χρόνο όλο και πιο έντονα: η απολιτικοποίηση, η αδράνεια, η αδιαφορία και η παθητικότητά τους απέναντι σε ό,τι έχει σχέση με κοινωνική συμμετοχή και συλλογική δράση. Εξαιρέσεις υπάρχουν φυσικά και εκδηλώνονται σε κάποιες περιορισμένες δράσεις, που αφορούν π.χ. το περιβάλλον. Όμως ο γενικός κανόνας είναι αυτός: απολιτικοποίηση, αδράνεια , αδιαφορία και παθητικότητα, που συνεχώς βαθαίνουν. Και το χειρότερο είναι πως δεν βλέπω από πού θα προκύψει η δύναμη που θα αναστρέψει αυτή την πορεία.

Ευτελισμένο νόμισμα

2010-10-19T09:49:00.001+03:00

Μέσα στην πιο δύσκολη, από κάθε άποψη, συγκυρία των τελευταίων δεκαετιών, θα εγκαινιαστεί σε λίγες μέρες στην Ελλάδα ένας από τους πιο φιλόδοξους και απαιτητικούς θεσμούς, η διοικητική αναδιοργάνωση της χώρας με στόχο να αποκεντρωθούν πλήθος κεντρικών αρμοδιοτήτων του κράτους στους νέους δήμους και περιφέρειες που ιδρύονται.

Ο νέος θεσμός θα επιχειρήσει να δώσει απάντηση στο αίτημα της περιφερειακής ανάπτυξης, μια απάντηση που εκκρεμεί εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Η αποκέντρωση ως δημοκρατικό αίτημα μεταβίβασης κεντρικών εξουσιών στις τοπικές κοινότητες είναι, βέβαια, ένα ζητούμενο. Όμως το κυρίως ζητούμενο με το νέο θεσμό είναι η ενίσχυση της προσπάθειας για ανάπτυξη. Σωστά επισημαίνεται κάτι που ισχύει για καθένα από τους νεοϊδρυόμενους δήμους ότι το στοίχημα που έχει να κερδίσει ο νικητής των εκλογών του Νοέμβρη είναι η ανάπτυξη και ότι η νέα Δημοτική αρχή θα πρέπει να παλέψει για να διαμορφώσει όρους που θα δώσουν ανάσες στην τοπική κοινωνία.

Αναρωτιέμαι πόσοι από εμάς που θα βρεθούμε μπροστά στην κάλπη στις 7 Νοεμβρίου συνειδητοποιούμε το βάρος αυτής της εκλογής. Το ίδιο αναρωτιέμαι για τους υποψήφιους, όχι μόνο δημάρχους ή περιφερειάρχες, αλλά και δημοτικούς και περιφερειακούς συμβούλους, αφού κι αυτοί θα μοιραστούν την ευθύνη μεγάλων σχεδιασμών και αποφάσεων. Το ίδιο, άλλωστε, ερώτημα ισχύει, πέρα από τους δήμους, και για τους υποψήφιους των περιφερειών που δημιουργούνται στα πλαίσια του Καλλικράτη. Πόσο είναι όλοι αυτοί έτοιμοι να δεχτούν τη μεγάλη ευθύνη που μας ζητούν να εναποθέσουμε στους ώμους τους; Με ποια εφόδια, με ποια συνείδηση αποστολής, με ποιες εγγυήσεις αποτελεσματικότητας;

Στη χώρα μας έχουν παράδοση πολλά παράλογα κι απαράδεκτα, κι ένα από αυτά είναι και τούτο: ότι πολύ συχνά όσοι διεκδικούν δημόσιες θέσεις κι αξιώματα, μάλλον επιδιώκουν να τιμηθούν από αυτά, περιβαλλόμενοι την αίγλη και το κύρος τους, παρά να τα τιμήσουν, με ανιδιοτελή προσφορά, και να αποδείξουν ότι είναι άξιοι των αξιωμάτων. Γι αυτό είναι τόσο πολλοί εκείνοι που αποδεικνύονται ακατάλληλοι, ακόμα και επικίνδυνοι για το αξίωμα, που κερδίζουν συνήθως μη διστάζοντας να εξαπατήσουν τους εκλογείς τους σκορπώντας υποσχέσεις, προβάλλοντας κούφια, «ηχηρά» προγράμματα, και εφαρμόζοντας τακτικές που παγιδεύουν το εκλογικό τους ακροατήριο. Φυσικά, υπάρχουν και χειρότερα: εκβιασμοί, εξαγορές συνειδήσεων, εξαχρείωση ηθών... Και, βέβαια, ο πανταχού παρών παραλυτικός κομματισμός.

Τα παραπάνω δεν ισχύουν μόνο στο χώρο της αυτοδιοίκησης ή της πολιτικής, αλλά σε ολόκληρη τη δημόσια σφαίρα. Ισχύουν ακόμα και σε χώρους που ο ανυποψίαστος δεν μπορεί να φανταστεί. Αναφέρω το παράδειγμα των ακαδημαϊκών αξιωμάτων. Για τον πολύ κόσμο, το αξίωμα του πρύτανη αποτελεί την ύψιστη ακαδημαϊκή καταξίωση που μπορεί να επιθυμήσει ένας Καθηγητής ανώτατου εκπαιδευτικού ιδρύματος. Όμως είναι γνωστά τα παραδείγματα ανάξιων πρυτάνεων, με ανύπαρκτο ακαδημαϊκό έργο και περγαμηνές, αλλά και ήθος, που χρησιμοποιώντας θεμιτά και αθέμιτα μέσα κατάφεραν να αναρριχηθούν στον πρυτανικό θώκο, οδηγώντας το πανεπιστήμιο που διοίκησαν σε βαθιά κρίση.

Μια άμεση συνέπεια τέτοιων φαινομένων είναι η απαξίωση των ίδιων των αξιωμάτων και, επομένως, των θεσμών που υπηρετούν. Το «νόμισμα» (το αξίωμα) χάνει την αξία του, ευτελίζεται, με όλα τα συνεπακόλουθα. Ίσως το πιο σοβαρό από αυτά να είναι ότι, τελικά, όσοι άξιοι θα μπορούσαν να τιμήσουν αξιώματα και θεσμούς αποτραβιούνται στην ιδιώτευση.

Για να επιστρέψω στο ζήτημα που έθιξα στην αρχή, ο νέος αυτοδιοικητικός θεσμός θέτει τέτοιες αξιώσεις για τους ανθρώπους που θα αναλάβουν να τον υλοποιήσουν, που κανείς τρομάζει. Πού θα βρεθούν αυτοί οι άνθρωποι, που θα είναι πράγματι ικανοί να αναλάβουν τις αρμοδιότητες και να υπηρετήσουν τους στόχους του θεσμού, που θα διαχειριστούν αποτελεσματικά τεράστιους πόρους για να καλύψουν τις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας, από την παιδεία, την υγεία και την κοινωνική πρόνοια μέχρι την προστασία του περιβάλλοντος; Που θα υπηρετήσουν πάνω από όλα το στόχο της ανάπτυξης του τόπου; Και μάλιστα σε συνθήκες βαθιάς κρίσης;

Τρομάζει κανείς και με το μέγεθος της ευθύνης που αναλαμβάνει ο εκλογέας με την ψήφο που θα δώσει σε αυτόν ή εκείνο τον υποψήφιο. Πόσο ικανοί, πόσο υπεύθυνοι είμαστε, ώστε να επιλέξουμε τον καλύτερο; Πόσο υγιή είναι τα κριτήριά μας; Ας απαντήσει ο καθένας για τον εαυτό του.

Μισοάδειο ή μισογεμάτο;

2010-08-16T11:08:00.002+03:00

Στο αμέσως προηγούμενο κείμενο που ανέβασα σε αυτό το blog με τίτλο «Πώς ένας νέος επαρχιώτης επιχειρηματίας δείχνει δρόμο εξόδου από την κρίση» παρουσίασα την περίπτωση του κ.Τάκη Κόϊκα. Ισχυριζόμουν ότι είναι δραστηριότητες σαν και τις δικές του που μπορούν να δείξουν δρόμο εξόδου από την οικονομική και κοινωνική κρίση στην Ελλάδα. Έγραφα πως βρήκα στην επιχείρησή του ένα υπόδειγμα επιχείρησης μικρής κλίμακας διαφοροποιημένης παραγωγής και εμπορίας ποιοτικά ανώτερων αγροτικών προϊόντων, που συναντούν το αγοραστικό ενδιαφέρον στη διεθνή αγορά. Μια τέτοια επιχείρηση, με την προϋπόθεση της σωστής προώθησης των προϊόντων της μέσα από κατάλληλα κανάλια διάθεσης, μπορεί να επιβιώσει στο σημερινό δύσκολο τοπίο της αγοράς προσφέροντας θέσεις απασχόλησης και ανάπτυξη στη χώρα.

Θυμίζω πως οι δραστηριότητες της επιχείρησης αφορούν παραγωγή και εμπορία αποκλειστικά βιολογικών προϊόντων (λάδι, ελιές, σταφίδα) που παράγει ο ίδιος (λάδι) ή τα προμηθεύεται από άλλους παραγωγούς. Στη συνέχεια τα επεξεργάζεται και, αφού συσκευαστούν, τα προωθεί σχεδόν αποκλειστικά σε αγορές του εξωτερικού μέσω σωστής αξιοποίησης του διαδικτύου. Η επιχείρησή του λειτουργεί σαν ένας ενδιάμεσος κρίκος στην εφοδιαστική αλυσίδα, που ξεκινάει από παραγωγούς και καταλήγει στους τελικούς καταναλωτές.

Στη συζήτηση που είχα με τον κ.Κόϊκα ζήτησα τις απόψεις του για τα σημερινά προβλήματα της χώρας και την αιτία τους, για την οικονομική και κοινωνική κρίση στην Ελλάδα, για τον τρόπο εξόδου από την κρίση. Τι θα έλεγε σε ένα νέο που αγωνιά μπροστά σε ένα επαγγελματικό μέλλον σκοτεινό και αβέβαιο; Οι απαντήσεις του, κάποιες από τις οποίες σηκώνουν ενδεχομένως συζήτηση (ζητείται αντίλογος), συνοψίζονται στα παρακάτω.

Για τα σημερινά προβλήματα της χώρας και τις αιτίες τους: «Η Ελλάδα είναι μια χώρα πλούσια. Διαθέτει ορυκτό και φυσικό πλούτο και έχει μεγάλες δυνατότητες στον τουρισμό, στη ναυτιλία, ακόμα και στη βιομηχανία. Δυστυχώς όμως δεν υπάρχουν Ελληνικά προϊόντα! Εισάγουμε βιολογικό ψωμί από τη Γερμανία, ακόμα και λεμόνια! Και ό,τι παράγουμε, το παράγουμε ακριβά. Φανταστείτε, στην Κορινθία δεν παράγονται προϊόντα ονομασίας προέλευσης – πλην κρασιού. Ούτε καν η μαύρη Κορινθιακή σταφίδα δεν είναι τέτοιο προϊόν. Τελευταία κάτι ξεκίνησε να γίνεται. Πολλές είναι οι αιτίες αυτών των προβλημάτων, όπως ο λαϊκισμός, η τεμπελιά, οι συντεχνίες, η ισχυροποίηση των συνδικάτων, μα πάνω από όλα η έλλειψη παιδείας. Οι Έλληνες δεν έχουν παιδεία (κουλτούρα). Όμως στον κόσμο προχωράει όποιος έχει καλύτερη παιδεία».

Για την τρέχουσα οικονομική κρίση της χώρας: «Δεν τη θεωρώ κρίση. Ζούμε στη χώρα μας την αλλαγή του κοινωνικού και πολιτικού συστήματος. Ο Έλληνας έμαθε να ζει με δανεικά. Ανοίχτηκε πολύ. Τώρα στην Ελλάδα αλλάζει η δομή της χώρας συνολικά. Στον Ευρωπαϊκό χώρο βλέπουμε έναν πόλεμο να αναπτύσσεται ανάμεσα στους Αγγλοσάξονες και τους Γερμανούς για το ποιος θα κυριαρχήσει στην Ευρώπη, ενώ στον ευρύτερο διεθνή χώρο παρακολουθούμε την εξέλιξη της σύγκρουσης ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση».

Πώς μπορούν να λυθούν τα σημερινά προβλήματα;: «Να μπουν στόχοι. Χρειάζεται η εφαρμογή μέτρων που θα οδηγήσουν σε κοινωνικό σοκ. Μερικά σωστά οικονομικά μέτρα ήδη επιβάλλονται, όμως δεν χρειαζόταν να επιβληθούν απ’ έξω. Χρειάζεται η εκμετάλλευση της τεχνολογίας σε συνδυασμό με σωστό μάνατζμεντ και να αναπτυχθεί η παραγωγή. Nα στηρίξουμε την παραγωγή και να στηριχτούμε σε αυτήν».

Τι θα έλεγε σε ένα νέο που αντικρίζει σήμερα ένα επαγγελματικό μέλλον σκοτεινό και αβέβαιο; «Θα του έλεγα ότι το ποτήρι είναι πράγματι μισοάδειο αλλά εγώ τουλάχιστον προσπαθώ να το γεμίσω. Θα του έλεγα να επενδύσει στον εαυτό του. Θα του έλεγα να ταξιδέψει. Να μη φοβηθεί τη δουλειά, όποια κι αν είναι. Μέσα σε όλα! Να αποκτήσει υπευθυνότητα. Να στηριχτεί στην ατομικότητά του αλλά να μην αμελήσει την πλευρά της συνεργασίας, που είναι απαραίτητη. Εγώ βασίζομαι στη δουλειά μου για να επιβιώσω, όμως τους πελάτες μου και τους προμηθευτές μου δεν τους βλέπω σαν πελάτες ή σαν προμηθευτές αλλά σαν συνεργάτες μου σε μια κοινή προσπάθεια όπου όλοι κερδίζουμε».

Αυτά και άλλα μου είπε ο κ.Κόϊκας στη συζήτηση που κάναμε. Και δεν ήσαν απλά λόγια, χωρίς αντίκρισμα. Σήμερα 35 χρονών, ταξίδευε από 18 χρονών στο εξωτερικό, από όπου επέστρεψε ύστερα από 9 χρόνων απουσία έχοντας κάνει όχι μια και δυο δουλειές κι έχοντας αποκτήσει πολύτιμες εμπειρίες, γνώσεις και δεξιότητες. Και δεν φοβάται τη δουλειά. Σήμερα, όταν δεν είναι απασχολημένος με την επιχείρησή του (που δραστηριοποιείται λόγω προϊόντων εποχικά), συμπληρώνει το εισόδημά του απασχολούμενος με δυο ακόμα δουλειές.

Υπάρχει, λοιπόν, δυνατότητα εξόδου από τη σημερινή κρίση, προς όφελος της χώρας και του λαού της; Ο κ.Κόϊκας δηλώνει απερίφραστα: το ποτήρι στην Ελλάδα σήμερα είναι μισοάδειο. Όμως το παράδειγμά του, εμάς τουλάχιστον, μας δημιουργεί ελπίδες και μια διάθεση να το δούμε μάλλον μισογεμάτο. Ο χρόνος θα δείξει.

Πώς ένας νέος επαρχιώτης επιχειρηματίας δείχνει δρόμο εξόδου από την κρίση

2010-06-28T11:30:00.004+03:00

Υπάρχει δυνατότητα εξόδου από τη σημερινή κρίση, προς όφελος της χώρας και του λαού της; Η απάντηση είναι «Ναι»! Αργά και βασανιστικά και σε βάθος χρόνου. Και υπό προϋποθέσεις.

Αυτά έγραφα σε παλαιότερο κείμενο, κάνοντας γενική αναφορά στις βαθιές αλλαγές σε επίπεδο πολιτικό και κοινωνικό που χρειάζονται για να ανατραπεί ριζικά η σημερινή πραγματικότητα μιας «βαθιά αλλοτριωμένης, κατακερματισμένης κοινωνίας, παραδομένης για χρόνια, χωρίς σχεδόν καμιά αντίσταση, σε μια πολιτική ηγεσία που, μασκαρεμένη με μια ρητορεία καλών προθέσεων, διδάσκει στην πράξη αδιάκοπα την ιδιοτέλεια και την αδιαφορία για τη χώρα». Τόνιζα ακόμα την ανάγκη για προβολή θετικών παραδειγμάτων επιχειρηματική δράσης, που μπορεί να συμβάλει ώστε να φυσήξει ένας άνεμος αισιοδοξίας και πίστης στις δυνατότητες της χώρας μας και του λαού μας και να δώσει τροφή για νέες ιδέες επιχειρηματικής δράσης, εμπνέοντας νέες ελπιδοφόρες προσπάθειες και πρωτοβουλίες.

Αναφερόμενος ειδικότερα στο πρόβλημα ανταγωνιστικότητας και στην ανάγκη παραγωγικής ανασυγκρότησης και ανάπτυξης της χώρας μας, έγραφα ότι «το μίγμα παραγωγικών δραστηριοτήτων που θα μπορούσε να δώσει λύση στο αναπτυξιακό πρόβλημα της Ελλάδας δεν μπορεί παρά να περιλάβει μια ποικιλία τομέων ανάπτυξης, τόσο από το χώρο της υλικής παραγωγής όσο και από το χώρο των υπηρεσιών. Στο χώρο της υλικής παραγωγής ευνοείται η μικρής κλίμακας διαφοροποιημένη παραγωγή ποιοτικά ανώτερων προϊόντων, τόσο αγροτικών όσο και βιομηχανικών, που θα συναντήσουν το αγοραστικό ενδιαφέρον στη διεθνή αγορά. Μεγάλη είναι εδώ η σημασία της ανάπτυξης δικτύων προβολής και διάθεσης διεθνώς τέτοιων προϊόντων, πράγμα που θα πρέπει να απασχολήσει σοβαρά τόσο τους ίδιους τους παραγωγούς όσο και το κράτος. Στο χώρο των υπηρεσιών, οι δυνατότητες για ανάπτυξη είναι πολύ σημαντικές, ξεκινώντας από το χώρο του πολιτισμού και του τουρισμού, όπου η Ελλάδα έχει μερικά ασυναγώνιστα πλεονεκτήματα, και φτάνοντας ως το χώρο των μεταφορών, των υπηρεσιών υγείας και εκπαίδευσης κλπ. Σε κάθε περίπτωση, οι όποιες δραστηριότητες έχουν αναπτυχθεί ή θα αναπτυχθούν πρέπει να χαρακτηρίζονται από ανταγωνιστικότητα και εξωστρέφεια».

Με το άρθρο αυτό εγκαινιάζω μια σειρά από κείμενα που ελπίζω να μπορέσω να παρουσιάσω, τα οποία συγκεκριμενοποιούν τα παραπάνω. Θα αφορούν ελπιδοφόρες περιπτώσεις συμπατριωτών μας που δίνουν με επιτυχία τον καλό αγώνα της προσωπικής τους προκοπής αλλά και της στήριξης της εθνικής προσπάθειας να βγούμε από την κρίση.
Επέλεξα να ξεκινήσω με μια μικρής – για την ώρα - κλίμακας επιχείρηση ενός νέου επιχειρηματία από την ιδιαίτερη πατρίδα μου. Τον συνάντησα ύστερα από σύσταση φίλου, και με εξέπληξε ευχάριστα με την καλά δομημένη προσωπικότητα, τη σοβαρότητα, την υπευθυνότητα, τη δημιουργικότητα και το βάθος της σκέψης του. Μου έδωσε ελπίδες για μια νέα γενιά των συμπατριωτών μας – τουλάχιστον μια μερίδα αυτής της γενιάς – που πρωτοπορεί ανοίγοντας δρόμους στο σημερινό δύσκολο εθνικό και διεθνές οικονομικό τοπίο. Πρόκειται για τον κ.Τάκη Κόϊκα, 35 ετών, από την Αρχαία Σικυώνα (Βασιλικό).

Ο κ.Κόϊκας εμπορεύεται αποκλειστικά βιολογικά προϊόντα (λάδι, ελιές, σταφίδα) που παράγει ο ίδιος (λάδι) ή τα προμηθεύεται από άλλους παραγωγούς και στη συνέχεια τα επεξεργάζεται και τα συσκευάζει και τελικά τα προωθεί σχεδόν αποκλειστικά σε αγορές του εξωτερικού. Η μικρής κλίμακας επιχείρησή του ξεκίνησε να δραστηριοποιείται το Μάρτιο του 2008. Αμέσως έδωσε έμφαση, πέρα από την παραγωγή, στο ζήτημα της προβολής των προϊόντων του. Γι’ αυτό διάλεξε τον πιο φτηνό, αλλά και τον πιο αποτελεσματικό τρόπο, αυτόν του διαδικτύου. Δημιούργησε τη δική του ιστοσελίδα (www.telhinia.eu) όπου η επιχείρηση και τα προϊόντα της προβάλλονται στα αγγλικά, γαλλικά και ελληνικά. Παράλληλα διαφήμισε τα προϊόντα του μέσα από εξειδικευμένες ιστοσελίδες που προβάλλουν στη διεθνή αγορά κατηγορίες προϊόντων. Η πρώτη ανταπόκριση δεν άργησε να έρθει. Συγκεκριμένα ήρθε από τη Γαλλία. Ακολούθησαν παραγγελίες από την Πολωνία και την Κύπρο, ενώ σήμερα ο κ.Κόϊκας συζητάει με δυο ακόμα Ευρωπαϊκές χώρες!

Όπως γράφει (ελληνικά και αγγλικά) στο φυλλάδιο της επιχείρησης, όλα ξεκίνησαν το 2004, όταν μετά από 10ετή απουσία στο εξωτερικό και ενασχόληση με τα τουριστικά επαγγέλματα και το χώρο των τροφίμων ο κ.Κόϊκας επέστρεψε στο χωριό του, την Αρχαία Σικυώνα, και ανέλαβε τις οικογενειακές καλλιέργειες. Η ένταξη στη βιολογική καλλιέργεια ήταν γι’ αυτόν επιβεβλημένη. Αναζητώντας πέρα από τα συνηθισμένα εμπορικά ονόματα, ανέσυρε το όνομα Τελχινία, «το πρώτο όνομα της Σικυώνας». Έτσι εμφανίζεται η επιχείρηση: Telhinia Greek Organic Products.

Η πορεία από το 2004 μέχρι το Μάρτιο του 2008 δεν ήταν φυσικά καθόλα εύκολη. Έπρεπε να παλέψει για να λύσει πολλά και δυσεπίλυτα προβλήματα και φυσικά χρεώθηκε στην αρχή. Όμως το αποτέλεσμα τον δικαιώνει: αν τα πράγματα εξελιχθούν όπως δείχνουν τα αποτελέσματα του πρώτου τριμήνου 2010, η επιχείρηση θα έχει αποσβεστεί μέχρι το τέλος του χρόνου! Εκπληκτικό! Σήμερα παράγει ποιοτικά προϊόντα, όλα πιστοποιημένα ώστε να βρουν το δρόμο τους στη διεθνή αγορά. Έτσι, διαθέτει το σήμα BIO το οποίο δίνει Γερμανικός οργανισμός και χωρίς το οποίο οι γερμανικές επιχειρήσεις δεν παίρνουν βιολογικά προϊόντα για εισαγωγή στην Γερμανία. Ακόμα, για να μπορεί να προωθεί τα προϊόντα του ακόμα και στις εβραϊκές κοινότητες, απέκτησε σχετική πιστοποίηση (το γνωστό πρότυπο Kosher). Σιγά-σιγά, με σοβαρότητα, συνέπεια και υπευθυνότητα, λειτουργώντας, όπως τονίζει ο ίδιος, όχι απλά ως προμηθευτής προϊόντων αλλά ως συνεργάτης των πελατών του (αυτό ζητάει η διεθνής αγορά), στήνει πάνω στη βάση υγιών σχέσεων το δίκτυο των πελατών, που βρίσκουν στην επιχείρησή του έναν αξιόπιστο εταίρο. Έτσι, δεν διστάζει να αρνηθεί παραγγελίες αν έχει την παραμικρή υποψία ότι δεν θα μπορέσει (λόγω μικρής δυναμικότητας της επιχείρησης) να ανταποκριθεί, ενώ δεν λυπάται να επωμιστεί ο ίδιος επιπλέον κόστος προκειμένου να ανταποκριθεί πλήρως, χωρίς «σκόντο», στις υποχρεώσεις του.

Τελικά, βρήκα στην επιχείρηση του κ.Κόϊκα ένα ζωντανό παράδειγμα, ένα υπόδειγμα αυτού που υποστήριζα και που γράφω παραπάνω, ότι «στο χώρο της υλικής παραγωγής ευνοείται η μικρής κλίμακας διαφοροποιημένη παραγωγή ποιοτικά ανώτερων προϊόντων, τόσο αγροτικών όσο και βιομηχανικών, που θα συναντήσουν το αγοραστικό ενδιαφέρον στη διεθνή αγορά». Όπου μεγάλη είναι η σημασία της ανάπτυξης δικτύων προβολής και διάθεσης διεθνώς τέτοιων προϊόντων – στην περίπτωση του κ.Κόϊκα, μέσω της σωστής αξιοποίησης του διαδικτύου.

Στη συζήτηση που είχα μαζί του είπαμε πολλά. Τον ρώτησα ποια είναι η άποψή του για τη σημερινή οικονομική και κοινωνική κρίση στην Ελλάδα, ποια είναι, κατά τη γνώμη του, τα μεγάλα προβλήματα της χώρας (τι φταίει), πώς βγαίνουμε από την κρίση, τι θα έλεγε σε ένα νέο που αγωνιά μπροστά σε ένα επαγγελματικό μέλλον σκοτεινό και αβέβαιο κλπ. Οι απαντήσεις του για όλα αυτά στο επόμενο.

Οι δυο γραμμές

2010-06-02T12:03:00.003+03:00

Καθώς η αγωνία για το μέλλον της χώρας μας μεγαλώνει μέσα σε ένα περιβάλλον άγριας ύφεσης που συνεχώς βαθαίνει, γίνεται όλο και πιο καθαρό ότι διαμορφώνονται δύο γραμμές αντιμετώπισης της κατάστασης, ασύμβατες μεταξύ τους.

Η μια είναι η γραμμή της παραδοχής ότι άλλη λύση δεν υπάρχει παρά να υποταγούμε στη «νομιμότητα», αυτή που απαιτεί πάση θυσία η χώρα να πληρώσει τα χρέη της ξανακερδίζοντας έτσι τη χαμένη της αξιοπιστία στη διεθνή κοινότητα και στο διεθνές χρηματοπιστωτικό περιβάλλον. Παράλληλα η χώρα θα πρέπει να αναζητήσει ένα δρόμο ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας για να μπορέσει να βγει από την κρίση και την ύφεση.
Η άλλη γραμμή πάει στο άλλο άκρο: μονομερής άρνηση της πληρωμής του χρέους. Την κρίση να πληρώσουν αυτοί που την δημιούργησαν, οι τοκογλύφοι, το μεγάλο κεφάλαιο. Η γραμμή αυτή είναι, κατά τους θιασώτες της, «η μόνη λύση για να διασωθεί η χώρα από την πτώχευση και την καταστροφή. Είναι ο μόνος τρόπος για να διασώσουν οι εργαζόμενοι τα εισοδήματά τους, τη δουλειά τους, τις συντάξεις και τα δικαιώματά τους. Είναι ο μόνος τρόπος για να υπάρξει προοπτική για τους νέους, τους αγρότες, τους μικρομεσαίους, για την ίδια τη χώρα…» (Δ.Καζάκης).

Η πρώτη γραμμή υποτίθεται ότι είναι η μόνη «ρεαλιστική» γραμμή, αυτή που ακολουθεί η κυβέρνηση και η πλειοψηφία του πολιτικού κόσμου. Δεν εξασφαλίζει την αποφυγή της χρεωκοπίας, ούτε την παραμονή στο ευρώ, ούτε καν την παραμονή στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Είναι όμως μια γραμμή που, κατά τους θιασώτες της, έχει πιθανότητες, με πολύ μόχθο, ματώνοντας, να τα εξασφαλίσει όλα αυτά.

Τη δεύτερη γραμμή υπερασπίζονται όσοι αρνούνται την υποταγή στους όρους του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Αυτοί θεωρούν ότι η πτώχευση της χώρας είναι δεδομένη λόγω του χαρακτήρα του προγράμματος «στήριξης» της ΕΕ και του ΔΝΤ, αφού «τα 110 δις ευρώ που υπόσχεται – στο βαθμό που θα δοθούν – όχι μόνο δεν αντιμετωπίζουν το πρόβλημα της πλήρους αδυναμίας αποπληρωμής του χρέους, αλλά το επιδεινώνουν. Πρόκειται στην ουσία για πρόσθετο δανεισμό της χώρας με όρους και προϋποθέσεις επαχθείς». Μερικοί από τους υποστηρικτές αυτής της δεύτερης γραμμής φτάνουν να προτείνουν την αποχώρηση από την ευρωζώνη και την επιστροφή στο εθνικό νόμισμα ώστε να αποκτήσουμε ξανά τον έλεγχο της οικονομίας μας.
Και οι δυο γραμμές προβάλλουν επιχειρήματα που, αν και διαμετρικά αντίθετα, για το μέσο πολίτη είναι ευκολότερο να τα αποδεχτεί παρά να τα αντικρούσει. Την πρώτη γραμμή, πάντως, ακολουθεί σήμερα στην πράξη η πλειοψηφία της κοινωνίας, παρά την οργή και την αγανάκτηση που τη διακατέχει. Οι υποστηρικτές της δεύτερης γραμμής αποδίδουν αυτό το γεγονός, μεταξύ άλλων, στην προπαγάνδα και στη φοβία που έσπειρε η κυβέρνηση και τα ΜΜΕ.

Ο χρόνος όμως τρέχει και μαζί του τρέχουν οι εξελίξεις. Παραζαλισμένοι οι πολίτες αυτής της χώρας προσπαθούν να χωνέψουν αυτά που συμβαίνουν. Το σήμερα καθόλου δεν μοιάζει με το χτες και το αύριο θα είναι διαφορετικό από το σήμερα. Σήμερα η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα του κόσμου με αρνητική ανάπτυξη. Ποιος θα μπορούσε να το φανταστεί αυτό λίγους μήνες πριν; Το ότι σήμερα η πλειοψηφία της Ελληνικής κοινωνίας ακολουθεί στην πράξη την πρώτη γραμμή δεν εξασφαλίζει καθόλου ότι η κατάσταση θα είναι έτσι και αύριο, καθώς η πολιτική απαξιώνεται ραγδαία, η οικονομία χειροτερεύει μέρα τη μέρα, τα κοινωνικά προβλήματα οξύνονται και η αγανάκτηση και η απελπισία κλιμακώνονται μαζί με την ανεργία και τη φτώχεια.

Αν, πάντως, υπάρχει κάτι που οι δυο αντίθετες γραμμές, της υποταγής και της «νομιμότητας» από τη μια και της ανυπακοής και της εξέγερσης από την άλλη, συμφωνούν, είναι η ανάγκη ανασυγκρότησης της παραγωγικής βάσης της χώρας, που θα πρέπει να αποκτήσει ανταγωνιστικότητα και εξαγωγικό προσανατολισμό. Στην Ελλάδα δεν λείπουν τα λαμπρά παραδείγματα επιχειρήσεων κάθε μεγέθους, μικρού ή μεγάλου, που δημιουργούν πλούτο και θέσεις εργασίας ακόμα και στις σημερινές συνθήκες γενικευμένης κρίσης της χώρας μας. Αυτά τα παραδείγματα πρέπει να προβληθούν κατεπειγόντως ώστε ν’ αποτελέσουν πρότυπα για μια νέα πορεία της χώρας. Αυτό θα προσπαθήσω να κάνω προσεχώς: η προβολή θετικών παραδειγμάτων επιχειρηματικής δράσης μπορεί να συμβάλει ώστε να φυσήξει ένας άνεμος αισιοδοξίας και πίστης στις δυνατότητες της χώρας μας και του λαού μας. Και, κυρίως, μπορεί να δώσει τροφή για νέες ιδέες επιχειρηματικής δράσης και να εμπνεύσει νέες ελπιδοφόρες προσπάθειες και πρωτοβουλίες.

Για να υπάρξει διέξοδος

2010-04-22T12:04:00.003+03:00

Στο προηγούμενο κείμενο που δημοσιεύτηκε σε αυτό εδώ το blog, με τίτλο «Υπάρχει διέξοδος;» ρωτούσα: «Τι έγινε στην Ελλάδα της τελευταίας δεκαετίας; Πώς φτάσαμε εδώ που φτάσαμε και πού θα φτάσουμε ακόμα; Τι έφταιξε και η χώρα δείχνει σαν να μην έχει ελπίδα, προοπτική εξόδου από το αδιέξοδο; Αλήθεια, δεν υπάρχει παρά μόνο αδιέξοδο;».

Προσπαθώντας να απαντήσω, επισήμανα μια βασική αιτία της σημερινής βαθιάς οικονομικής και κοινωνικής κρίσης της χώρας, που η συνειδητοποίησή της φαίνεται ότι γίνεται σιγά-σιγά κοινός τόπος. Συγκεκριμένα έγραψα ότι η χώρα πληρώνει κάτι, που ίσως αποδειχτεί ότι είναι εκείνο που θα ορθώσει τα μεγαλύτερα εμπόδια για μια ανόρθωση και έξοδο από τη σημερινή κρίση: την πολυετή έλλειψη ανταγωνιστικότητας της οικονομίας μας. Υποστήριξα ότι η Ελλάδα έγινε σιγά-σιγά μια χώρα που παράγει όλο και λιγότερα προϊόντα και υπηρεσίες, που πωλούνται όλο και ακριβότερα, και που γι αυτό τα ζητούν όλο και λιγότεροι άνθρωποι – ακόμα και οι ίδιοι οι Έλληνες. Έγραφα ότι οι καταναλωτικές ανάγκες της χώρας καλύπτονται, στο μεγαλύτερο μέρος τους, από εισαγωγές που συνεχώς αυξάνονταν τα τελευταία χρόνια. Και αποδείκνυα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οικονομικού Forum, ότι η ανταγωνιστικότητα της Ελληνικής οικονομίας σε σχέση με τις οικονομίες άλλων χωρών, ακόμα και εκείνων που «δεν τις πιάνει το μάτι σου», όπως οι γειτονικές μας Ρουμανία και Αίγυπτος (για να μην αναφέρουμε την Κύπρο και την Τουρκία), έχει υποχωρήσει δραματικά τα τελευταία χρόνια, έχοντας κατρακυλήσει σε απίστευτα χαμηλά επίπεδα, τα χαμηλότερα του πρόσφατου εθνικού μας βίου.

Με αυτό εδώ το κείμενο επανέρχομαι στο θέμα του προηγούμενου για να το συμπληρώσω με λίγα συνοπτικά σχόλια, που επιχειρούν να δώσουν μια (μερική) απάντηση στο ερώτημα «δεν υπάρχει παρά μόνο αδιέξοδο στη σημερινή κρίση;». Η άποψη που εκφράζουν αυτά τα σχόλια είναι πως ναι, υπάρχει διέξοδος – αλλά υπό προϋποθέσεις. Είναι αυτονόητο ότι, μιλώντας για διέξοδο, δεν εννοώ μια οποιαδήποτε έξοδο από την κρίση (κάθε κρίση κάποτε τελειώνει) αλλά μια έξοδο προς όφελος της χώρας και του λαού της.

Είναι φανερό ότι το αδιέξοδο είναι μονόδρομος - για την ακρίβεια, η κρίση θα βαθαίνει όλο και πιο πολύ - αν δεν ανατραπεί ριζικά η σημερινή πραγματικότητα μιας «βαθιά αλλοτριωμένης, κατακερματισμένης κοινωνίας, παραδομένης για χρόνια, χωρίς σχεδόν καμιά αντίσταση, σε μια πολιτική ηγεσία που, μασκαρεμένη με μια ρητορεία καλών προθέσεων, διδάσκει στην πράξη αδιάκοπα την ιδιοτέλεια και την αδιαφορία για τη χώρα».

Η πορεία προς ένα τέτοιο αδιέξοδο μπορεί να αναστραφεί - αργά και βασανιστικά και σε βάθος χρόνου – αν γίνουν βαθιές αλλαγές σε επίπεδο πολιτικό και κοινωνικό. Συγκεκριμένα:

Σε επίπεδο πολιτικό, βαθιές αλλαγές σημαίνουν απαλλαγή από το ευάριθμο διεφθαρμένο, ιδιοτελές και ανίκανο τμήμα της πολιτικής τάξης που δυναστεύει τη χώρα εδώ και πολλά χρόνια, ανάδειξη μιας νέας, πραγματικά πατριωτικής, πολιτικής ηγεσίας, και δημιουργία υγιών θεσμών. Μια χώρα χωρίς άξια πολιτική ηγεσία σε κάθε επίπεδο (από εκείνο της κυβέρνησης μέχρι εκείνο του δήμου), και χωρίς στέρεους, υγιείς θεσμούς, είναι «από χέρι» καταδικασμένη σε παρακμή.

Σε επίπεδο κοινωνικό τώρα, βαθιές αλλαγές σημαίνουν μετάβαση από τη σημερινή εικόνα της κοινωνίας μας (ένα συνονθύλευμα εγωιστικών, αδιάφορων και ιδιοτελών ατόμων), σε μια εικόνα κοινωνίας ενεργών και συνειδητοποιημένων πολιτών. Δηλαδή σε μια κοινωνία πολιτών που έχουν παιδεία, είναι ενημερωμένοι, νοιάζονται για τον τόπο και τους συμπολίτες τους, και έχουν υποχρεώσεις που εκπληρώνουν και δικαιώματα που διεκδικούν.

Πιο εξειδικευμένα, μια πορεία αναστροφής της σημερινής κρίσης απαιτεί να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά οι πιο προβληματικοί παράγοντες που διαμόρφωσαν την παρακμή στην Ελλάδα. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, που ανέφερα παραπάνω, οι παράγοντες αυτοί, κατά σειρά σπουδαιότητας ήσαν η κρατική γραφειοκρατία, οι αγκυλώσεις της αγοράς εργασίας, η διαφθορά και το καθεστώς της φορολογίας.

Τέλος, αλλά όχι τελευταίο από άποψη σημασίας, μια πορεία αναστροφής της σημερινής κρίσης απαιτεί κατεπείγοντα αναπροσανατολισμό προς μια παραγωγική, ανταγωνιστική οικονομία. Δεν έχει κανένα μέλλον μια χώρα που δεν παράγει, και που δεν παράγει ανταγωνιστικά. Δεν είναι καθόλου εύκολη η λύση σε ένα τέτοιο πρόβλημα. Θα πρέπει να συμβάλουν τόσο ο δημόσιος όσο και ο ιδιωτικός τομέας. Ο δημόσιος τομέας επενδύοντας σε έργα υποδομής, στηρίζοντας τον ιδιωτικό τομέα, συμβάλλοντας στην απασχόληση. Και ο ιδιωτικός τομέας επενδύοντας σε επιχειρήσεις διεθνώς ανταγωνιστικές, που θα δημιουργούν πλούτο και απασχόληση και θα συμβάλλουν στα δημόσια έσοδα, απαραίτητα για τη χρηματοδότηση έργων υποδομής και για την άσκηση κοινωνικής πολιτικής.
Η Ελλάδα είναι μια χώρα μικρή, με περιορισμένη αγορά, και με σημαντικές ιδιομορφίες. Για παράδειγμα, δεν μπορεί να στηρίξει οικονομικές δραστηριότητες πολύ μεγάλης κλίμακας. Δεν έχει τα απέραντα λιβάδια της Ν.Ζηλανδίας, της Αυστραλίας ή της Αργεντινής για να στηρίξει μαζική κτηνοτροφία, ή τις ατέλειωτες εκτάσεις των ΗΠΑ ή της Ρωσίας για να αναπτύξει γεωργία μεγάλου όγκου παραγωγής. Ακόμα και στην περίπτωση της ελιάς, όσοι έχουν δει τους απέραντους ελαιώνες της Ισπανίας καταλαβαίνουν τι εννοώ.

Επίσης, η Ελλάδα δεν μπορεί να στραφεί αποκλειστικά σε ένα μικρό, περιορισμένο μίγμα παραγωγικών δραστηριοτήτων. Γίνεται πολύς λόγος τελευταία για τη λεγόμενη πράσινη οικονομία ή πράσινη ανάπτυξη, ότι αυτή είναι η λύση στο αναπτυξιακό πρόβλημα της χώρας. Φοβάμαι ότι γίνονται εδώ κάποιες παρεξηγήσεις. Για παράδειγμα, για κάποιους, η πράσινη ανάπτυξη νοείται κυρίως ως μια εντατική ανάπτυξη πολλών έργων μικρής έως μεσαίας κλίμακας στο χώρο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ). Αρκεί κάθε ιδιοκτήτης κάποιας έκτασης γης να την αξιοποιήσει για την εγκατάσταση και λειτουργία μερικών ανεμογεννητριών ή ενός μικρού πάρκου φωτοβολταϊκών και με αυτό τον τρόπο να δημιουργήσει ατομικό εισόδημα (γενναία επιδοτούμενο μάλιστα από το κοινωνικό σύνολο), συμβάλλοντας το κατά δύναμη στο ενεργειακό δυναμικό της χώρας και στην υποκατάσταση ενός (πολύ μικρού) μέρους εισαγόμενων συμβατικών καυσίμων. Αλλά αυτό μικρή σχέση έχει με το μεγάλο, κατεπείγον πρόβλημα της ανάπτυξης μιας εξωστρεφούς, ανταγωνιστικής οικονομίας, που θα δημιουργήσει πλούτο και απασχόληση. Στην περίπτωση των πολλών έργων μικρής έως μεσαίας κλίμακας στο χώρο των ΑΠΕ έχουμε μηδενική εξωστρέφεια, πολύ μεγάλο κόστος αρχικής επένδυσης, βραδύτατη απόδοση, εισαγωγή ξένης τεχνολογίας και εξασφάλιση απασχόλησης – αλλά για τις χώρες που παράγουν την εισαγόμενη ξένη τεχνολογία. Θα ήταν βέβαια διαφορετικά τα πράγματα αν μιλούσαμε για έργα μεγάλης κλίμακας στον ίδιο αυτό χώρο των ΑΠΕ, που θα αποσκοπούσαν στην παραγωγή τεχνολογίας (π.χ. ανεμογεννητριών), που θα προορίζονταν τόσο για την εσωτερική όσο και, κυρίως, για την εξωτερική αγορά.

Το μίγμα παραγωγικών δραστηριοτήτων που θα μπορούσε να δώσει λύση στο αναπτυξιακό πρόβλημα της Ελλάδας δεν μπορεί παρά να περιλάβει μια ποικιλία τομέων ανάπτυξης, τόσο από το χώρο της υλικής παραγωγής όσο και από το χώρο των υπηρεσιών. Στο χώρο της υλικής παραγωγής ευνοείται η μικρής κλίμακας διαφοροποιημένη παραγωγή ποιοτικά ανώτερων προϊόντων, τόσο αγροτικών όσο και βιομηχανικών, που θα συναντήσουν το αγοραστικό ενδιαφέρον στη διεθνή αγορά. Μεγάλη είναι εδώ η σημασία της ανάπτυξης δικτύων προβολής και διάθεσης διεθνώς τέτοιων προϊόντων, πράγμα που θα πρέπει να απασχολήσει σοβαρά τόσο τους ίδιους τους παραγωγούς όσο και το κράτος. Στο χώρο των υπηρεσιών, οι δυνατότητες για ανάπτυξη είναι πολύ σημαντικές, ξεκινώντας από το χώρο του πολιτισμού και του τουρισμού, όπου η Ελλάδα έχει μερικά ασυναγώνιστα πλεονεκτήματα, και φτάνοντας ως το χώρο των μεταφορών, των υπηρεσιών υγείας και εκπαίδευσης κλπ. Σε κάθε περίπτωση, οι όποιες δραστηριότητες έχουν αναπτυχθεί ή θα αναπτυχθούν πρέπει να χαρακτηρίζονται από ανταγωνιστικότητα και εξωστρέφεια.

Υπάρχει, λοιπόν, δυνατότητα εξόδου από τη σημερινή κρίση, προς όφελος της χώρας και του λαού της;

Η απάντηση είναι «Ναι»! Αργά και βασανιστικά και σε βάθος χρόνου. Και υπό προϋποθέσεις.

Υπάρχει διέξοδος;

2010-02-17T19:17:00.008+02:00

Τι έγινε στην Ελλάδα της τελευταίας δεκαετίας; Πώς φτάσαμε εδώ που φτάσαμε και πού θα φτάσουμε ακόμα; Τι έφταιξε και η χώρα δείχνει σαν να μην έχει ελπίδα, προοπτική εξόδου από το αδιέξοδο; Αλήθεια, δεν υπάρχει παρά μόνο αδιέξοδο;

Αποτελεί κοινό τόπο η διαπίστωση ότι στην Ελλάδα περίσσεψε τα τελευταία χρόνια η διαφθορά, η έλλειψη αξιοκρατίας, ο νεποτισμός, η απληστία των μεγάλων συμφερόντων και του κέρδους, η διαρπαγή του δημόσιου πλούτου, η διασπάθισή του από ανάξιες πολιτικές ηγεσίες κι από λογής παρατρεχάμενους, το βόλεμα της Ελληνικής κοινωνίας στις πελατειακές σχέσεις των κομμάτων εξουσίας που οδήγησε μεταξύ άλλων στην υπερτροφία ενός πανάκριβου, αντιπαραγωγικού, σπάταλου δημόσιου τομέα. Ήρθε ο καιρός της πληρωμής. Η χώρα τώρα πληρώνει. Αλλά όχι μόνο γι αυτά.

Πληρώνει και για τις άλλες αμαρτίες της. Πληρώνει για το γεγονός ότι, σε αυτό τον τόπο, σπουδαίες έννοιες έχασαν πια τη σημασία τους. Δείτε, για παράδειγμα, την έννοια «αγώνας». Αν υπήρξε κάτι τέτοιο τα τελευταία χρόνια, τις περισσότερες φορές αφορούσε λάθος στόχο, ήταν «αγώνας από την ανάποδη». Οι «αγώνες» των αγροτών τις περισσότερες φορές είχαν στόχο ουσιαστικά τη διατήρηση ενός φαύλου καθεστώτος επιδοτήσεων για ξοφλημένες καλλιέργειες, ενός καθεστώτος που τους οδηγούσε με μαθηματική ακρίβεια στη χρεωκοπία. Οι «αγώνες» της συνδικαλιστικής ηγεσίας των φοιτητών και των καθηγητών τους είχαν στόχο να μην περάσει με κανένα τρόπο η αξιολόγηση και η ανόρθωση των πανεπιστημίων, να παραμείνουν για πάντα στη μίζερη ρουτίνα τους, παραδομένα στο θανάσιμο κομματικό εναγκαλισμό και στην ιδιοτέλεια των λογής «ηγεσιών» τους. Οι «αγώνες» μιας ολόκληρης κοινωνίας είχαν στόχο μια «καλύτερη ζωή» - όπου όμως η «καλύτερη ζωή» είχε την έννοια της όλο μεγαλύτερης κατανάλωσης, που ισοδυναμούσε με την πιο απλόχερη σπατάλη του φυσικού πλούτου της χώρας, με την καταστροφή του περιβάλλοντος και με τη βαθμιαία εγκατάλειψη των τελευταίων αξιών που ενδεχομένως επιβίωναν ακόμα (αγάπη για τη μάθηση, τιμή στην εργασία, σεβασμός στον άλλο, συλλογικότητα, αλληλεγγύη…).

Η χώρα πληρώνει και κάτι άλλο, που ίσως αποδειχτεί ότι είναι εκείνο που θα ορθώσει τα μεγαλύτερα εμπόδια για μια ανόρθωση και έξοδο από τη σημερινή κρίση: την πολυετή έλλειψη ανταγωνιστικότητας της οικονομίας μας. Η Ελλάδα έγινε σιγά-σιγά μια χώρα που παράγει όλο και λιγότερα προϊόντα και υπηρεσίες, που πωλούνται όλο και ακριβότερα, και που γι αυτό τα ζητούν όλο και λιγότεροι άνθρωποι – ακόμα και οι ίδιοι οι Έλληνες – ενώ οι ανάγκες τους καλύπτονται από εισαγωγές που όλο και αυξάνουν. Η ανταγωνιστικότητα τα τελευταία χρόνια έχει κατρακυλήσει στη χώρα μας σε απίστευτα χαμηλά επίπεδα, τα χαμηλότερα του πρόσφατου εθνικού μας βίου.

Για του λόγου το αληθές, δείτε τον παρακάτω πίνακα που δείχνει τη διολίσθηση της ανταγωνιστικότητας της Ελληνικής οικονομίας την τελευταία δεκαετία (πηγή το Παγκόσμιο Οικονομικό Forum - World Economic Forum). Στην πρώτη στήλη του πίνακα αναφέρονται τα έτη και στη δεύτερη η θέση της Ελλάδας όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα σε σχέση με ένα σύνολο περίπου 133 χωρών του κόσμου (ο αριθμός αυτός κυμαίνεται από χρόνο σε χρόνο) .

Έτος Θέση

1999 36

2000 33

2001 36

2002 31

2003 35

2004 38

2005 47

2006 47

2007 65

2008 67

2009 71

Όπως δείχνει ο πίνακας, μέχρι το 2004 η Ελλάδα βρισκόταν σε μια θέση που κυμαινόταν μεταξύ της 31ης και της 38ης στην παγκόσμια κατάταξη. Από το 2005 και ύστερα χάθηκε ο λογαριασμός. Έφτασε το 2009 να έχει κατρακυλήσει τόσο ώστε να κατατάσσεται στην 71η θέση (από την 67η που βρισκόταν το 2008). Συγκρίνετε τώρα αυτά τα στοιχεία με τα αντίστοιχα για τις επιδόσεις ως προς την ανταγωνιστικότητα κάποιων άλλων γειτονικών μας χωρών:

• Η Κύπρος από την 40η θέση που βρισκόταν το 2008 ανέβηκε στην 34η το 2009.
• Η Τουρκία από την 63η θέση που βρισκόταν το 2008 ανέβηκε στην 61η το 2009 (10 ολόκληρες θέσεις πιο ψηλά από την Ελλάδα).
• Η Ρουμανία από την 68η που βρισκόταν το 2008 ανέβηκε στην 64η θέση το 2009. Και αυτή πιο ψηλά από την Ελλάδα.
• Ακόμα και η Αίγυπτος είναι πιο ψηλά από την Ελλάδα, στην 70η θέση, έχοντας ανέβει εκεί από την 81η όπου βρισκόταν το 2008.
Πρόοδος σημειώθηκε και σε όλες τις άλλες χώρες της περιοχής, όπως η Αλβανία και η FYROM. Στην Ελλάδα, όμως, σταθερή και ραγδαία χρόνο με το χρόνο υποβάθμιση!

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ίδιου φορέα (Παγκόσμιου Οικονομικού Forum), οι πιο προβληματικοί παράγοντες που διαμόρφωσαν την παρακμή στην Ελλάδα κατά σειρά σπουδαιότητας ήσαν (με διαφορά!) η γραφειοκρατία, οι αγκυλώσεις της αγοράς εργασίας , η διαφθορά και το καθεστώς της φορολογίας. Από τα κριτήρια που πάρθηκαν υπόψη για την κατάταξη, εκείνα που συγκράτησαν κάπως την κατάσταση είναι το μέγεθος της αγοράς (διάβαζε ένταξή μας στην Ευρωπαϊκή κοινότητα) και ακολουθούν η υγεία και η πρωτοβάθμια εκπαίδευση (πανάκριβες και αναποτελεσματικές όμως…) , η ανώτατη εκπαίδευση και κατάρτιση (που χωρίς πραγματική ανάπτυξη καταλήγουν σε στρατιές πτυχιούχων ανέργων…) και οι υποδομές (που όμως δεν εξασφαλίζουν υψηλή ανταγωνιστικότητα αν δεν συνοδεύονται από επενδύσεις που παράγουν πλούτο). Στην αντίπερα όχθη, εκείνα που μας χαντάκωσαν περισσότερο είναι η αποτελεσματικότητα της αγοράς εργασίας (υπερδιογκωμένος δημόσιος τομέας, έλλειψη ευελιξίας) και η μακροοικονομική σταθερότητα (τα γνωστά χάλια στο δημόσιο δανεισμό και στο έλλειμμα).

Έδωσα ιδιαίτερη έμφαση στο συνολικό πρόβλημα της ανταγωνιστικότητας γιατί εκεί, κατά τη γνώμη μου, θα κριθεί ο χρόνος και η δυνατότητα (με πόσες θυσίες, όμως, ιδίως για εκείνους που φταίνε λιγότερο) μιας ανόρθωσης και μόνιμης εξόδου από τη σημερινή κρίση. Προβλήματα όπως εκείνα που προβάλλονται σήμερα ως κυρίαρχα για τη χώρα μας (δημόσιο χρέος, έλλειμμα της κρατικής διαχείρισης), ενώ είναι πραγματικά, είναι επιμέρους συνιστώσες του προβλήματος της ανταγωνιστικότητας, που πάντως αντιμετωπίζουν και άλλες ανεπτυγμένες οικονομίες, και κάποιες μάλιστα, πολύ πιο ισχυρές από την Ελληνική, σε πολύ εντονότερο βαθμό . Για παράδειγμα, το δημόσιο χρέος της Ιαπωνίας βρίσκεται σήμερα στο 227% έναντι 124,9% της Ελλάδας, ενώ σε άλλες χώρες (Ιρλανδία, Ισπανία, Μεγάλη Βρετανία) παρατηρείται αύξησή του με πολύ μεγαλύτερο ρυθμό από ό,τι στην Ελλάδα. Όσον αφορά το έλλειμμα της κρατικής διαχείρισης στην Ελλάδα (12,7% του ΑΕΠ το 2009), το επίπεδό του δεν διαφέρει και πολύ από χώρες όπως οι ΗΠΑ (ξεπερνάει το 10%) και η Μεγάλη Βρετανία (ξεπερνάει το 12%). Όμως η διαφορά της χώρας μας από τις χώρες αυτές όσον αφορά τη συνολική ανταγωνιστικότητα, την ικανότητα παραγωγής πραγματικού πλούτου (άρα και τη δυνατότητα να αντιμετωπίσει τα προβλήματά της μακροπρόθεσμα) είναι συντριπτική.

Ποια απάντηση μπορεί να δοθεί, μετά από όσα αναφέρθηκαν παραπάνω, στο ερώτημα «δεν υπάρχει παρά μόνο αδιέξοδο;» που έθεσα στην αρχή; Είναι, νομίζω, φανερό ότι η απάντηση εξαρτάται από το αν μπορεί στην Ελλάδα να ανατραπεί ριζικά μια πραγματικότητα, όπως αυτή που περιγράφηκε παραπάνω, που έχει ριζώσει βαθιά στη νοοτροπία και στην καθημερινή ζωή της κοινωνίας μας. Φοβάμαι ότι καμία αισιοδοξία δεν μπορεί να εμπνεύσει η σημερινή εικόνα αυτής της βαθιά αλλοτριωμένης, κατακερματισμένης κοινωνίας, παραδομένης για χρόνια, χωρίς σχεδόν καμιά αντίσταση, σε μια πολιτική ηγεσία που, μασκαρεμένη με μια ρητορεία καλών προθέσεων, διδάσκει στην πράξη αδιάκοπα την ιδιοτέλεια και την αδιαφορία για τη χώρα.

Εκτός αν συνειδητοποιήσουμε όλοι την ουσία του προβλήματος και αποφασίσουμε να κάνουμε τη μεγάλη αλλαγή...

Τι «παίχτηκε» στην Κοπεγχάγη

2010-01-22T12:50:00.000+02:00

Τα φώτα της δημοσιότητας έχουν πια απομακρυνθεί από τη σύνοδο κορυφής για την κλιματική αλλαγή, που έγινε στην Κοπεγχάγη τον περασμένο Δεκέμβρη. Το αντικείμενο της συνόδου, οι προσδοκίες αλλά και οι φόβοι που προηγήθηκαν και η απογοήτευση που ακολούθησε, κυριάρχησαν στα μέσα ενημέρωσης και στο ενδιαφέρον του κόσμου για αρκετούς μήνες. Τώρα το ενδιαφέρον έχει εστιαστεί σε άλλα θέματα, μεγάλα και αυτά (στην οικονομική κρίση, που συγκλονίζει τις κοινωνίες των χωρών του κόσμου, στο σεισμό στην Αϊτή…). Το κλίμα και η μεγάλη απειλή που συνδέεται με την αλλαγή του πέρασαν σε δεύτερο επίπεδο ενδιαφέροντος. Όμως η απειλή αυτή μέρα με τη μέρα μεγαλώνει και όσα προμηνύει είναι χειρότερα από όσα κυριαρχούν σήμερα στην επικαιρότητα.

Τι «παίχτηκε» στην Κοπεγχάγη; Ας δούμε πρώτα ποια ήταν η επιδίωξη της συνόδου.

Σύμφωνα με τον «οδικό χάρτη» του 2007, η σύνοδος θα εστίαζε τις εργασίες της στην επίτευξη μιας συμφωνίας, που θα αντικαταστήσει το Πρωτόκολλο του Κιότο μετά τη λήξη του, το 2012. Το Πρωτόκολλο του Κιότο, που υπογράφτηκε ως «συμφωνία πλαίσιο» το 1997 και εγκρίθηκε από 183 κράτη και από τα κράτη-μέλη της Ε.Ε., αποτέλεσε την πρώτη διεθνή συμφωνία για την αντιμετώπιση της υπερθέρμανσης του πλανήτη και των επιπτώσεών της. Περιλάμβανε δεσμευτικά όρια εκπομπών των έξι καυσαερίων που βαρύνονται περισσότερο για το «φαινόμενο του θερμοκηπίου» και την υπερθέρμανση της Γης. Ο στόχος ήταν η μείωση των εκπομπών αυτών των καυσαερίων σε ποσοστό 5% μεταξύ 2008 και 2012. Σε αυτό τον στόχο θα συνέβαλλαν 37 βιομηχανικά κράτη. Μια ουσιαστική διαφορά ανάμεσα σε αναπτυσσόμενες και ανεπτυγμένες οικονομίες χαρακτήρισε τη βάση του Πρωτοκόλλου: οι πρώτες δεν ανέλαβαν δεσμεύσεις, σε αντίθεσή με τις δεύτερες. Ας σημειωθεί ότι οι ΗΠΑ, ο μεγαλύτερος τότε και μέχρι πρόσφατα ρυπαντής αρνήθηκαν να προσυπογράψουν το Πρωτόκολλο, πράγμα που έβλαψε σημαντικά την αξιοπιστία του. Ας σημειωθεί ακόμα ότι σήμερα η Κίνα έχει ξεπεράσει τις ΗΠΑ σε εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, ότι ο μέσος Αμερικανός εκπέμπει διπλάσιες ποσότητες αερίων του θερμοκηπίου από τον μέσο Ευρωπαίο, τρεισήμισι φορές περισσότερο από τον μέσο Κινέζο και δέκα φορές πιο πολύ από τον μέσο Ινδό και ότι, αν όλη η ανθρωπότητα ζούσε σύμφωνα με τον αμερικανικό τρόπο ζωής, τότε πέντε πλανήτες Γη δεν θα έφταναν για να συντηρήσουν μία περιβαλλοντικά βιώσιμη ανάπτυξη.

Καθώς πλησίαζε η ημερομηνία λήξης της ισχύος του Πρωτοκόλλου του Κιότο, η σύνοδος της Κοπεγχάγης, που ορίστηκε για τις 7-18 Δεκεμβρίου 2009, είχε ως κύρια αποστολή της τα κράτη της Γης να καταλήξουν σε μια συμφωνία μακροπρόθεσμης συνεργασίας, που θα περιλάμβανε συγκεκριμένο στόχο μείωσης των εκπομπών καυσαερίων. Ο περιορισμός των εκπομπών των καυσαερίων θα μπορούσε να πιστοποιηθεί, δηλαδή η συμφωνία θα πρόβλεπε τρόπο και μηχανισμούς με βάση τους οποίους θα μπορούσε να μετρηθεί η μείωση. Στόχος της συνόδου της Κοπεγχάγης ήταν επίσης η συμφωνία για παροχή οικονομικής βοήθειας στις φτωχές χώρες, ώστε να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, η ενθάρρυνση της ανάπτυξης τεχνογνωσίας «καθαρής ενέργειας» (ενέργειας που να μην επιβαρύνει τη Γη με εκπομπές καυσαερίων του θερμοκηπίου) και, τέλος, ο περιορισμός των εκπομπών των καυσαερίων του θερμοκηπίου που συνεπάγεται η αποψίλωση των δασών. Στη σύνοδο κατατέθηκαν διάφορα σχέδια και προτάσεις, ανάμεσα σε αυτές και η πρόταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για μια «συμφωνία 20-20-20», δηλαδή 20% μείωση, σε σχέση με το 1990, των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα έως το 2020 και ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε ποσοστό 20%. Η Ε.Ε. ήταν αρχικά διατεθειμένη να προχωρήσει σε μεγαλύτερη μείωση εκπομπών της τάξης του 30% με την προϋπόθεση διεθνούς παγκόσμιας συμφωνίας. Επίσης ήταν διατεθειμένη για περαιτέρω μείωση από την Ε.Ε. σε ποσοστό 80-95% έως το 2050, δηλαδή πρακτικά τη δημιουργία μιας οικονομίας καθαρής από εκπομπές άνθρακα.

Η σύνοδος έγινε και κατέληξε, αν όχι σε ναυάγιο που πολύ φοβήθηκαν, πάντως σε αποτελέσματα που χαρακτηρίστηκαν από πολύ φτωχά έως απογοητευτικά σε σχέση με το μέγεθος του προβλήματος και τους στόχους που είχαν τεθεί. Η μη δεσμευτική συμφωνία που επιτεύχθηκε, αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ, Κίνας, Ινδίας, Νότιας Αφρικής, Βραζιλίας και είκοσι περίπου ακόμη κρατών, υπό τη σκιά των έντονων διαμαρτυριών του αναπτυσσόμενου κόσμου, που απαιτούσε τη λήψη άμεσων και αποτελεσματικών μέτρων, αναγνωρίζει την ανάγκη περιορισμού της ανόδου της μέσης θερμοκρασίας της Γης σε επίπεδα που δεν θα ξεπερνούν τους δύο βαθμούς Κελσίου, σε σχέση με την προ-βιομηχανική εποχή, ενώ υπόσχεται ετήσιες χρηματοδοτήσεις της τάξης των 100 δισ. δολαρίων μέχρι το 2020 προς τα αναπτυσσόμενα κράτη. Μέρος του ποσού αυτού θα διατεθεί για την αποζημίωση των χωρών εκείνων που θα διατηρούν άθικτα τα τροπικά δάση τους, ανθιστάμενα στις πιέσεις των πολιτών τους για περισσότερη καλλιεργήσιμη γη (ας σημειωθεί ότι το 2008 το δάσος του Αμαζονίου συρρικνώθηκε κατά 7.000 τ.χλμ., μια έκταση που είναι διπλάσια από αυτή του νομού Αττικής).

Η συμφωνία, που έφερε για μια ακόμη φορά στην επιφάνεια τη διάσταση ανάμεσα στις ανεπτυγμένες και αναπτυσσόμενες χώρες, αλλά και τις ευκαιριακές συμμαχίες μεταξύ «μεγάλων» ή και «μικρών», δεν δίνει απαντήσεις σε ορισμένα από τα κρισιμότερα ζητήματα, όπως αυτό των μηχανισμών εποπτείας, τη θεσμοθέτηση των οποίων αρνείται επίμονα η Κίνα, υποστηρίζοντας ότι αμφισβητούν την εθνική της κυριαρχία. Στον αέρα έμεινε η καταληκτική χρονολογία για την υποκατάσταση «δεσμευτικής βάσει του διεθνούς δικαίου» Συνθήκης για το Κλίμα που θα αντικαταστήσει τη συμφωνία του Κιότο.

Τα παραπάνω δείχνουν την κατεύθυνση προς την οποία πρέπει να αναζητηθεί η απάντηση στο ερώτημα «τι παίχτηκε στην Κοπεγχάγη» που θέσαμε στην αρχή. Σε σχετικό editorial ξένης εφημερίδας (The Guardian, 6-12-2009) που δημοσιεύτηκε την παραμονή της συνόδου, τα προβλήματά της εντάχθηκαν σε τρεις κατηγορίες:

«Πρώτα είναι τα λεφτά. Βάσει μιας απλής ανάλυσης κόστους-οφέλους, αυτό που θα είχε τη μεγαλύτερη αξία είναι η ουσιαστική και άμεση δράση… Το κόστος της αντιμετώπισης των φυσικών καταστροφών και της μετακίνησης πληθυσμών που θα επιφέρει η θέρμανση του πλανήτη στο μέλλον είναι μεγαλύτερο από το κόστος της περικοπής των εκπομπών σήμερα… Στην Κοπεγχάγη το ζήτημα του κόστους μπλέκεται με ευαίσθητες γραμμές της διπλωματίας. Αναγνωρίζεται ευρύτατα ότι οι βιομηχανικά ανεπτυγμένες χώρες, που ήδη έχουν φορτώσει την ατμόσφαιρα με δισεκατομμύρια τόνους άνθρακα, θα έπρεπε να χρηματοδοτήσουν άλλες χώρες (τις αναπτυσσόμενες) για μια πιο πράσινη ενέργεια. Όμως δεν υπάρχει συμφωνία για το μέγεθος της χρηματοδότησης ή για το πώς θα γίνει η διαχείρισή της. Για παράδειγμα, η ιδέα να βοηθηθούν οι Κινέζοι για να αναπτύξουν νέα πράσινη τεχνολογία δεν «πουλιέται» εύκολα στο αμερικανικό Κογκρέσο».

Έπειτα εμφανίζεται το δεύτερο πρόβλημα, η πολιτική. «Μια διεθνής συμφωνία για περιορισμό των εκπομπών θα απαιτούσε ένα διεθνές καθεστώς επιβολής της εφαρμογής της, που θα εγγυάται ότι η συμφωνία εφαρμόζεται. Αυτό σημαίνει ότι οι εθνικές κυβερνήσεις θα υποβάλλονταν στην επιτήρηση διεθνών αρχών, που θα προέβαιναν σε κάποιου είδους ελέγχους και θα επέβαλλαν κυρώσεις. Οι ΗΠΑ έχουν ήδη εκφράσει την αντίθεσή τους σε κάθε τέτοια «υποταγή» τους. Όμως χωρίς τη συμμετοχή των ΗΠΑ μια συμφωνία για το κλίμα θα ήταν πρακτικά άχρηστη». Όπως σημειώθηκε παραπάνω, την ίδια αντίθεση εξέφρασε και η Κίνα.

Η άρνηση της επιστήμης αποτελούσε το τρίτο πρόβλημα στη σύνοδο της Κοπεγχάγης, σύμφωνα με την παραπάνω ανάλυση. Αυτό έχει τις ρίζες του στην προοπτική τους καθεστώτος διεθνούς διαχείρισης του κλίματος που θα επέβαλλε μια διεθνή συμφωνία, θα καθιέρωνε τους απαιτούμενους μηχανισμός ελέγχου και θα επέβαλλε κυρώσεις. Αυτή η προοπτική θα ενίσχυε ένα αναπτυσσόμενο κίνημα που στρέφεται κατά του υποστηρικτών της προστασίας του περιβάλλοντος. Η επίκληση από αυτό το κίνημα της παραποίησης στοιχείων, προβληματικότητας ή υπερβολής στα τεκμήρια και προθέσεων να εμποδιστεί η έκφραση αντίθετων απόψεων σχετικά με την πραγματική φύση και την έκταση της κλιματικής αλλαγής, μπορεί να οδηγήσει, κατά την εφημερίδα, σε «νέες εξάρσεις παράνοιας».

Επειδή η ελπίδα πεθαίνει τελευταία, και είναι ανάγκη να μην εγκαταλείψουμε τις ελπίδες και τον αγώνα για μια ουσιαστική και άμεση αντιμετώπιση της μεγάλης απειλής που συνιστά η κλιματική αλλαγή για τις ανθρώπινες κοινωνίες και όλο τον πλανήτη, ας ελπίσουμε και ας ευχηθούμε το 2010 να φέρει κάτι σημαντικά καλύτερο από την περσινή χρονιά.

Σημείωση: Πολλά από τα στοιχεία που αναφέρονται σε αυτό το κείμενο έχουν αντληθεί από τον καθημερινό Ελληνικό (ιδιαίτερα από ρεπορτάζ που δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα Καθημερινή της 20-12-2009) και διεθνή τύπο.

Μετανάστες και ρατσισμός

2009-11-02T19:18:00.002+02:00

Ήθελα να γράψω μερικές σκέψεις για το ζήτημα των μεταναστών στη χώρα μας και ειδικότερα στην ιδιαίτερη πατρίδα μου (μια κωμόπολη της Κορινθίας), για το φόβο (ή τα άλλα αισθήματα, όπως η συμπόνια) που προκαλούν, για τις εκδηλώσεις ρατσισμού (αλλά και αντι-ρατσισμού) των συμπατριωτών μας. Μεσολάβησαν δυο γεγονότα: πρώτα μια αντιρατσιστική εκδήλωση που οργάνωσε η δραστήρια τοπική ομάδα του Copyleft, μια υπέροχη ομάδα νέων – από τους ελάχιστους που μας εκπλήσσουν ευχάριστα και μας δημιουργούν ελπίδες μέσα στη μαυρίλα των μηνυμάτων που εκπέμπονται από το χώρο των νέων της χώρας μας, έτσι όπως είναι εγκλωβισμένοι στην ιδιώτευση, στην αποχή από τα κοινά και στο όραμα της προσωπικής δήθεν «επιτυχίας» που τους έχουν εμπνεύσει οι γονείς τους. Μετά ήρθε το γκρέμισμα με μπουλντόζες από τη Δημοτική Αρχή ενός καταυλισμού μεταναστών που είχε στηθεί δίπλα σε ένα σχολείο.

Τα δυο αυτά γεγονότα με βοήθησαν να οργανώσω καλύτερα τη σκέψη μου και τα αισθήματά μου. Γιατί το ζήτημα των μεταναστών δεν μπορεί να το αντιμετωπίσει κανείς μόνο με το μυαλό ή μόνο με το συναίσθημα. Λειτούργησε και η μνήμη. Αυτήν, να μη τη χάσουμε ποτέ, γιατί αλλιώς χάνουμε την ψυχή μας.

Θυμήθηκα τους δικούς μας μετανάστες, «νόμιμους» και «παράνομους». Ανθρώπους φτωχούς (όπως οι γονείς και οι άλλοι συγγενείς μου), που πήραν το δρόμο της ξενιτιάς από ανάγκη, για να αναζητήσουν μια καλύτερη ζωή, να ξεφύγουν από την εξαθλίωση που τους επιφύλασσε η πατρίδα μας. Ανθρώπους καταδιωγμένους από τη μοίρα και τις περιπέτειες του τόπου μας (εμφύλιος, δικτατορία), που οδηγήθηκαν από ανάγκη στην εξορία της ξένης γης. Αυτοί ήσαν πιο τυχεροί. Βρήκαν καλύτερη φιλοξενία, μακριά από την Ελλάδα, τη «χώρα της φιλοξενίας» - λέμε τώρα.

Οι μετανάστες, «λαθραίοι» (αλήθεια, τι πάει να πει «λαθραίοι»;) ή όχι, έφτασαν εδώ, πολλοί παίζοντας κορώνα-γράμματα τη ζωή τους, αφήνοντας μια πατρίδα που θα ήθελαν να ήταν μάνα, όχι μητριά. Θα προτιμούσαν, είμαι βέβαιος, να μείνουν στη χώρα τους, κοντά στους δικούς τους ανθρώπους, στους γονείς και τα αδέρφια τους, στη ζεστασιά της κοινότητάς τους, ν’ ακούνε τη γλώσσα τους, ν’ ακούνε τα τραγούδια τους, να χορεύουν τους χορούς τους. Θα το προτιμούσαν, αν η δική τους πατρίδα τους εξασφάλιζε τα στοιχειώδη που έχει δικαίωμα κάθε άνθρωπος στη ζωή: ειρήνη, ψωμί, δουλειά, εκπαίδευση, υγεία.

Φτάνουν εδώ αυτοί οι άνθρωποι, πολύ συχνά θύματα της «πολιτισμένης» Δύσης (βλ. Ιράκ, Αφγανιστάν, Αφρική κλπ), της απληστίας της και της εξαγριωμένης και εξαχρειωμένης επιθετικότητάς της, θέλοντας όχι να τους ταϊσουμε τζάμπα, αλλά να βρουν ειρήνη και δουλειά, να βάλουν μια στέγη πάνω από το κεφάλι τους, να ζήσουν με αξιοπρέπεια. Το τι βρίσκουν συνήθως είναι γνωστό: το βλοσυρό, καχύποπτο βλέμμα, την αποστροφή, την επιθετικότητα, τις μπουλντόζες να γκρεμίζουν τη χάρτινη ή τσίγκινη στέγη που στήνουν «αυθαίρετα». Υπάρχουν, βέβαια, και άλλοι συμπατριώτες μας που τους συμπονούν, τους συμπαρίστανται, τους βοηθούν. Φοβάμαι πως είναι οι πολύ λιγότεροι.

Mε τι ευκολία, κύριοι της όποιας εξουσίας, γκρεμίζετε με τις μπουλντόζες σας την «αυθαίρετη» ψεύτικη στέγη που στήνουν αυτοί οι εξαθλιωμένοι, απελπισμένοι, δίχως στον ήλιο μοίρα, χωρίς να αναρωτηθείτε τι θα απογίνουν αυτοί οι άνθρωποι (άνθρωποι!), αυτές οι γυναίκες, αυτά τα παιδιά. Όμως δεν σας είδα ποτέ να γκρεμίζετε την αυθαίρετη βίλα του πλούσιου καταπατητή, που πάει και τη χτίζει στη θάλασσα πλάϊ στο κύμα, στο καμένο δάσος, στη δημόσια (δική μας, όλων των Ελλήνων) γη, ξέροντας πως κάθε εξουσία είναι τελικά μαζί του – στο άψε-σβήσε θα του πάει και δρόμο και ηλεκτρικό και τηλέφωνο.

Προκαλώ τον καθένα συμπατριώτη μας που κοιτάζει εχθρικά, με δυσπιστία και με οργή, αυτούς τους ανθρώπους, να ξεχάσει για μια στιγμή, μόνο για μια στιγμή, ότι ζει στην πατρίδα του, ότι έχει οικογένεια, στέγη να περάσει τη νύχτα, λεφτά να τραφεί. Να δει τον εαυτό του μόνο μέσα στη νύχτα, στη βροχή και το κρύο, άστεγο, άφραγκο, πεινασμένο, χωρίς ένα φίλο, σε μια χώρα που δεν καταλαβαίνει τη γλώσσα της, που τον παίρνει στο κυνήγι διώχνοντάς τον σαν ανεπιθύμητο. Ίσως καταλάβει έτσι πώς ζουν αυτοί οι άνθρωποι που αυτός κοιτάζει εχθρικά, με δυσπιστία και με οργή.

Κι όμως η ζωή θριαμβεύει. Κοιτάξτε τους Αλβανούς. Έτσι ήρθαν στην Ελλάδα. «Λαθραίοι», κυνηγημένοι, ανεπιθύμητοι. Ήρθαν, κι οι περισσότεροι ρίζωσαν, βοήθησαν με τη δουλειά τους την αγροτική και, γενικότερα, την εθνική οικονομία, συνεισφέροντας σημαντικά στο εθνικό εισόδημα και στην αποφυγή της πλήρους κατάρρευσης των ασφαλιστικών ταμείων! Τα παιδιά τους αριστεύουν στα Ελληνικά σχολεία και θα γίνουν ίσως οι πιο άξιοι Έλληνες! Είναι οι καλύτεροι πελάτες των μαγαζιών της ιδιαίτερης πατρίδας μου, συνεισφέροντας ακόμα και το 50% του τζίρου τους! Και δίνουν δουλειά (ναι, αυτοί!) στους Έλληνες!

Κι όσο για την παραβατική συμπεριφορά, δεν είναι χειρότεροι αυτοί, οι πεινασμένοι και εξαθλιωμένοι μετανάστες, από ό,τι οι δικοί μας. Και, βέβαια, ούτε σύγκριση με τα μεγάλα μαχαίρια και τα χρυσά κουτάλια, τους πρωθυπουργικούς φίλους και τους ομοτράπεζους, τα golden boys, τους χρυσοφόρους real estate καλόγερους, και τις τράπεζες που θησαυρίζουν ληστεύοντας.

Αυτά τα λίγα σχόλια, μονόπλευρα ίσως και όχι πολύ «ψύχραιμα». Τα άλλα, πιο ψύχραιμα και με ολόπλευρο κοίταγμα του σύνθετου προβλήματος του ρατσισμού και της μετανάστευσης και των πιθανών λύσεών του, θα τα βρείτε αλλού (π.χ. στα άρθρα που περιέχει το τεύχος αρ. 3 του Copyleft, αφιερωμένο στο πρόβλημα). Γιατί, ναι, το πρόβλημα είναι σύνθετο. Για παράδειγμα, ο καταυλισμός που γκρεμίστηκε δημιουργούσε πρόβλημα υγιεινής στο διπλανό σχολείο (και ακόμα μεγαλύτερο στους ίδιους τους κατοίκους του καταυλισμού). Κι ακόμα, έχουν αυξηθεί οι μικροκλοπές στην πόλη (προσωπικά έχω πέσει θύμα)...

Περισσότερα στο επόμενο.

Βιοκαύσιμα: ναι μεν αλλά…

2009-08-19T11:54:00.003+03:00

«Βιοκαύσιμα: πανάκεια ή χίμαιρα;». Αυτό ήταν το ερώτημα που έθεσα στην προηγούμενη ανάρτηση. Υποσχέθηκα απάντηση σε επόμενη. Το κάνω σήμερα. Συγκεκριμένα θα προσπαθήσω να απαντήσω με συντομία στο ερώτημα γιατί αμφισβητείται ο ισχυρισμός ότι τα βιοκαύσιμα συμβάλλουν σημαντικά στη λύση του προβλήματος της υπερθέρμανσης του πλανήτη, που δημιουργούν τα ορυκτά καύσιμα – το πετρέλαιο, το κάρβουνο, το καύσιμο αέριο.

Θυμίζω ότι, σε αντίθεση με τα ορυκτά καύσιμα που εξορύσσονται αφού παράχθηκαν μέσα από διαδικασίες που είχαν τεράστια διάρκεια, τα βιοκαύσιμα είναι καύσιμα, που παράγονται από οργανική πρώτη ύλη, δηλαδή ύλη που προέρχεται από φυτά ή από ζώα, και είναι ανανεώσιμα, αφού παράγονται από πρώτη ύλη που αναπαράγεται. Έτσι, τα ξύλα που χρησιμοποιούνται στο τζάκι για θέρμανση ή που χρησιμοποιούνταν σε παλιούς καιρούς για το μαγείρεμα είναι κι αυτά βιοκαύσιμα. Φυσικά η συζήτηση σήμερα γίνεται κυρίως για τα εξελιγμένα βιοκαύσιμα, βιοντήζελ και βιοαιθανόλη, που παράγονται με βιομηχανικές μεθόδους, από πρώτη ύλη όπως καλαμπόκι, σόγια, ζαχαροκάλαμο, ελαιοκράμβη (γογγύλι), υπολείμματα ή παραπροϊόντα φυτικής ή ζωικής παραγωγής, υλοτομίας κλπ.

Γενικά το κύριο πλεονέκτημα των βιοκαυσίμων είναι ότι αποτελούν, όπως είπαμε, μια ανανεώσιμη πηγή ενέργειας και μπορούν να υποκαταστήσουν τα ορυκτά καύσιμα, που δεν ανανεώνονται και τα αποθέματα τους σιγά-σιγά εξαντλούνται μέχρι να μηδενιστούν. Επίσης, ότι είναι (ή μάλλον υποστηρίζεται ότι είναι) πιο φιλικά στο περιβάλλον Όμως η περιβαλλοντική τους υπεροχή, το ότι δηλαδή ρυπαίνουν λιγότερο το περιβάλλον, και κυρίως το ότι συμβάλλουν λιγότερο από τα ορυκτά καύσιμα στο φαινόμενο του θερμοκηπίου, ισχύει μόνο σε λίγες περιπτώσεις και υπό προϋποθέσεις, όπως έχει αποδείξει η σχετική επιστημονική έρευνα. Κοντά σε αυτόν, είναι και άλλοι παράγοντες που καθιστούν τα βιοκαύσιμα μια αμφιλεγόμενη επιλογή, όπως το γεγονός ότι, στις περισσότερες περιπτώσεις, το κόστος τους (παραγωγή και διανομή) είναι μεγαλύτερο από όσο στα ορυκτά καύσιμα, το γεγονός ότι η παραγωγή και προώθησή τους στην αγορά δημιούργησε πολύ μεγάλα κοινωνικά προβλήματα, κλπ. Θα σταθώ σε ορισμένα από τα σοβαρά μειονεκτήματα των βιοκαυσίμων.

Όπως ανέφερα στο προηγούμενο σημείωμα, όταν αναφέρθηκα στο παράδειγμα της Βραζιλίας, σημαντικό μέρος της παραγωγής ζαχαροκάλαμου, που συνεχώς αυξάνεται, παράγεται σ’ αυτή τη χώρα σε βάρος των τροπικών δασών της Αμαζονίας, δηλαδή σε εδάφη που «απελευθερώνονται» από την εκδάσωση. Υπολογίζεται ότι ο ρυθμός αποψίλωσης των τροπικών δασών της Βραζιλίας είναι 80.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα το χρόνο, σύμφωνα με στοιχεία από το περιοδικό National Geographic. Χάνονται δηλαδή για τη γη κάθε χρόνο δάση που αντιστοιχούν σε έκταση κάτι πολύ περισσότερο από τη μισή Ελλάδα. Αυτό φυσικά δεν συμβαίνει μόνο στη Βραζιλία αλλά και όπου αλλού αποψιλώνονται δάση για να «απελευθερωθούν» εδάφη με σκοπό την καλλιέργεια φυτών από τα οποία θα παραχθούν βιοκαύσιμα (όπως στην περίπτωση των αρχαίων δασών της Ινδονησίας). Όμως αυτό σημαίνει ότι η γη στερείται από ένα τεράστιο μέρος του δυναμικού που έχουν τα δάση της να αφαιρούν από την ατμόσφαιρα τον πιο σημαντικό ρύπο που συντελεί στη δημιουργία του φαινομένου του θερμοκηπίου: το διοξείδιο του άνθρακα.

Παράλληλα με την αποψίλωση (και «απαλλοτρίωση» υπέρ της παραγωγής βιοκαυσίμων) τεράστιων δασικών εκτάσεων, στα αγροκτήματα όπου μέχρι τώρα καλλιεργούσαν τρόφιμα για τους ανθρώπους ή ζωοτροφές καλλιεργούν πλέον όλο και περισσότερο είδη που προορίζονται για την παραγωγή βιοκαυσίμων. Είδη όπως ζαχαροκάλαμο, σόγια ή καλαμπόκι, συνεχίζουν να καλλιεργούνται σε αυτά τα αγροκτήματα, αλλά όχι για να χρησιμοποιηθούν ως τρόφιμα. Γιατί; Επειδή οι τιμές που πετυχαίνουν οι παραγωγοί τους είναι αρκετά ή πολύ ψηλότερη όταν παραδίδουν την παραγωγή τους στα εργοστάσια που παράγουν βιοκαύσιμα. Οι ψηλές τιμές οφείλονται στις μεγάλες επιδοτήσεις που προσφέρονται από τις κυβερνήσεις στην περίπτωση αυτή. Αποτέλεσμα: οι τιμές για τα παραπάνω είδη, που αποτελούν βασική τροφή για εκατομμύρια φτωχούς ανθρώπους, εκτοξεύονται στα ύψη, σε ένα κόσμο όπου καθημερινά 25.000 άνθρωποι, από τους οποίους τα περισσότερα παιδιά κάτω των 5 ετών, πεθαίνουν από πείνα.

Χαρακτηριστικό είναι το παρακάτω παράδειγμα, που έρχεται από τις ΗΠΑ και αφορά το καλαμπόκι. Εκεί το καλαμπόκι χρησιμοποιείται εκτεταμένα για την παραγωγή βιοαιθανόλης. Οι τιμές λοιπόν αυτού του προϊόντος αυξήθηκαν απότομα μετά την περίοδο 2003-2004, όπου σημειώθηκε η μεγάλη στροφή στη χρήση του καλαμποκιού για την παραγωγή βιοαιθανόλης. Από 1,97 έφτασε τα 3,04 δολλάρια το bushel (μονάδα βάρους δημητριακών), με σοβαρές συνέπειες στην τιμή του κρέατος, που αυξήθηκε υπέρμετρα (το καλαμπόκι χρησιμοποιείται ως κύρια ζωοτροφή). Ας σημειωθεί ότι οι τιμές αυτές δίνονται στους παραγωγούς. Οι τελικές τιμές στον καταναλωτή είναι πολύ ψηλότερες.

Αλλά και από την Ελλάδα αξίζει να αναφερθεί ένα παράδειγμα: την περίοδο
2006-2007, οι παραγωγοί αυγών αγόραζαν τη σόγια 180 και το καλαμπόκι
170 ευρώ ανά τόνο, αντίστοιχα. Τον επόμενο χρόνο (2007-2008), οι τιμές αυτές ανέβηκαν στα 300 και 270 ευρώ ανά τόνο, αντίστοιχα! Είχαμε δηλαδή αύξηση περίπου 60%, με προφανείς συνέπειες στην τιμή των αυγών.

Για να αντιμετωπιστεί το παραπάνω φαινόμενο της δραματικής αύξησης των τιμών των βασικών ειδών διατροφής, υποστηρίζεται ότι ο μόνος τρόπος είναι να παύσει η χρήση τέτοιων ειδών για την παραγωγή βιοκαυσίμων. Δηλαδή, αντί να χρησιμοποιούνται ο καρπός του καλαμποκιού ή της σόγιας και ο χυμός του ζαχαροκάλαμου στην παραγωγή βιοκαυσίμων, να χρησιμοποιούνται τα υπολείμματα και τα υποπροϊόντα, π.χ. τα φύλλα, το άχρηστο στέλεχος (κοτσάνι) κλπ., που συνήθως καίγονται ή πετάγονται ως άχρηστα ή με το όργωμα επιστρέφουν στη γη. Παράλληλα προτείνονται ή ήδη δοκιμάζονται νέα υποσχόμενα υλικά, όπως φύκια, θάμνοι και πόες.

Τα παραπάνω δεν είναι τα μόνα μειονεκτήματα της παραγωγής βιοκαυσίμων, τουλάχιστον με τον τρόπο που γίνεται σήμερα. Παραδείγματα:

Για να αναπτυχθεί το καλαμπόκι απαιτούνται τεράστιες ποσότητες αζωτούχων λιπασμάτων και ζιζανιοκτόνων, με συνέπεια το έδαφος να διαβρώνεται περισσότερο από όσο με οποιαδήποτε άλλη καλλιέργεια. Επίσης στην παραγωγή αιθανόλης από καλαμπόκι καταναλώνεται σχεδόν ίση ποσότητα ορυκτών καυσίμων με αυτή που υποκαθιστά η ίδια η βιοαιθανόλη – άρα δεν προκύπτει κανένα περιβαλλοντικό όφελος.

Στη Βραζιλία, το ζαχαροκάλαμο συλλέγεται με τα χέρια από εργάτες που πληρώνονται καλά αλλά δουλεύουν σε συνθήκες άθλιες λόγω ζέστης και βρωμιάς, που σε κάποιες περιπτώσεις οδηγούν στο θάνατο λόγω εξάντλησης. Επίσης, για να εξοντωθούν τα φίδια, και να γίνει πιο εύκολη η κοπή του ζαχαροκάλαμου, γίνεται καύση των υπολειμμάτων. Συνέπεια: η ατμόσφαιρα γεμίζει καπνιά λόγω απελευθέρωσης μεθανίου και οξειδίου του αζώτου, που είναι δυο πολύ δραστικά αέρια του θερμοκηπίου, πολύ πιο δραστικά από το διοξείδιο του άνθρακα.

Ακόμα, η παραγωγή βιοκαυσίμων ευθύνεται για την παραγωγή διοξινών, ενώ η συλλογή και μεταφορά της βιομάζας από τα χωράφια στο εργοστάσιο έχει ψηλό κόστος επειδή οι καλλιέργειες είναι διασκορπισμένες σε μεγάλες εκτάσεις, ενώ η βιομάζα έχει μεγάλη περιεκτικότητα σε υγρασία που επιβαρύνει τη μεταφορά, η οποία γίνεται βασικά με την ανάλωση ορυκτών καυσίμων.

Επίσης, η παραγωγή βιοαιθανόλης και, γενικά, βιοκαυσίμων, ευθύνεται κατά περίπτωση για τη μόλυνση της ατμόσφαιρας με οξείδια του θείου και βαρέα μέταλλα, για τη χρήση γενετικά τροποποιημένων πρώτων υλών στην παραγωγή, ενώ συνεισφέρει στο φαινόμενο της όξινης βροχής, κλπ.

Κλείνοντας αυτό το κείμενο, νομίζω ότι μπορεί κανείς να συμπεράνει πως τα βιοκαύσιμα έχουν μειονεκτήματα και πλεονεκτήματα. Έχουν θετικές συνέπειες αλλά και αρνητικές επιπτώσεις στον άνθρωπο και στα φυσικά συστήματα. Και δημιουργούν κινδύνους. Η απόφαση για τη χρήση τους θα πρέπει να συναρτηθεί με το αν ικανοποιούν κάποια βασικά κριτήρια, όπως η εξασφάλιση περιβαλλοντικού οφέλους και το χαμηλό κόστος, και φυσικά να στηριχτεί στα αποτελέσματα της επιστημονικής έρευνας.

Βιοκαύσιμα: πανάκεια ή χίμαιρα;

2009-06-26T09:32:00.002+03:00

Μια από τις πιο ισχυρές εντυπώσεις μου από ένα πρόσφατο ταξίδι μου στη Βραζιλία αφορούσε τα καύσιμα. Στην τεράστια αυτή χώρα της Νότιας Αμερικής, το πρόβλημα της αυτοδυναμίας σε καύσιμα φαίνεται οριστικά λυμένο. Και μάλιστα με ένα τρόπο που, κατά μία άποψη, θα έπρεπε να χαρακτηριστεί ιδανικός. Οι ευτυχείς κάτοικοι αυτής της χώρας χρησιμοποιούν για την αυτοκίνησή τους σε πολύ μεγάλο ποσοστό ένα φτηνό καύσιμο, που οι ίδιοι το αποκαλούν «αλκοόλ». Που δεν είναι τίποτα άλλο από βιο-αιθανόλη, δηλαδή καύσιμο που έχει παραχθεί από βιομάζα. Στην πραγματικότητα, όλα σχεδόν τα αυτοκίνητα έχουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν εναλλακτικούς τύπους καυσίμων (αιθανόλη, βενζίνη, αέριο). Σημειωτέον ότι η Βραζιλία καθόλου δεν στερείται συμβατικών, δηλαδή ορυκτών, καυσίμων που φτάνουν να καλύψουν ένα μέρος τουλάχιστον της εγχώριας ζήτησης. Όμως εδώ και πολλά χρόνια, ύστερα από εμπάργκο πετρελαίου που της είχε επιβληθεί, η χώρα αυτή αναζήτησε την αυτοδυναμία της σε καύσιμα παράγοντάς τα από φυτική ύλη (ζαχαροκάλαμο) που παράγεται και αναπαράγεται φτηνά και σε αφθονία στις απέραντες εκτάσεις της. Σημαντικό μέρος της παραγωγής ζαχαροκάλαμου, που συνεχώς αυξάνεται, παράγεται σε βάρος των τροπικών δασών της Αμαζονίας, δηλαδή σε εδάφη που «απελευθερώνονται» από την εκδάσωση. Υπολογίζεται ότι ο ρυθμός αποψίλωσης των τροπικών δασών της Βραζιλίας είναι 80.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα το χρόνο. Χάνονται δηλαδή για τη γη κάθε χρόνο δάση που αντιστοιχούν σε έκταση κάτι πολύ περισσότερο από τη μισή Ελλάδα… Σημειώστε το αυτό για όσα ακολουθούν.

Το ζαχαροκάλαμο δεν είναι φυσικά η μόνη πρώτη ύλη παραγωγής βιοκαυσίμων. Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, που είναι και η χώρα με τη μεγαλύτερη παραγωγή βιοκαυσίμων στον κόσμο, ως πρώτη ύλη χρησιμοποιείται σχεδόν αποκλειστικά το καλαμπόκι, ενώ αλλού χρησιμοποιείται η σόγια και γενικά τα δημητριακά, το φοινικέλαιο, υπολείμματα ή παραπροϊόντα φυτικής ή ζωικής παραγωγής, υλοτομίας κλπ. Στην Ευρώπη - και στη χώρα μας - χρησιμοποιείται σε μεγάλη έκταση, εκτός από εισαγόμενη άλλη πρώτη ύλη, η ελαιοκράμβη (γογγύλι).

Αυτό που κάνει τα βιοκαύσιμα να πλεονεκτούν σε σχέση με τα συμβατικά καύσιμα (πετρέλαιο, κάρβουνο, καύσιμο αέριο) είναι, εκτός από το χαμηλό κόστος παραγωγής τους, η «φιλικότητα», όπως υποστηρίζεται, προς το περιβάλλον. Για παράδειγμα, σύμφωνα με κάποιους υπολογισμούς, ένα λίτρο αιθανόλης, που αποδίδει ενέργεια 67% σε σχέση με ένα λίτρο βενζίνης και μπορεί να κοστίζει μέχρι και το μισό ή και λιγότερο στον καταναλωτή (εξαρτάται από τη διακύμανση των τιμών του πετρελαίου διεθνώς), παράγει λιγότερο από τη μισή ποσότητα αερίων του θερμοκηπίου, που είναι η κύρια αιτία της κλιματικής αλλαγής. Συγκεκριμένα, ένα λίτρο αιθανόλης από ζαχαροκάλαμο παράγει 1,08 κιλά ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα έναντι 2,44 κιλά που παράγονται από τη βενζίνη. Από εδώ προκύπτει η «φιλικότητα» προς το περιβάλλον που αναφέρεται παραπάνω.

Όμως είναι έτσι; Είναι πράγματι τα βιοκαύσιμα φιλικά προς το περιβάλλον;

Πάνω σε αυτό εκφράζονται ισχυρές αντιρρήσεις. Αυτός είναι άλλωστε και ο λόγος που διάλεξα τον τίτλο «Βιοκαύσιμα: πανάκεια ή χίμαιρα;» σε αυτό το κείμενο. Τον τίτλο αυτό τον δανείστηκα από το εξώφυλλο ενός τεύχους του περιοδικού National Geographic που είχε κυκλοφορήσει πριν σχεδόν 2 χρόνια (Οκτώβριος 2007). Το εξώφυλλο κάλυπτε η φωτογραφία ενός καλαμποκιού, ενώ στις μέσα σελίδες δημοσιευόταν ένα εκτενές, εξαιρετικά κατατοπιστικό άρθρο με τίτλο: «Βιοκαύσιμα: είναι η λύση;». Μάλιστα, στην Ελληνική έκδοση του περιοδικού υπήρχε και ένα ακόμα σχετικό άρθρο, γραμμένο από τον Καθηγητή Ν.Μάργαρη με τίτλο «Καύσιμα από … αγκινάρες», όπου υποστηριζόταν η άποψη ότι «λόγω των σημαντικών διαφορών στις εδαφοκλιματικές συνθήκες που επικρατούν στις χώρες της κεντρικής και της βόρειας Ευρώπης και σε αυτές τις Μεσογείου, καθώς και των διαφορών στις κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, διαφαίνεται ότι μερικές καλλιέργειες θα ήταν σημαντικότερες και οικονομικά βιωσιμότερες στην Ελλάδα από ό,τι στις χώρες της κεντρικής και της βόρειας Ευρώπης». Έτσι, σύμφωνα με το άρθρο του κ.Μάργαρη, η ελαιοκράμβη δεν θα είχε την ίδια επιτυχία στην κεντρική ή νότια Ελλάδα λόγω των χαμηλών της αποδόσεων στις ξηροθερμικές συνθήκες που επικρατούν στη χώρα. Ως εναλλακτική, πολλά υποσχόμενη λύση, προτείνεται, ύστερα από πολυετείς μελέτες και πειράματα, η αγριοαγγινάρα, δηλαδή το … γαϊδουράγγαθο!

Γιατί αμφισβητείται ο ισχυρισμός ότι τα βιοκαύσιμα χαρακτηρίζονται από φιλικότητα προς το περιβάλλον και ότι συμβάλλουν σημαντικά στη λύση του προβλήματος της υπερθέρμανσης του πλανήτη, που δημιουργούν τα ορυκτά καύσιμα;

Η απάντηση στο επόμενο!

Ο Μεγάλος Αδελφός έρχεται;

2009-04-09T21:52:00.002+03:00

"Οι τράπεζες άρχισαν τις ... αμερικανιές" έγραφε πριν λίγους μήνες δημοσίευμα της "Ελευθεροτυπίας", αναφερόμενο στην εγκατάσταση ηλεκτρονικών συστημάτων καταγραφής του προσώπου των πελατών συγκεκριμένης Τράπεζας σε υποκαταστήματά της. Σε άλλα δημοσιεύματα γινόταν πάλι λόγος για εγκατάσταση συστήματος φωτογράφησης-ιριδοσκόπησης πελατών διαφόρων Τραπεζών. Πρόσφατα, στο διαδίκτυο, κυκλοφόρησε ευρύτατα αναφορά-καταγγελία πολίτη στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ) σχετικά με το νέο ηλεκτρονικό σύστημα καταγραφής του προσώπου των πελατών που έχει τοποθετηθεί σε πολλά καταστήματα Τραπεζών ανά την Ελλάδα. Ο πολίτης που έκανε την καταγγελία, πελάτης συγκεκριμένης Τράπεζας, προσήλθε για συναλλαγή στο υποκατάστημα της Τράπεζας της γειτονιάς του και διαπίστωσε ότι για την είσοδο στο κατάστημα έπρεπε να μπει σε ειδικά σχεδιασμένο κουβούκλιο, μέσα στο οποίο έπρεπε να κοιτάξει μια κάμερα και εν συνεχεία να μπει στην Τράπεζα. Επειδή αρνήθηκε να υπακούσει στις φωνητικές οδηγίες που τον καλούσαν να κοιτάξει στην κάμερα, πλησίασε υπάλληλος της Τράπεζας πίσω από το γυάλινο τζάμι του κουβουκλίου και τον ενημέρωσε προφορικά ότι είτε θα ακολουθήσει τις φωνητικές οδηγίες να εστιάσει το βλέμμα του στην κάμερα προκειμένου να απασφαλιστεί η κύρια πόρτα εισόδου στην Τράπεζα, είτε πρέπει να αποχωρήσει διότι δεν υπάρχει εναλλακτικός τρόπος συναλλαγών στο υποκατάστημα!
Και λοιπόν; Τι το κακό υπάρχει σ’ αυτό τον τρόπο ελέγχου των πελατών μιας Τράπεζας; Προφανώς δεν γίνεται για κανέναν άλλο σκοπό παρά για την ασφάλεια της Τράπεζας και όσων βρίσκονται μέσα σ’ αυτήν, μαζί και των πελατών της, ενώ δεν συνιστά κανένα κίνδυνο γι’ αυτόν που υφίσταται τη φωτογράφιση-ιριδοσκόπηση!

Προφανώς; Ο πολίτης, όμως, που έκανε τη συγκεκριμένη καταγγελία έχει αντιρρήσεις: «Εγώ δε συναίνεσα στην επεξεργασία των προσωπικών μου δεδομένων για να επιτρέψω στην Τράπεζα να τα συλλέξει, ούτε ο υπεύθυνος επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων είχε αναρτήσει απόφαση της ΑΠΔΠΧ για την επεξεργασία αυτών παρά μόνο εντολές στον τρόπο συλλογής τους», γράφει. «Η Φωτογράφιση-Ιριδοσκόπηση προσβάλλει την προσωπικότητα μου και τη θρησκευτική μου συνείδηση (Άρθρα 5 & 13 Συντάγματος), παραβιάζει τα προσωπικά μου δεδομένα (Ν.2472/1997), το δικαίωμα στην προσωπικότητα μου, τα χρηστά ήθη και την καλή πίστη βλάπτοντας παράλληλα μονομερώς καταχρηστικά και εις βάρος μου τη συμβατική μου σχέση με την Τράπεζα και το τεκμήριο αθωότητας μου (Ποινικό Δίκαιο) και επιφέρει ενδεχόμενη ανήκεστη βλάβη στην υγεία μου (τύφλωση)». Για το τελευταίο παραπέμπει σε άλλο δημοσίευμα, σύμφωνα με το οποίο η λήψη ειδικά ενός τύπου βιομετρικών στοιχείων, η βιομετρική λήψη της ίριδας, ενέχει σοβαρούς κινδύνους καθώς μπορεί να προκαλέσει ακόμη και τύφλωση εάν δε μετρηθεί σωστά.

Πριν μερικά χρόνια είχα βρεθεί για λίγες μέρες στη Νέα Υόρκη (πριν από τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου). Καταπληκτική πόλη. Μοναδική. Δεν εξαντλείται ούτε σε λίγες μέρες, ούτε σε λίγες εβδομάδες, ίσως ούτε σε μήνες. Και οι φίλοι μου εκεί μου είχαν επιφυλάξει εξαιρετική φιλοξενία. Όταν, πάντως, ήρθε η ώρα να φύγω διαπίστωσα ότι δεν ήθελα να γυρίσω σε αυτή την πόλη. Η κυκλοφορία μου στους δημόσιους χώρους, πολλοί από τους οποίους είναι πράγματι σαγηνευτικοί, μου προκαλούσε ένα ασφυκτικό αίσθημα ότι παρακολουθούμαι και ελέγχομαι σε κάθε μου βήμα. Σε σύγκριση με την (τότε) Ελλάδα, αισθάνθηκα ότι βρέθηκα σε φυλακή.

Πριν κάμποσο καιρό (θα είναι τώρα δυο χρόνια, μπορεί και περισσότερο) πήρα ένα γράμμα από την Krystyna, παλιά φίλη από τον καιρό που έζησα για λίγα χρόνια στο Λονδίνο, σπουδάζοντας. Μου έγραφε η φίλη μου ότι δεν μπορούσε πια να ζει στο Λονδίνο, την πόλη που θυμάμαι με νοσταλγία σαν ένα παράδεισο ελευθερίας στα χρόνια του 1970. Τα μάζευε για να φύγει για κάπου αλλού στην Ευρώπη. Το Λονδίνο είχε γίνει πια μια “αστυνομική πόλη” (police state). Παντού κάμερες, μάτια ηλεκτρονικά να σε παρακολουθούν και να καταγράφουν την κάθε σου κίνηση. Το επόμενο γράμμα που πήρα από την Krystyna δεν ήταν από το Λονδίνο, δεν ήταν από την Αγγλία. Η φίλη μου δεν ζει πια εκεί.

Στο μυθιστόρημα με τίτλο «1984», γραμμένο το 1947-48, ο συγγραφέας του George Orwell μιλάει για ένα μελλοντικό, ολοκληρωτικό Λονδίνο (το μυθιστόρημα αναφέρεται στο έτος 1984, κάπου 40 χρόνια μετά τη συγγραφή του). Σε αυτό υπάρχει μόνο ένα κόμμα, που κυβερνάει μπαίνοντας παντού, σε κάθε δημόσιο ή ιδιωτικό χώρο, ελέγχοντας κάθε στιγμή, σε κάθε κίνησή τους, τους ανθρώπους μέσω του «Υπουργείου Αλήθειας», ενός στυγνού μηχανισμού ελέγχου και προπαγάνδας, που δεν επιτρέπει καμιά αλήθεια άλλη από αυτή του κόμματος. Η ιστορία σβήνεται και ξαναγράφεται από την αρχή σύμφωνα με το συμφέρον του κόμματος. Μεγάλη μορφή του καθεστώτος είναι ο Μεγάλος Αδελφός ( Big Brother), ο δικτάτορας που ελέγχει τα πάντα και παρακολουθεί και γνωρίζει τα πάντα για τους πάντες.

Αυτά που έγιναν στη Νέα Υόρκη, στο Λονδίνο, από κάπου ξεκίνησαν.

Αν όλα τα παραπάνω (και όλα τα άλλα – οι κάμερες στους δρόμους, σε όλους τους δημόσιους χώρους…) συσχετίζονται, συσχετίστε τα και αναρωτηθείτε κι εσείς: ο Μεγάλος Αδελφός μήπως έρχεται;

Οι ρίζες της βίας και πώς την παλεύεις: ένα σχόλιο

2009-02-19T11:19:00.002+02:00

Αντιγράφω από την ειδησεογραφία της ημέρας:

«Ομάδα αγνώστων εισέβαλε την Τετάρτη (χθές) σε αίθουσα του Κτιρίου «Κωστής Παλαμάς» (Πολιτιστικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Αθηνών) και ξυλοκόπησε τον καθηγητή Γιάννη Πανούση, ο οποίος ήταν ομιλητής σε εκδήλωση. Περίπου 50 κουκουλοφόροι εισέβαλαν στο κτίριο, κρατώντας βαριοπούλες, ξύλα, σίδερα, μπογιές και άλλα αντικείμενα την ώρα που βρίσκονταν σε εξέλιξη εκδήλωση με θέμα την κοινωνική μέριμνα για τους αποφυλακισμένους.

Oι κουκουλοφόροι επιτέθηκαν επίσης με βιαιότητα κατά των παρισταμένων και γρονθοκόπησαν τον κ. Πανούση. Ο κ. Πανούσης, αφού του παρασχέθηκαν οι πρώτες βοήθειες, μεταφέρθηκε στα εξωτερικά ιατρεία του «Ευαγγελισμού» για εξετάσεις. Νωρίς το βράδυ πήρε εξιτήριο.

Υπενθυμίζεται ότι στο γραφείο του κ. Πανούση, πριν από περίπου μία εβδομάδα, είχε τοποθετηθεί εμπρηστικός μηχανισμός.

Οι κουκουλοφόροι προκάλεσαν επίσης σημαντικές φθορές στο κτίριο, με σπασμένα αγάλματα, πίνακες και συνθήματα στους τοίχους».

Η παραπάνω είδηση, αν συσχετιστεί με ανάλογες ειδήσεις και με όσα έχουμε δει τους τελευταίους μήνες στην Ελλάδα, δείχνει πως έχουμε μπει σε μια περίοδο βίας και τρομοκρατίας που κανείς δεν ξέρει πόσο θα κρατήσει και μέχρι πού θα κλιμακωθεί. Το Ελληνικό πανεπιστήμιο είναι στο μάτι αυτού του κυκλώνα. Χαρακτηριστικό της βίας αυτής είναι ότι πρόκειται για μια βία τυφλή, κτηνώδη, που δείχνει απέραντο μίσος. Πραγματοποιείται από ομάδες κουκουλοφόρων που είτε προβάλλουν κάποιο αίτημα είτε απλά χτυπούν και φεύγουν, πάντα ακαταδίωκτοι, χωρίς να δώσουν στίγμα της βούλησής τους, πέρα από το να καταστρέψουν.

Το τελευταίο επεισόδιο, με τον τραυματισμό (με σιδερογροθιά!) του Καθηγητή Γιάννη Πανούση αποτελεί απόδειξη του ισχυρισμού ότι η βία αυτή είναι τυφλή. Ο κ.Πανούσης είναι γνωστό ότι αποτελεί μια προοδευτική προσωπικότητα. Με παρεμβάσεις του πήρε συχνά θέσεις σε σημαντικά πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα, θέσεις κάθε άλλο παρά αντιδραστικές, ενώ τάχθηκε ανοιχτά με το μέρος ανθρώπων που υφίστανται τη μοίρα της μειοψηφίας και καταπιέζονται.

Δεν θα μπούμε στο διάλογο για το ποιος φταίει για την κλιμάκωση της βίας και της τρομοκρατίας, και ειδικότερα για τις ευθύνες της (υπεύθυνης) κυβέρνησης. Το θέμα έχει τέτοιες διαστάσεις που ξεπερνάει ίσως τις (υπαρκτές) ευθύνες μιας κυβέρνησης. Ένα βασικό ερώτημα είναι, βέβαια, πώς αντιμετωπίζεται, κι ένα δεύτερο είναι ποιες είναι οι ρίζες αυτής της βίας. Η απάντηση στο πρώτο ερώτημα προϋποθέτει απάντηση στο δεύτερο.

Αν δεν υπήρχαν οι συγκεκριμένες συνθήκες που τροφοδοτούν και ενισχύουν τη βία στην Ελλάδα (εθνική και παγκόσμια οικονομική κρίση, κατάσταση της παιδείας στη χώρα, μια κουλτούρα ατομισμού, αυθαιρεσίας και ακραίας συμπεριφοράς που έχει εγκατασταθεί πια από χρόνια στην Ελλάδα) θα λέγαμε ότι, απλά, δεν υπάρχει καμιά άλλη εξήγηση, παρά μόνο μια: αυτή που προβάλλει η θεωρία της (ενδεχόμενα εισαγόμενης) σκόπιμης βίας, που υπηρετεί συγκεκριμένες επιδιώξεις αποσταθεροποίησης στη χώρα (και ίσως και στην ευρύτερη περιοχή) από δυνάμεις που ίσως είναι ξένες προς τη χώρα. Οι κουκουλοφόροι που επιτίθενται τυφλά και με απίστευτη βαναυσότητα σε ζωντανούς ή άψυχους στόχους, φέρονται σαν πράκτορες σε διατεταγμένη υπηρεσία, που κάθε άλλο παρά ενδιαφέρονται να δοθεί ικανοποίηση σε αιτήματα που προβάλλουν, όταν τα προβάλλουν. Η πρακτική τους, αν φέρνει κάποιο αποτέλεσμα πέρα από τις σωματικές βλάβες και τις υλικές καταστροφές, αυτό είναι η συσσώρευση οργής στο κοινωνικό σώμα, που πάντως δεν στρέφεται κατά των πραγματικών αιτίων των προβλημάτων της χώρας. Το κοινωνικό σώμα, ανήμπορο μπροστά σε αυτές τις εκρήξεις βίας, χάνει όλο και περισσότερο την πίστη του στους θεσμούς, στην ίδια τη δημοκρατία και στις δυνατότητές της να εξασφαλίζει συνθήκες ελεύθερου διαλόγου, την ειρήνη, την ασφάλεια και την ευημερία των πολιτών.

Όποια και νάναι η ρίζα του κακού, τη λύση στο πρόβλημα πρέπει να ψάξει να τη βρει η ίδια η δημοκρατία, με όλες τις δυνάμεις της, και με το έσχατο όπλο που προβλέπει το Σύνταγμα για την υπεράσπιση του δημοκρατικού πολιτεύματος της χώρας: τον πατριωτισμό των Ελλήνων.

Τι συμβαίνει στα Ελληνικά πανεπιστήμια;

2009-01-21T11:32:00.002+02:00

Τι συμβαίνει τελικά στα Ελληνικά πανεπιστήμια σήμερα; Ποια είναι η πραγματική κατάσταση, τι φταίει για τη βαθιά κρίση του πανεπιστημίου, πώς βγαίνουμε από αυτή; Τα ερωτήματα αυτά δεν απασχολούν μόνο τα κομματικά επιτελεία (στα σοβαρά ή απλά για να στήνουν πάνω σε αυτά τη μεταξύ τους αντιπαράθεση και να κερδοσκοπούν πολιτικά), ούτε μόνο τους πανεπιστημιακούς (αρκετούς από αυτούς, άλλωστε, τέτοια ερωτήματα δεν τους πολύ-απασχολούν, έτσι περιχαρακωμένοι που είναι μέσα στην ιδιώτευσή τους) ούτε μόνο τους φοιτητές (ίσως αυτούς να τους απασχολούν λιγότερο από όλους τους άλλους, αφού το κύριο που ενδιαφέρει τους περισσότερους είναι το «χαρτί» και πώς θα το αποκτήσουν με τη μικρότερη δυνατή προσπάθεια).

Αυτό που συμβαίνει στα Ελληνικά πανεπιστήμια απασχολεί (εν πάση περιπτώσει, πρέπει να απασχολεί) ολόκληρη την Ελληνική κοινωνία, αφού πάνω σε αυτά και, γενικότερα, πάνω στην εκπαίδευση των Ελληνόπαιδων χτίζεται η αυριανή Ελλάδα. Απασχολεί κάθε τοπική κοινωνία, αφού όλα σχεδόν τα σπίτια είχαν, έχουν ή θα έχουν αργά ή γρήγορα κάποιο παιδί που θα περάσει την πόρτα κάποιου πανεπιστημίου στην πορεία του προς την ένταξή του στην παραγωγή και στην οικονομία.

Γι’ αυτό που συμβαίνει στα Ελληνικά πανεπιστήμια σήμερα γίνεται ένας διάλογος, όχι πάντα υπεύθυνος, συχνά δημαγωγικός, που επιχειρεί να δώσει απαντήσεις στα ερωτήματα που θέσαμε. Στο διάλογο αυτό έχει συμμετάσχει κατά καιρούς και αυτό το blog με διάφορα κείμενα που ανέβηκαν από το συγγραφέα και από όσους επισκέπτες έκαναν παρεμβάσεις. Από όλο το διάλογο που γίνεται (όπου γίνεται) σε διάφορους χώρους κι από διάφορα μέσα, όσο μπόρεσα να τον παρακολουθήσω, αντιγράφω ένα απόσπασμα από ένα κείμενο-απόφαση (κατά πλειοψηφία) του Δ.Σ. του Συλλόγου μελών ΔΕΠ του Πολυτεχνείου. Η απόφαση πάρθηκε στις 15-1-2009 και σε αυτήν περιγράφεται ανάγλυφα, μεταφέροντας την αγωνία των συντακτών της, η κατάσταση στο Πολυτεχνείο σήμερα. Επίσης διατυπώνονται μια σειρά από θέσεις και προτάσεις για ένα, μερικό έστω, ξεπέρασμα ορισμένων πλευρών της κρίσης, όπως εκδηλώνεται στο συγκεκριμένο πανεπιστήμιο.

Σύμφωνα, λοιπόν, με την απόφαση, «για μία ακόμη φορά το Ε.Μ. Πολυτεχνείο έχει σταματήσει να λειτουργεί ως χώρος εκπαίδευσης, έρευνας και ελεύθερης έκφρασης ιδεών. Αντίθετα, μετατρέπεται σε νεκρά κτιριακά συγκροτήματα που φιλοξενούν περιστασιακά:
Ομάδες ατόμων που δεν έχουν σχέση με την πανεπιστημιακή κοινότητα, δεν σέβονται το χώρο και την ιστορία του προβαίνοντας σε σοβαρές καταστροφές, ενώ εχθρεύονται το διάλογο.
Πανεπιστημιακούς δασκάλους και φοιτητές που περιφέρονται στα κυλικεία του Ιδρύματος (ενίοτε με τον προσωπικό τους υπολογιστή), αναρωτιούνται σε ποιό κτίριο έχουν πρόσβαση, αν θα γίνει μάθημα, αν θα πραγματοποιηθεί το προγραμματισμένο σεμινάριο και αν υπάρχει «τρόπος» να εισχωρήσουν στο γραφείο ή στο εργαστήριο τους.

Αναμφισβήτητα, το τραγικό γεγονός της δολοφονίας του 15χρονου Αλέξη Γρηγορόπουλου συγκλόνισε ολόκληρη την πανεπιστημιακή κοινότητα. Τις πρώτες εκείνες ημέρες οι συνήθεις ακαδημαϊκές λειτουργίες έμοιαζαν να μην έχουν νόημα μπροστά στην αναντίστρεπτη πραγματικότητα της απώλειας ενός μικρού παιδιού, θύματος της αστυνομικής βιαιότητας και αυθαιρεσίας. Στη συνέχεια, όλοι μας σταθήκαμε αμήχανοι μάρτυρες και αδύναμοι αναλυτές μίας πρωτοφανούς βιαιότητας και οργής, αντανάκλασης ενός κλίματος γενικευμένης κρίσης στην ελληνική κοινωνία.

Σήμερα, η βιαιότητα έχει μπεί για τα καλά μέσα στο ίδιο το Πανεπιστήμιο. Πληθαίνουν τα επεισόδια σωματικής βίας μεταξύ σπουδαστών, φραστικής βίας μεταξύ σπουδαστών και καθηγητών. Εμείς ως πανεπιστημιακοί δάσκαλοι οφείλουμε να παραμερίσουμε την αμηχανία μας, να σπάσουμε τη σιωπή μας και να τοποθετηθούμε με ευθύνη στην κατάσταση που τείνει να παγιωθεί στο Ίδρυμα. Μία κατάσταση που οδηγεί στην αυτοαναίρεση του ρόλου μας, απειλεί την ψυχική και σωματική υγεία όλων μας, απαξιώνει το Δημόσιο Πανεπιστήμιο και υπονομεύει το μέλλον των σπουδαστών μας».

Στη συνέχεια διατυπώνονται μια σειρά από θέσεις του ΔΣ (όπως ότι η κατάληψη χώρων του Πανεπιστημίου δεν μπορεί να αποφασίζεται μονομερώς από τους φοιτητές που αποτελούν μόνο μια συνιστώσα της Ακαδημαϊκής Κοινότητας και να αγνοούνται οι άλλες συνιστώσες, ότι τα μέλη ΔΕΠ, ως εργαζόμενοι και μάλιστα με αυξημένες ευθύνες και υποχρεώσεις απέναντι στην ακαδημαϊκή κοινότητα –ελληνική και διεθνή– είναι αδιανόητο να στερούνται την ελεύθερη πρόσβαση και χρήση των εργασιακών τους χώρων και των υποδομών που απαιτούνται για την εκπλήρωση του εκπαιδευτικού και ερευνητικού τους έργου κλπ.).

Και η απόφαση, θίγοντας για μια ακόμα φορά την πληγή των καταλήψεων, που ακυρώνουν το πανεπιστημιακό άσυλο και το πανεπιστήμιο συνολικά, τελειώνει ως εξής:

«Το Πανεπιστήμιο πρέπει να είναι ανοιχτό. Γιατί μόνο μέσα στο ανοιχτό Πανεπιστήμιο μπορούν καθηγητές και φοιτητές να αναζητήσουν και να συζητήσουν τα αίτια της κρίσης και να χαράξουν μαζί δρόμους διεξόδου απ’ αυτήν. Γιατί μόνο μέσα στο ανοιχτό Πανεπιστήμιο μπορεί να αναπτυχθούν, να μεταδοθούν και να εμπλουτισθούν οι γνώσεις και οι αξίες που θα κάνουν την αυριανή κοινωνία καλύτερη από τη σημερινή».

Κλείνω με την παρατήρηση ότι η κρίση στα Ελληνικά πανεπιστήμια είναι πολυδιάστατη και η περιγραφή της δεν μπορεί να χωρέσει σε καμιά απόφαση κανενός πανεπιστημιακού οργάνου. Πολύ περισσότερο δεν μπορούν να χωρέσουν σε καμιά τέτοια απόφαση οι προτάσεις για το ξεπέρασμά της.

Τα συμπεράσματα δικά σας.

Ένα σχόλιο περί δημόσιου πανεπιστημίου (+ δυο ξένα κείμενα)

2008-12-19T21:04:00.002+02:00

Δεν ξέρω γιατί, μ’ αυτά και μ’ αυτά, μου πέρασε η εξής σκέψη από το μυαλό:

Αν η σημερινή κυβέρνηση, αλλά και όλες οι προηγούμενες, έσκαψαν συστηματικά τον τάφο για να ταφεί το πτώμα του δημόσιου πανεπιστημίου, εκείνοι που ετοίμασαν και θα του βάλουν τελικά την ταφόπετρα είναι αυτοί ακριβώς που κόπτονται και διαρρηγνύουν τα ιμάτιά τους υπέρ αυτού. Και θα φροντίσουν να είναι η ταφόπετρα βαριά-βαριά, μη και τυχόν το πτώμα εμφανίσει ποτέ συμ-πτώματα Ναζωραίου και νεκραναστηθεί.

Επί των ημερών τώρα, διαβάστε κείμενα από δυο ξένους που σας (μας) αφορούν.

Ο ένας είναι ένας δικός μας ξένος, ο Στάθης Καλύβας, καθηγητής στο πανεπιστήμιο Yale. Λέει, μεταξύ άλλων: «Από το 1974 και μετά κυριαρχεί στη χώρα μας ένας απλοϊκός λόγος που δικαιολογεί, και ενίοτε εκθειάζει, την βίαιη διαμαρτυρία και προσφέρει το ιδεολογικό άλλοθι που χρειάζονται οι κάθε λογής κουκουλοφόροι. Είναι ένας βαθιά συντηρητικός λόγος που μετασχηματίζει κάθε αίτημα σε δικαίωμα και μετατρέπει ένα τραγικό θύμα της αστυνομικής βίας σε ήρωα μιας επανάστασης που είναι τόσο ρομαντική όσο και ασαφής. Εν τέλει είναι ένας λόγος που μπλοκάρει κάθε αλλαγή. Χωρίς την κουλτούρα αυτή δύσκολα τα αντικειμενικά προβλήματα θα οδηγούσαν εκεί που οδήγησαν. Θα είχαν, απλούστατα, μια διαφορετική έκφραση που θα αποσύνδεε την δικαιολογημένη διαμαρτυρία από τις εκτεταμένες καταστροφές».

Ο άλλος είναι ξένος-ξένος, ο Daniel Howden και υπήρξε μέχρι το 2004 ανταποκριτής στην Αθήνα του Independent. Λέει κάπου, μεταξύ άλλων: «There is every reason for anger and just as in 1973, the streets are burning – but this time there is no unifying cause and no visible route to redemption. The courts have failed to deliver justice and the police to afford protection. And elections are unlikely to offer any new solutions».

Πώς βρέθηκε εκεί; Ποιοι τον έστειλαν εκεί;

2008-12-09T10:31:00.003+02:00

Αφιερωμένο στον Αλέξη

Μια χώρα παραδομένη στην εξουσία των «αντιεξουσιαστικών» συμμοριών, που ανενόχλητες για μέρες, με κουκούλες, ρόπαλα και βόμβες μολότωφ, τρομοκρατούν, σπάζουν, καίνε, καταστρέφουν και λεηλατούν δημόσια περιουσία αποκτημένη με το μόχθο δεκαετιών του Ελληνικού λαού, σπίτια, αυτοκίνητα και καταστήματα ανθρώπων που αγωνίστηκαν μια ζωή να τα αποκτήσουν, επιχειρήσεις όπου βρίσκουν δουλειά και βγάζουν το ψωμί τους χιλιάδες άνθρωποι.

Μια κυβέρνηση παραδομένη στην εξουσία του φόβου της μη χάσει την εξουσία και της ανικανότητάς της να υπερασπιστεί στοιχειωδώς αυτό για το οποίο έχει ορκιστεί να υπερασπίζεται και για το οποίο κυρίως υπάρχει: τη ζωή, την ειρήνη, την ασφάλεια και τις περιουσίες των πολιτών.

Ένας υπουργός Εσωτερικών που ψελλίζει μπροστά στους δημοσιογράφους ότι, μην το λέτε, το κράτος είναι εδώ και προστατεύει τη ζωή, την ειρήνη, την ασφάλεια και τις περιουσίες των πολιτών (ενώ όλα έχουν παραδοθεί στις φλόγες και στη λεηλασία), και ότι αυτά που βλέπετε, οι φωτιές και τα λοιπά, είναι μόνο στιγμιαίες εικόνες, την επόμενη στιγμή, ας είναι καλά οι κρατικές δυνάμεις, οι φωτιές σβήνουν, και εν πάση περιπτώσει μην κοιτάτε πόσα κάηκαν, δείτε πόσα δεν κάηκαν ακόμα (χάρη στις ενέργειες τις κυβέρνησης και του κράτους, βεβαίως).

Μια κοινωνία που έχει ξεχάσει από πολύ καιρό να είναι κοινωνία. Που έχει αποδεχτεί και στηρίζει είτε παθητικά, με το φόβο και την ανοχή της, είτε ενεργητικά, με την επιδοκιμασία και την ψήφο της τις κάθε είδους εξουσίες που την εξαπατούν και την εκμεταλλεύονται. Που συμβιβάζεται περιδεής με τον κάθε ένα που πουλάει τσαμπουκά. Που αποδέχεται αδιαμαρτύρητα μιαν ανύπαρκτη «δωρεάν παιδεία», που την πληρώνει ακριβά από την τσέπη της. Που υπομένει μια κουτσή και πολυδάπανη «δημόσια υγεία». Που ξεπουλάει τον πολιτισμό της στις εταιρίες και στα κανάλια και τραγουδάει και χορεύει ρυθμούς βαρβαρικούς και χυδαίους. Που δεν επιχειρηματολογεί, που δεν διαλέγεται, αλλά ξεφωνίζει. Που δεν σέβεται το νόμο, τον άλλο συμπολίτη και τα δικαιώματά του, αλλά αυθαιρετεί με την πρώτη ευκαιρία. Που βρωμίζει και καταστρέφει τη φύση και ονειρεύεται χλιδή και επίδειξη.

Ένα πανεπιστήμιο που χορηγεί ανύπαρκτα, ψευδεπίγραφα, άχρηστα πτυχία. Που οι φοιτητές του μέσα από τις οργανώσεις τους, αν νοιάστηκαν για κάτι, ήταν ένα ψευδεπίγραφο «άσυλο», όχι πάντως οι άδειες αίθουσες διδασκαλίας. Που οι λειτουργοί του, ατομικά και μέσα από τους φορείς τους, αν νοιάστηκαν για κάτι, δεν ήταν τα μεταφερόμενα μαθήματα, οι οικογενειακές έδρες και οι «άψογες» διαδικασίες ακαδημαϊκής ανάδειξης και ανέλιξης, ο τρόπος που κερδίζονται οι πρυτανικοί θώκοι, αλλά να μην περάσει η αξιολόγηση - με ελάχιστες εξαιρέσεις.

Και στην άκρη ένα νεκρό παιδί που, από εκεί που βρίσκεται, αναρωτιέται πώς βρέθηκε εκεί, ποιοι τον έστειλαν εκεί, να είναι άραγε οι κουκουλοφόροι εξουσιαστές και οι ένστολοι μαζί, να είναι οι περιδεείς και οι επίσημοι, ή μήπως είναι μια ολόκληρη υπνωμένη κοινωνία;

Πρέπει να μάχονται οι νέοι, ξεκινώντας από την πίστη ότι ο κόσμος αρχίζει μαζί τους

2008-11-21T11:30:00.002+02:00

Δανείζομαι τον τίτλο αυτού του κειμένου από μια συνομιλία, που κατέγραψε ο Φρ.Γερμανός, ανάμεσα στον ποιητή Γιώργο Σεφέρη και τους δημοσιογράφους που έσπευσαν στο σπίτι του μια βραδιά του φθινοπώρου του 1963, όταν μαθεύτηκε ότι στον ποιητή είχε απονεμηθεί το πρώτο Νόμπελ που κέρδισε η Ελλάδα (το δεύτερο ήρθε λίγα χρόνια αργότερα και πήγε στον άλλο μεγάλο μας ποιητή, τον Οδυσσέα Ελύτη).

Ήθελα από καιρό να γράψω ένα κείμενο γύρω από το ίδιο θέμα με αυτό, στο οποίο αναφέρεται ο Σεφέρης: τη στάση των νέων απέναντι στη ζωή. «Πρέπει να μάχονται οι νέοι»…. Και όχι μόνο αυτό. Πρέπει να ξεκινούν «από την πίστη ότι ο κόσμος αρχίζει μαζί τους».

Νομίζω πως δεν θα μπορούσε να υπάρξει πιο επαναστατική παρακαταθήκη, για κάθε νέο άνθρωπο, από αυτή την προτροπή του ποιητή. Συνοψίζει πρώτα-πρώτα μια φιλοσοφία, που ενστερνίστηκαν και έκαναν πράξη ζωής κάποιοι νέοι σε σημαδιακές εποχές (στο νου μου έρχονται, από την πρόσφατη ιστορία, τα παιδιά της γενιάς του αντιχουντικού αγώνα στην Ελλάδα και οι νέοι του Μάη του 68). Νέοι που αψήφησαν, όχι χωρίς αγώνα και αγωνία, το συμβιβασμό και την υποταγή που τους συμβούλευε η φρονιμάδα των γονιών τους, και το φόβο που έσπερνε η βία και η υπεροπλία των δυνάμεων της εξουσίας. Νέοι που πότισαν το δέντρο της ζωής με νέα νάματα, κάνοντάς το να βγάλει πολύτιμους καρπούς.

Πρέπει να μάχονται οι νέοι. Θα ήταν λάθος, πάντως, να περιοριστεί το νόημα αυτής της προτροπής στα σημεία καμπής της ιστορίας, όταν όλα σχεδόν δείχνουν στην ίδια κατεύθυνση, στην αναπόφευκτη μαχητική έξοδο, σε ένα είδος ιστορικού αυτοματισμού, για το ξεμπλοκάρισμα της κοινωνίας από τα αδιέξοδα που δημιουργεί η όποια εξουσία. Η μάχη που έχει στο νου ο ποιητής δεν μπορεί να αφορά μόνο ηρωικές στάσεις ζωής.

Λοιπόν; Μάχη των νέων σε όλους τους καιρούς, όχι μόνο τους ηρωικούς; Με ποιο σκοπό; Και τι μπορεί να αφορά;

Μα την ίδια τη ζωή τους! Την καθημερινότητά τους που οι ίδιοι συχνά χαρακτηρίζουν μίζερη, το αδιέξοδο (κατά τους ίδιους) παρόν και μέλλον τους. Ό,τι φυλακίζει τη σκέψη τους, ό,τι ασχημίζει το χώρο που ζουν, ό,τι τους βάζει χειροπέδες, ό,τι τους εμποδίζει να πάνε πιο πέρα. Μάχη για να κάνουν τη ζωή τους καλύτερη, τον κόσμο το δικό τους και τον κόσμο συνολικά (το ίδιο είναι) πιο όμορφο. Τον κόσμο που πρέπει να πιστέψουν ότι «αρχίζει μαζί τους» - άρα τίποτα δεν πρέπει να πάρουν σαν για πάντα δοσμένο, όλα αλλάζουν και πρέπει να αλλάξουν.

Διάβασα πρόσφατα ένα κείμενο σε μια τοπική εφημερίδα γραμμένο (όπως συμπέρανα) από νέο άνθρωπο, που μου έκανε εντύπωση. Εξαιρετικά καλογραμμένο, αναφερόταν στην «αδιέξοδη τοπική κοινωνία», που «δεν εξασφαλίζει ούτε τα βασικά για ένα νέο: δουλειά και ψυχαγωγία-διασκέδαση». Γι αυτό και ο τόπος ερημώνει από νέους, ενώ όσοι μένουν ζουν με το όνειρο της φυγής. «Είναι καιρός λοιπόν οι φορείς της πόλης, ο καθένας στο βαθμό που του αναλογεί, αλλά και η τοπική κοινωνία στο σύνολό της να ενδιαφερθούν για τη νεολαία. Πρέπει να δοθούν κίνητρα στους νέους να μείνουν…». Έτσι καταλήγει το κείμενο.

Νομίζω πως στο νέο αυτό απαντά με την προτροπή του ο Γιώργος Σεφέρης, διαφωνώντας ουσιαστικά μαζί του. Όχι ότι η κοινωνία, οι «φορείς» δεν έχουν ευθύνη. Δυστυχώς η αντίληψη που περνάει σήμερα ανάμεσα στους νέους είναι ότι η κοινωνία και «οι φορείς», και μόνον αυτοί, είναι εκείνοι που οφείλουν πάντα να βρίσκουν τις λύσεις στα προβλήματά τους. Δεν διανοούνται ότι μπορεί κάποιες τουλάχιστον λύσεις να είναι του χεριού τους. Όπως, για παράδειγμα, αναπτύσσοντας οι ίδιοι πολιτιστικές πρωτοβουλίες. Παλιότερα οι νέοι στη συγκεκριμένη τοπική κοινωνία λειτουργούσαν κινηματογραφική λέσχη, είχαν στήσει θεατρική σκηνή που έδρεπε δάφνες, ενώ πολύ παλιότερα εξέδιδαν φοιτητικό περιοδικό (προσπάθησαν εν πάση περιπτώσει, μέχρι που τους σταμάτησε η χούντα). Μοιραίοι και άβουλοι, όπως λέει ένας άλλος ποιητής, πολλοί νέοι περιμένουν άλλοι να πάρουν την ευθύνη της ζωής τους στα χέρια τους. Ελάχιστοι ασχολούνται με κάποια δραστηριότητα που αφορά τον τόπο τους, τη ζωή τους, το μέλλον τους. Έχω υπόψη μου την Κίνηση Πολιτών και τον Σύλλογο Προστασίας του Περιβάλλοντος αυτής της επαρχιακής πόλης, καθώς και το Σύλλογο Εθελοντών Πυροπροστασίας, από όπου οι νέοι είναι περίπου άφαντοι. Και όσο για το ζήτημα της δουλειάς, έχω υπόψη μου κάποιους άλλους νέους που δεν περίμεναν το γενναιόδωρο εργοδότη που θα τους δώσει έτοιμη δουλειά αλλά δημιούργησαν οι ίδιοι μικρές πρότυπες επιχειρήσεις, όχι επειδή είχαν άφθονα κεφάλαια, αλλά επειδή είχαν όρεξη να επενδύσουν τη φαντασία και τη δημιουργικότητά τους για να λύσουν το πρόβλημα της απασχόλησής τους.

Έτσι δεν διανοούνται οι νέοι σήμερα, με πολύ λίγες εξαιρέσεις, ότι για να βρεθούν οι λύσεις που επιθυμούν στον κοινωνικό τους χώρο θα πρέπει οι ίδιοι να δώσουν μάχες. Μάχες ουσιαστικά πολιτικές. Και, φυσικά, όχι κατ’ ανάγκην μέσα από πολιτικά κόμματα, που δυστυχώς είναι συχνά μια λύση που καταλήγει στη συμμετοχή, με ιδιοτέλεια, στη νομή της όποιας εξουσίας και κατά της κοινωνίας ή υπηρετεί τις εξουσιαστικές επιθυμίες κομματικών ηγεσιών, όχι πάντως τα ουσιαστικά προβλήματα των νέων.

Αλλά νομίζω πως από το «πρέπει να μάχονται οι νέοι» ακόμα πιο σημαντικό είναι το μήνυμα που εκπέμπει ο ποιητής με τη φράση «ξεκινώντας από την πίστη ότι ο κόσμος αρχίζει μαζί τους». Το ίδιο μήνυμα εκπέμπει, με άλλα λόγια και με το δικό του τρόπο, ο άλλος μεγάλος εικονοπλάστης ποιητής, ο Οδυσσέας Ελύτης, όταν προτρέπει: «Πιάσε το ΠΡΕΠΕΙ από το ιώτα και γδάρε το ίσαμε το πι». Διαβάστε (Από το «Μικρό Ναυτίλο»):

«Είσαι νέος -το ξέρω- και δεν υπάρχει τίποτε.

Λαοί, έθνη, ελευθερίες, τίποτε.
Όμως είσαι. Και την ώρα που
Φεύγεις με το 'να πόδι σου έρχεσαι με τ' άλλο
Ερωτοφωτόσχιστος

Περνάς θέλεις δε θέλεις
Αυλητής φυτών και συναγείρεις τα είδωλα
Εναντίον μας. Όσο η φωνή σου αντέχει.

Πώς της παρθένας το τζιτζίκι όταν το πιάνεις
Πάλλονται κάτω απ' το δέρμα σου οι μυώνες
Ή τα ζώα που πίνουν κι υστέρα κοιτούν
Πώς σβήνουν την αθλιότητα: ίδια εσύ
Παραλαμβάνεις απ' τους Δίες τον κεραυνό
Και ο κόσμος σού υπακούει. Εμπρός λοιπόν
Από σένα η άνοιξη εξαρτάται. Τάχυνε την αστραπή

Πιάσε το ΠΡΕΠΕΙ από το ιώτα και γδάρε το ίσαμε το πι».

Συμπέρασμα: τίποτα δεν πρέπει να πάρουν οι νέοι σαν για πάντα δοσμένο. Όλα αλλάζουν και πρέπει να αλλάξουν!

«Όλη η Ελλάδα είναι ένα Βατοπέδι»

2008-10-29T19:06:00.003+02:00

Τι θα μείνει για την ιστορία από όσα δηλώθηκαν από επίσημα χείλη ή επισημάνθηκαν από πολιτικούς και κοινωνικούς αναλυτές από την ιστορία του Βατοπεδίου, που σφραγίζει την τρέχουσα πολιτική συγκυρία στην Ελλάδα; Μήπως οι καλόγεροι που αποδείχτηκαν ξεφτέρια σαν κτηματομεσίτες, ανταλλάσσοντας νεράκι από τη λίμνη Βιστωνίδα με αστικά ακίνητα-κελεπούρια; Μήπως τα «χρυσά παιδιά» (golden boys), στο κέντρο και στα παράκεντρα της πολιτικής εξουσίας, που άνοιξαν χρυσές δουλειές με τους καλόγερους και όχι μόνο, μοιράζοντας μεταξύ τους το δημόσιο πλούτο της Ελλάδας; Μήπως ο αντ’ αυτού (του πρωθυπουργού) και κυβερνητικός εκπρόσωπος, που τον «έφαγαν» τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, αυτόν, έναν άσσο στα κόλπα της επικοινωνιακής πολιτικής και της χειραγώγησης της κοινής γνώμης, που δημιούργησε την δήθεν αιώνια άφθαρτη εικόνα του πολιτικού του προϊσταμένου; Μήπως η ραγδαία φθορά του κυβερνητικού κόμματος και τελικά η πιθανολογούμενη έξωσή του από την εξουσία, τώρα που το ποτήρι ξεχείλισε; Θα μείνει κάτι από όλα αυτά, κάτι άλλο, ή απλώς τίποτα, όταν ο κουρνιαχτός της δημοσιότητας θα κατακάτσει, κι όταν οι προβολείς της στραφούν στο επόμενο θέμα;

Ποιος θα μπορούσε να απαντήσει με σιγουριά; Κατά τη γνώμη μου, πάντως, αν κάτι θα έπρεπε να μείνει σαν ανάμνηση από την τρέχουσα περίοδο, είναι η φράση «όλη η Ελλάδα είναι ένα Βατοπέδι», που είπε πολιτικός αρχηγός της ελάσσονος αντιπολίτευσης για να περιγράψει την σημερινή κατάσταση στη χώρα μας. Φυσικά θα είχε στο νου του τη διαφθορά του δημόσιου βίου, τη διαπλοκή των κάθε είδους εξουσιών και συμφερόντων, την έλλειψη κάθε ηθικού φραγμού και κάθε δισταγμού μπροστά στη λάμψη του χρήματος, την αλαζονεία και την έπαρση της εξουσίας, που πιστεύει (ορθώς) ότι κατά πάσα πιθανότητα τελικά θα μείνει στο απυρόβλητο και (βλακωδώς) ότι θα είναι αιώνια… Φυσικά θα τα είχε στο νου του όλα αυτά.

Η φράση «όλη η Ελλάδα είναι ένα Βατοπέδι» είναι εκφρασμένη στον ενεστώτα. Αναφέρεται στο σήμερα. Αναρωτιέται, πάντως, κανείς μήπως θα χαρακτηρίζει και την πραγματικότητα του μέλλοντός μας. Και αν ναι, ως πότε;

Ένα τέτοιο ερώτημα, για να απαντηθεί, μας πάει αναγκαστικά σε ένα άλλο: ποιες είναι οι βαθύτερες αιτίες, ποιες είναι τελικά οι δυνάμεις, που διαμόρφωσαν αυτό που είναι η Ελλάδα σήμερα: ένα Βατοπέδι (για να είμαστε ειλικρινείς, έτσι ήταν πάντα, μόνο που τώρα η κατάσταση φαίνεται ότι ξεπέρασε κάθε φραγμό και ξέφυγε από κάθε έλεγχο). Γιατί αν οι αιτίες παραμείνουν άφθαρτες και στο μέλλον, αν οι υπαίτιες δυνάμεις εξακολουθήσουν να εξουσιάζουν τη ζωή στη χώρα, η Ελλάδα θα παραμείνει και στο μέλλον ολόκληρη ένα Βατοπέδι.

Μήπως μερικές τουλάχιστον από τις αιτίες όλων αυτών των εκφυλιστικών φαινομένων βρίσκονται στη βάση της Ελληνικής κοινωνίας, σε παγιωμένες πρακτικές και αντιλήψεις, από τις οποίες ένα μεγάλο, καθοριστικό κομμάτι του Ελληνικού λαού δεν λέει να μετακινηθεί; Μήπως η Ελληνική κοινωνία, στην πλειοψηφία της, έχει αναδείξει και στηρίξει εξουσιαστικούς θεσμούς, σε όλα τα επίπεδα και ιδίως τα ψηλότερα, που οδηγούν τη χώρα από κρίση σε κρίση; Μήπως το Βατοπέδι και ό,τι αυτό εκφράζει (η διαπλοκή, η κομπίνα, η απληστία, η ιδιοτέλεια, η κατάργηση κάθε φραγμού μπροστά στο συμφέρον) έχει εγκατασταθεί ως παγιωμένη αντίληψη και πρακτική στα κύτταρα αυτού του κομματιού του Ελληνικού λαού; Ποιος κατέστησε την εκκλησία πανίσχυρο κέντρο οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής εξουσίας; Ποιος αποδέχθηκε τον απροσχημάτιστο εναγκαλισμό της με το κράτος, μέχρι που κάθε δημόσια και ιδιωτική εκδήλωση να μην μπορεί να νοηθεί χωρίς την παρουσία της εκκλησίας; Ποιος ανέδειξε τη μοναρχία σε αιώνιο πολίτευμα της χώρας, με 2-3 οίκους (τζάκια τα λένε) να εναλλάσσονται στην πολιτική εξουσία της ψευδώνυμης Ελληνικής μας «Δημοκρατίας» εδώ και πάνω από μισό αιώνα; Ποιος έχει ανεχθεί ένα διαλυμένο, άρρωστο εκπαιδευτικό σύστημα να αποτελεί χρόνια τώρα αρνητικό υπόδειγμα παγκόσμιας πρωτοτυπίας; Ποιος έχει αντικαταστήσει τον πολιτισμό με την υποκουλτούρα σαν τρόπο σκέψης, ψυχαγωγίας, ζωής; Ποιος έχει παραδώσει αμαχητί κάθε δικαίωμα στην αντίσταση, επιλέγοντας τη νωχελική θέαση των γεγονότων από την ασφάλεια του καθιστικού του;

Αν είναι αλήθεια ότι τα παραπάνω ερωτήματα αφορούν ένα μεγάλο, καθοριστικό για τις εξελίξεις, κομμάτι του Ελληνικού λαού, τίποτα δεν δείχνει ότι συμβαίνει ή θα συμβεί, τουλάχιστον στο άμεσο μέλλον, κάποια ουσιαστική αλλαγή στις πρακτικές και στις αντιλήψεις αυτού του κομματιού. Άλλωστε η κρίση του παγκόσμιου νεοφιλελεύθερου καπιταλιστικού (στην πραγματικότητα ολιγοπωλιακού) τέρατος, με όσα φέρνει (φτώχεια, ανεργία, ανασφάλεια) μάλλον θα δυσκολέψει τις προϋποθέσεις και θα απομακρύνει κάθε διάθεση για ουσιαστική αλλαγή εντός μας, άρα και στον εθνικό μας περίγυρο.

Είναι υπόθεση του καθενός να απαντήσει στα παραπάνω ερωτήματα και φυσικά στο αρχικό μας ερώτημα, αν η Ελλάδα θα παραμείνει ολόκληρη και στο μέλλον ένα Βατοπέδι.

Αυτονόητα στα αζήτητα: τι γίνεται με την παρακολούθηση των μαθημάτων στα ΑΕΙ;

2008-10-09T22:37:00.003+03:00

Από τη συζήτηση, αλλά κυρίως από τη χλαλοή, για τις σπουδές στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα της χώρας, απουσιάζουν κατά κανόνα ορισμένα θέματα που αφορούν στοιχειώδεις ελλείψεις του συστήματος της πανεπιστημιακής μας εκπαίδευσης. Πράγματα αυτονόητα αλλού για την ποιότητα των σπουδών, στα Ελληνικά ΑΕΙ δεν θεωρούνται καθόλου αυτονόητα. Όμως σχεδόν κανείς δεν ασχολείται μαζί τους και φυσικά δεν τίθεται κανένα σχετικό αίτημα. Έτσι, πολλή η κουβέντα, αλλά και η φασαρία, για το σύστημα εισαγωγής ή για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια. Ελάχιστη ή καθόλου για την ουσιαστική υποβάθμιση, έως και κυριολεκτικά κατάργηση στην πράξη, των σπουδών που επιφέρουν μερικές παγιωμένες συνήθειες σε πολλά τμήματα ΑΕΙ, όπως αυτή που αφορά την παρουσία (στην πραγματικότητα, την απουσία) στην τάξη των φοιτητών και την ενεργητική παρακολούθηση των μαθημάτων.

Πόσες ώρες μαθημάτων παρακολουθούν και πόσες χάνουν οι φοιτητές στα Ελληνικά πανεπιστήμια; Ποιος είναι ο χαρακτήρας και ποιες οι στατιστικές της παρακολούθησης; Αναφέρομαι κυρίως στις προπτυχιακές σπουδές. Καμιά σχετική έρευνα δεν έχει γίνει, από όσο γνωρίζω, μέχρι σήμερα. Και γιατί να γίνει; «Η παρακολούθηση των μαθημάτων στα πανεπιστήμια δεν είναι υποχρεωτική». Αυτή είναι, μετά τη μεταπολίτευση και μέχρι σήμερα τουλάχιστον, η μόνιμη, διατυπωμένη συχνά σε μαχητικό έως εχθρικό τόνο, απάντηση στον καθηγητή που τυχαίνει να θέσει το ζήτημα της παρουσίας των φοιτητών στις διαλέξεις. Τα πράγματα οδηγούνται ενίοτε σε ... σύρραξη αν ο καθηγητής τολμήσει να πάρει παρουσίες. Σε συνθήκες πιο ... ειρηνικής συνύπαρξης καθηγητών και φοιτητών, οι τελευταίοι αιτιολογούν τη στάση τους αποδίδοντας τη μερική έως συστηματική απουσία τους από ορισμένα μαθήματα σε λόγους όπως η ανεπάρκεια του διδάσκοντα («είναι ανιαρός», «δεν έχει μεταδοτικότητα») ή άλλους («το μάθημα είναι θεωρητικό, ο καθηγητής έχει βιβλίο, άρα για ποιο λόγο να παρακολουθούμε;»). Τα επιχειρήματα απογειώνονται, όταν η συζήτηση περνάει στο διαδίκτυο και στις απεριόριστες δυνατότητες για αναδίφηση της διεθνούς βιβλιογραφίας επί παντός που προσφέρει – άρα προς τι η παρακολούθηση; Όχι πως δεν υπάρχει βάση σε αρκετές περιπτώσεις στα όσα προβάλλουν οι φοιτητές. Το αποτέλεσμα, πάντως, είναι γνωστό: για ορισμένα τουλάχιστον μαθήματα, το γνωστό ως τώρα πανεπιστήμιο έχει de facto καταργηθεί και δεν υπάρχει καμιά διαφορά από τα συστήματα σπουδών εξ αποστάσεως. Ο φοιτητής συναντιέται μόνο την ώρα της εξέτασης με τον καθηγητή, τον οποίο δεν γνωρίζει ούτε εξ όψεως.

Είναι χρήσιμη η παρακολούθηση, η ενεργή παρουσία του φοιτητή στην τάξη; Μήπως είναι, όχι μόνο χρήσιμη, αλλά αναγκαία σε κάθε περίπτωση; Υπό ποιες προϋποθέσεις η παρουσία του φοιτητή θα εξασφάλιζε το μέγιστο της απόδοσης του συστήματος σπουδών; Είναι μια τέτοια προϋπόθεση το να παρακολουθούν οι φοιτητές συμμετέχοντας με ερωτήσεις, κρίσεις, παρεμβάσεις, βοηθώντας δηλαδή να γίνει το μάθημα πιο ζωντανό, πιο αποδοτικό; Ποιες απαιτήσεις θα έπρεπε να τεθούν από τους ίδιους τους φοιτητές προς το διδάσκοντα, προς το πανεπιστήμιο, προς την πολιτεία (μιλάμε πάντα για το δημόσιο πανεπιστήμιο) ώστε να εξασφαλίζεται το μέγιστο της απόδοσης; Αυτά τα ερωτήματα απουσιάζουν από κάθε συζήτηση, και φυσικά από τη χλαλοή, για τις σπουδές στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα της χώρας. Δεν είναι καιρός να αρχίσουν να τίθενται;

Τι συμβαίνει στα άλλα πανεπιστήμια της Δυτικής Ευρώπης; Μια έρευνα στα Βρετανικά πανεπιστήμια, όπου τέθηκαν ερωτήσεις όπως «πόσες είναι οι ώρες διδασκαλίας εβδομαδιαίως;», «πόσες είναι οι ώρες μελέτης στο σπίτι;», «πόσο ποσοστό ωρών μαθημάτων χάνουν οι φοιτητές;» έδωσε πολύ ενδιαφέρουσες απαντήσεις. Στην τελευταία ερώτηση, για παράδειγμα, ειδικότερα σε τμήματα διοικητικών σπουδών, η απάντηση είναι «11%»! Δηλαδή όλοι οι φοιτητές στα Βρετανικά πανεπιστήμια και σε τμήματα διοικητικών σπουδών παρακολουθούν 9 στις 10 ώρες κατά μέσο όρο. Ή αλλιώς, στους 10 φοιτητές, οι 9 παρακολουθούν ανελλιπώς όλες τις παραδόσεις, ενώ συνεχώς απουσιάζει ο ένας. Κάθε σύγκριση με όσα συμβαίνουν στην Ελλάδα μόνο αρνητικές σκέψεις θα προκαλούσε...

Τι γυρεύει η αλεπού στο παζάρι;

2008-06-25T18:54:00.003+03:00

Ένας διαφορετικός απολογισμός για τις πρόσφατες πρυτανικές εκλογές

Τα γεγονότα που σημάδεψαν την εκλογική διαδικασία στις πρόσφατες εκλογές για νέες πρυτανικές αρχές (αναφέρομαι συγκεκριμένα στο Πανεπιστήμιο Πειραιά) εκπέμπουν μηνύματα, που δεν μπορούν να αφήσουν κανέναν αδιάφορο. Καιρός να ομολογήσουμε κάποιοι από εμάς (περιλαμβάνω τον εαυτό μου) ότι πέσαμε έξω σε ορισμένες εκτιμήσεις, που καλά θα κάνουμε να τις αναθεωρήσουμε.

Είχαμε υποστηρίξει κάποιοι από εμάς ότι «η πανεπιστημιακή κοινότητα πρέπει να αξιοποιεί κάθε δυνατότητα, κάθε ευκαιρία για να προχωρήσει το πανεπιστήμιο μπροστά, προς κατευθύνσεις που ενισχύουν τον εκσυγχρονισμό και την αυτοτέλειά του... Το νέο σύστημα πρυτανικών εκλογών, με την άμεση συμμετοχή των φοιτητών σε αυτές και την κατάργηση του εκτρωματικού συστήματος της δήθεν εκπροσώπησής τους από τις φοιτητικές παρατάξεις, δηλαδή λίγους εξ επαγγέλματος φοιτητοπατέρες, αποτελεί μια τέτοια ευκαιρία» (βλέπε το editorial του Παπιού).

Τα γεγονότα που ζήσαμε δεν διέψευσαν μόνο μιαν ορισμένη αισιοδοξία που μπορούσε κανείς εύκολα να ανιχνεύσει σε εκτιμήσεις όπως η παραπάνω. Έριξαν φως σε πράγματα που, κακώς, δεν είχαμε δει από την αρχή, ενώ θα έπρεπε.

Οι πιο καλοπροαίρετοι από εμάς παγιδευτήκαμε από το γεγονός ότι, με βάση το νέο νόμο-πλαίσιο για τα πανεπιστήμια, οι πρυτανικές αρχές θα εκλέγονταν από δω και πέρα άμεσα (και) από τους φοιτητές. Τι πιο δημοκρατικό;

Όμως η κυβερνητική παράταξη, όταν εισήγαγε τη νέα ρύθμιση, ήξερε πολύ καλά αυτό που έπρεπε να ξέρουμε όλοι (ή μάλλον αυτό που ξέραμε όλοι αλλά η εκτός μέτρου αισιοδοξία μας μας έκανε να το ξεχάσουμε): ότι το παιχνίδι θα παιζόταν ξανά ουσιαστικά, και μάλιστα πιο φανατικά, στο ίδιο γήπεδο, των φοιτητικών παρατάξεων, δηλαδή από τους εξ επαγγέλματος φοιτητοπατέρες, με ολίγην από κάποιους, ελάχιστους, πραγματικά ανεξάρτητους και ενημερωμένους (στον ελάχιστο βαθμό που τους το επιτρέπει η ιδιότητά τους) φοιτητές. Η μάζα των φοιτητών που θα ψήφιζε θα ήταν ο σκληρός πυρήνας των κομματοποιημένων φοιτητικών παρατάξεων, ούτε καν οι φίλοι των υποψηφίων που κατεβαίνουν και ψηφίζουν (στο χαβαλέ) στις φοιτητικές εκλογές! Τίποτα δεν θα άλλαζε, ενώ θα σώζονταν και τα προσχήματα. Δεδομένου ότι το μακρύ χέρι της κυβερνητικής παράταξης στο πανεπιστήμιο και ειδικά στο φοιτητικό χώρο, η ΔΑΠ, «σκίζει» στο χώρο αυτό, και με ποσοστό βαρύτητας της φοιτητικής ψήφου εξαιρετικά υψηλό (40%, όταν το αντίστοιχο ποσοστό για τα μέλη ΔΕΠ είναι 50%), οι νέες πρυτανικές αρχές θα ήσαν, με μεγάλη πιθανότητα, εξασφαλισμένα «δικές μας», όσο κι αν μάχονταν, ακόμα και καταφεύγοντας σε τραμπουκισμούς, οι «άλλοι»!

Τα γεγονότα ήρθαν κι απέδειξαν ό,τι έδειχνε η απλή λογική αλλά μας το έκρυβε η αισιοδοξία μας και οι «δημοκρατικές» ιδεοληψίες μας.

Το ερώτημα που θέτω είναι απλό: με ποια κριτήρια γνώσης, ορθής κρίσης, εξυπηρέτησης των συμφερόντων του πανεπιστημίου, ακόμα και δημοκρατικότητας, συμμετέχουν οι φοιτητές στις πρυτανικές εκλογές, περίπου ως να πρόκειται να εκλέξουν δήμαρχο; Τι γνωρίζει η μεγάλη μάζα των φοιτητών από τις πολύπλοκες και εξαιρετικά απαιτητικές λειτουργίες του πανεπιστημίου που οι πρυτανικές αρχές καλούνται να διοικήσουν; Τι γνωρίζουν για την επιστημονική έρευνα; Τι γνωρίζουν για τις διοικητικές και οικονομικές λειτουργίες και απαιτήσεις του πανεπιστημίου; Τι γνωρίζουν για τις ικανότητες που πρέπει να διαθέτει ένας πρύτανης για να διοικήσει σωστά (π.χ. για την προσέλκυση και διαχείριση πόρων); Ποιοι από τους πολλούς που δεν ψήφισαν αλλά και από τους λίγους που ψήφισαν στις τελευταίες εκλογές γνώριζαν, έστω και σε ελάχιστο βαθμό, κάτι από τα παραπάνω; Τι γνώριζαν για την προσωπικότητα, ακαδημαϊκή ή άλλη, και το έργο των υποψηφίων; Και ποια ήσαν τα πραγματικά τους κριτήρια, αν όχι η επιλογή άνωθεν των υποψηφίων;

Τι επιδιώκεται, λοιπόν, σήμερα, με τη συμμετοχή των φοιτητών στις εκλογές των πρυτανικών αρχών; Τι γυρεύουν οι φοιτητές σε αυτές τις εκλογές; Επί το λαϊκότερον, τι γυρεύει η αλεπού στο παζάρι;

Τα Αμερικανικά ή τα Βρετανικά Πανεπιστήμια αναθέτουν σε ολιγομελείς επιτροπές εκλεκτόρων (που εκλέγονται ΜΟΝΟ από το ακαδημαϊκό προσωπικό κάθε πανεπιστημίου και που αποτελούνται ΜΟΝΟ από ακαδημαϊκό προσωπικό) να ψάξει, κατά κανόνα εκτός πανεπιστημίου, σε εθνικό και διεθνές ακόμα επίπεδο, και να επιλέξει πρόσωπο με τα κατάλληλα ακαδημαϊκά και διοικητικά προσόντα για να διοικήσει ως πρύτανης. Όσο για φοιτητική συμμετοχή στις επιτροπές εκλεκτόρων; Ούτε για αστείο!

Στην Ελλάδα έχουμε τις δικές μας διαδικασίες, τα δικά μας κριτήρια. Ένα από αυτά είναι και η «δημοκρατική» συμμετοχή των φοιτητών (δηλαδή των κομματικοποιημένων παρατάξεων)στις εκλογές για την ανάδειξη πρυτανικών αρχών. Μια από τις συνέπειες τέτοιων διαδικασιών και τέτοιων κριτηρίων ήταν ότι κατά καιρούς αναδείχθηκαν ως πρυτάνεις στα περιούσια ελληνικά πανεπιστήμια κάποιοι «φελλοί», ου μην αλλά και κάποιες γνωστές «λέρες»...

-----------
Υ.Γ. Το ποια κριτήρια πρυτανεύουν σε μια μερίδα των μελών ΔΕΠ στις εκλογές για την ανάδειξη πρυτανικών αρχών, και το πόσο «υγιή» είναι αυτά, είναι μια άλλη ιστορία, που αξίζει να τη διηγηθούμε μιαν άλλη φορά.

Κλιματική αλλαγή: Οι επιπτώσεις στην οικονομία και στον άνθρωπο

2008-06-05T13:44:00.002+03:00

Σε ένα κείμενο με τίτλο «Κλιματική αλλαγή: Τα νέα δεδομένα» που δημοσιεύθηκε πριν λίγο καιρό είχα προαναγγείλει μια σειρά από κείμενα με τα οποία θα επιχειρούσα μια εισαγωγή στο πιο μεγάλο ζήτημα των καιρών που ζούμε και αυτών που θα έρθουν, το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής του πλανήτη μας, βασισμένη στα τελευταία δεδομένα. Έγραφα ότι η κλιματική αλλαγή εξαιτίας της υπερθέρμανσης του πλανήτη, που βρίσκεται σε εξέλιξη, ήδη έχει δραματικές επιπτώσεις στην ανθρώπινη ζωή και στο φυσικό περιβάλλον σε πολλές περιοχές του πλανήτη, περιλαμβανομένης της χώρας μας. Τα δεδομένα, ορισμένα από τα οποία παρέθεσα, δείχνουν ότι οι επιπτώσεις θα γίνουν ακόμα χειρότερες στο μέλλον.

Σε αυτό το κείμενο θα αναφερθώ συνοπτικά στο τι σημαίνουν τα παραπάνω για την οικονομία και τις ανθρώπινες κοινωνίες.

*****

Η κλιματική αλλαγή αποτελεί το μεγαλύτερο παράδειγμα αποτυχίας της οικονομίας της αγοράς. Με άλλα λόγια, η οικονομία της αγοράς, δηλαδή το πρότυπο, με βάση το οποίο έχουν οργανωθεί όλες οι σημερινές κοινωνίες (μιλάμε για τον ελεύθερο ανταγωνισμό και τους νόμους της αγοράς, με υπέρτατο το νόμο του κέρδους) έχει αποτύχει και η κλιματική αλλαγή αποτελεί το μεγαλύτερο παράδειγμα αυτής της αποτυχίας. Πώς θα μπορούσε, άραγε, να ήταν διαφορετικά; Η Γη (οι ανθρώπινες κοινωνίες, το περιβάλλον) βρίσκεται σε θανάσιμο κίνδυνο εξαιτίας ανθρώπινων δραστηριοτήτων που καθορίζονται στο μέγιστο ποσοστό τους, αν όχι εξ ολοκλήρου, από τους νόμους, τις συνήθειες και τις αξίες που επιβάλλει η οικονομία της αγοράς. Αν αυτό δεν αποτελεί τη μεγαλύτερη αποτυχία του συγκεκριμένου προτύπου, τότε ποια θα ήταν η μεγαλύτερη αποτυχία του;

Το ότι η κλιματική αλλαγή αποτελεί το μεγαλύτερο παράδειγμα αποτυχίας της οικονομίας της αγοράς δεν είναι δικό μου συμπέρασμα. Είναι ένα πολυσήμαντο συμπέρασμα της περίφημης Έκθεσης Stern, που εκπονήθηκε για είναι λογαριασμό της Βρετανικής κυβέρνησης και δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο 2006. Αντικείμενο της Έκθεσης είναι οι οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής και η εξέταση των πλαισίων για την αντιμετώπισή τους. Η Έκθεση εξετάζει τις οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής εξαιτίας του φαινομένου του θερμοκηπίου από διεθνή σκοπιά, αφού η κλιματική αλλαγή είναι παγκόσμια ως προς τις αιτίες και τις συνέπειες και η αντιμετώπισή της απαιτεί διεθνή συλλογική δράση.

Σύμφωνα με την Έκθεση Stern, η κλιματική αλλαγή έχει και θα έχει γενικά σοβαρές συνέπειες στη ζωή των ανθρώπων, στο περιβάλλον και στις προοπτικές για μεγέθυνση της οικονομίας και στην ανάπτυξη (οικονομική μεγέθυνση είναι η ποσοτική επέκταση της οικονομίας, π.χ. η αύξηση του πλούτου που παράγει μια χώρα, ενώ η ανάπτυξη αναφέρεται συνολικά σε όλους τους δείκτες της ευημερίας μιας κοινωνίας, π.χ. παιδεία, κοινωνική ασφάλιση, συστήματα υγείας κλπ). Οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής δεν θα είναι ίδιες στις διάφορες περιοχές του πλανήτη. Μερικές περιοχές θα επωφεληθούν από μια μέτρια αύξηση της θερμοκρασίας. Όμως μεγάλες αυξήσεις της θερμοκρασίας θα έχουν πολύ σοβαρές επιπτώσεις στις περισσότερες χώρες και η παγκόσμια ανάπτυξη θα επηρεαστεί αρνητικά. Μερικές από τις φτωχότερες χώρες θα κινδυνεύσουν να οδηγηθούν σε μια πορεία αυξανόμενης φτώχειας και θα γίνονται όλο και πιο τρωτές.

Σύμφωνα με την Έκθεση Stern, τα οικοσυστήματα θα είναι ιδιαίτερα ευάλωτα λόγω της κλιματικής αλλαγής. Έτσι, μέση αύξηση της θερμοκρασίας της Γης τα επόμενα χρόνια μόνο κατά 1-2°C πάνω από τα προ-βιομηχανικά επίπεδα (δηλαδή τα επίπεδα των μέσων του 18ου αιώνα) θα μπορούσε να οδηγήσει στην εξόντωση του 15-40% των ειδών. Το μέγεθος μιας τέτοιας ζημιάς για το περιβάλλον είναι εξαιρετικά δύσκολο να το συλλάβει ο ανθρώπινος νους…

Αν η θερμοκρασία αυξηθεί πάνω από 2-3°C, όπως πιθανότατα θα συμβεί προς το τέλος του αιώνα, εκτός από το παραπάνω ποσοστό, θα αυξηθεί και ο κίνδυνος επέκτασης των απότομων και μεγάλης κλίμακας καταστροφών που ήδη συμβαίνουν στον πλανήτη, ενώ το κόστος της κλιματικής αλλαγής είναι πιθανό να αυξηθεί ακόμα πιο απότομα. Το κόστος αυτό θα σχετίζεται με τη θνησιμότητα (θα αυξηθεί), τα οικοσυστήματα (θα πληγούν με τρόπο που δεν θα έχει επιστροφή) και το εισόδημα (θα μειωθεί). Καμιά περιοχή δεν θα μείνει ανέγγιχτη από αλλαγές αυτού του μεγέθους (δηλαδή αύξηση της μέσης γήινης θερμοκρασίας πάνω από 2-3°C). Όμως οι αναπτυσσόμενες χώρες ενδέχεται να επηρεαστούν πολύ πιο αρνητικά (η έκφραση «ενδέχεται να», στην οποία καταφεύγει συστηματικά η Έκθεση για ευνόητους λόγους, θα πρέπει διαβάζεται «οπωσδήποτε θα»!). Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τους πιο φτωχούς στους μεγάλους πληθυσμούς της υπο-Σαχάριας Αφρικής και της Νότιας Ασίας. Μέχρι το 2100, σύμφωνα με την Έκθεση Stern, έως 145 - 220 εκατομμύρια άνθρωποι σε αυτές τις περιοχές θα προστεθούν σε αυτούς που ήδη βρίσκονται κάτω από τη γραμμή φτώχειας των $2 την ημέρα, ενώ κάθε χρόνο επιπλέον 165 – 250 χιλιάδες παιδιά ενδέχεται να πεθαίνουν, σε σύγκριση με ένα κόσμο όπου δεν θα είχε συμβεί η κλιματική αλλαγή. Το κόστος της κλιματικής αλλαγής στους δυο επόμενους αιώνες ενδέχεται να ισοδυναμούν με μέση μείωση κατά τουλάχιστον 5% της παγκόσμιας κατά κεφαλή κατανάλωσης. Μια τέτοια μείωση δείχνει από μόνη της το μέγεθος των επιπτώσεων που θα έχει η κλιματική αλλαγή στη μεγέθυνση της οικονομίας και στην ανάπτυξη (θέσεις εργασίας, φτώχεια, κοινωνικό κράτος,…). Η ζημιά θα είναι, στην πραγματικότητα, πολύ μεγαλύτερη αν περιληφθούν στους υπολογισμούς οι επιπτώσεις που δεν συνδέονται άμεσα με την αγορά (π.χ. το κόστος περίθαλψης και κοινωνικής πρόνοιας λόγω της επιδείνωσης των συνθηκών του κλίματος).

Η Έκθεση Stern, σΣυνοψίζοντας τις αναμενόμενες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής στον άνθρωπο, η Έκθεση Stern αναφέρεται στα βασικά στοιχεία της ανθρώπινης ζωής στον πλανήτη, όπως είναι η πρόσβαση στο νερό και στην τροφή, η υγεία, η χρήση γης και το περιβάλλον. Η κλιματική αλλαγή απειλεί όλα αυτά τα στοιχεία. Η τήξη των πάγων θα αυξήσει τον κίνδυνο για πλημμύρες στη διάρκεια των περιόδων βροχοπτώσεων και θα μειώσει δραστικά την προμήθεια νερού κατά τις ξηρές περιόδους στο 1/6 του πληθυσμού της Γης, κυρίως στην Ινδική χερσόνησο, σε τμήματα της Κίνας και στις Άνδεις στη Νότια Αμερική. Η υπερθέρμανση μπορεί να προκαλέσει αιφνίδιες αλλαγές σε περιφερειακά καιρικά πρότυπα, όπως των μουσώνων ή του El Niño. Τέτοιες αλλαγές θα έχουν σοβαρές επιπτώσεις όσον αφορά τη διαθεσιμότητα του νερού και τις πλημμύρες σε τροπικές περιοχές και θα απειλήσουν τη ζωή δισεκατομμυρίων ανθρώπων.

Η μειωμένη απόδοση των καλλιεργειών, ιδιαίτερα στην Αφρική, θα στερήσει εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους από την ικανότητα να παράγουν ή να αγοράζουν επαρκή τροφή. Στην εύκρατη ζώνη ή και βορειότερα η απόδοση των καλλιεργειών μπορεί να αυξηθεί για μια μέτρια αύξηση της θερμοκρασίας (2 – 3°C), ύστερα όμως θα μειωθεί λόγω υπερθέρμανσης.

Η τήξη ή η κατάρρευση του καλύμματος πάγου θα είχεέχει ως συνέπεια, σύμφωνα με την Έκθεση, την άνοδο του επιπέδου της θάλασσας και θα απειλήσειούσε τουλάχιστον 4 εκατομμύρια Km2 γης, όπου σήμερα κατοικεί το 5% του πληθυσμού της Γης. Γενικότερα, η άνοδος του επιπέδου της θάλασσας, με μια άνοδο της θερμοκρασίας του πλανήτη κατά 3 ή 4°C, θα έχει ως συνέπεια να πληγούν από πλημμύρες δεκάδες ή εκατοντάδες εκατομμύρια περισσότεροι άνθρωποι κάθε χρόνο. Θα υπάρξουν σοβαροί κίνδυνοι και αυξημένη πίεση για προστασία των ακτών στη Ν.Α. Ασία (Μπαγκλαντές και Βιετνάμ), σε μικρά νησιά στην Καραϊβική και στον Ειρηνικό, και σε μεγάλες παράκτιες πόλεις, όπως το Τόκιο, η Σαγκάη, το Χονγκ Κονγκ, η Βομβάη, η Καλκούτα, το Καράτσι, το Μπουένος Άϊρες, η Πετρούπολη, η Νέα Υόρκη, το Μαϊάμι και το Λονδίνο.

Η κλιματική αλλαγή θα αυξήσει τον αριθμό των θανάτων από κακή διατροφή και θερμοπληξία. Ασθένειες όπως η μαλάρια και ο Δάγκειος πυρετός μπορεί να εξαπλωθούν ακόμα περισσότερο αν δεν ληφθούν μέτρα αποτελεσματικού ελέγχου. Από την άλλη μεριά, σε μεγαλύτερες γεωγραφικές παραλλήλους, οι θάνατοι λόγω ψύχους θα μειωθούν.

Οι ψηλότερες θερμοκρασίες θα αυξήσουν τον κίνδυνο να προκληθούν απότομες αλλαγές μεγάλης κλίμακας, που θα οδηγήσουν σε περιφερειακές αναστατώσεις, μεταναστεύσεις και συγκρούσεις. Έτσι, ως τα μέσα του αιώνα, ακόμαεπιπλέον 200 εκατομμύρια άνθρωποι μπορεί να μετακινηθούν μόνιμα εξαιτίας της ανόδου του επιπέδου της θάλασσας, αυξημένων πλημμυρών και έντονης ξηρασίας. Οι καταστροφικές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής θα είναι δυσανάλογα μεγάλες αν αυξηθεί περισσότερο η θερμοκρασία.

*****

Σε επόμενο κείμενο θα συνεχίσουμε με αναφορές στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής ανάλογα με το επίπεδο οικονομικής μεγέθυνσης.

Αντι-βία στη βία;

2008-05-29T12:12:00.003+03:00

Τα γεγονότα των τελευταίων ημερών γύρω από τα πανεπιστήμια και με αιχμή τις πρυτανικές εκλογές είναι γνωστά. Για να αναφερθώ μόνο στο Πανεπιστήμιο Πειραιά, σύμφωνα με όσα ο ίδιος είδα, οι χτεσινές πρυτανικές εκλογές σημαδεύτηκαν από εισβολή στο πανεπιστήμιο ομάδας φοιτητών οπλισμένων με ρόπαλα και θωρακισμένων με κράνη. Οι φοιτητές αυτοί επέλεξαν να εκφράσουν με το δικό τους «μαχητικό» τρόπο, που περιλάμβανε την απαίτηση διακοπής της διαδικασίας των εκλογών και αρπαγή των καλπών, τη διαφωνία τους στη διαδικασία και, γενικότερα, στο νέο νόμο που ψηφίστηκε και που αφορά ρυθμίσεις σε θέματα λειτουργίας των πανεπιστημίων.

Αποτέλεσμα: συμπλοκές με χρήση ρόπαλων, πετροπόλεμου και χρήσης χημικών σπρέι μεταξύ της ομάδας αυτής και φοιτητών της ΔΑΠ αλλά και εξωπανεπιστημιακών παραγόντων («φουσκωτών») που αντιπαρατάχθηκαν με σκοπό να τους εμποδίσουν να πραγματοποιήσουν τα σχέδιά τους. Χάος μέσα κι έξω από το πανεπιστήμιο. Τέσσερις φοιτητές τραυματίσθηκαν, σοβαρές υλικές ζημιές υπέστησαν αρκετά ΙΧ αυτοκίνητα που βρίσκονταν σταθμευμένα γύρω από το πανεπιστήμιο, ενώ ένα ΙΧ καταστράφηκε ολοσχερώς από φωτιά που ξέσπασε όταν η ομάδα έριξε σε αυτό βόμβα μολότοφ. Θα μπορούσαν φυσικά να είχαν συμβεί και χειρότερα.

Τα γεγονότα αυτά, που είναι βέβαιο ότι οδηγούν το δημόσιο πανεπιστήμιο σε όλο και μεγαλύτερη απαξίωση, βαθαίνοντας την πολύχρονη και πολύπλευρη κρίση όπου έχει βυθιστεί, καταδικάστηκαν, γνήσια ή υποκριτικά, από όλες σχεδόν τις πλευρές. Τα γεγονότα συνιστούν παραβίαση του ακαδημαϊκού ασύλου, κατάλυση κάθε έννοιας ακαδημαϊκής ελευθερίας, προσβολή της προσωπικότητας όσων επέλεξαν να ασκήσουν το δικαίωμα της ψήφου στις πρυτανικές εκλογές. Και όλα αυτά από μια μικρή, ελάχιστη περιφερόμενη ομάδα ατόμων με ολοκληρωτική νοοτροπία (Ράμπο μιας ψευδώνυμης «Αριστεράς» θα τους αποκαλούσα, που δυσφημίζουν τους αγώνες και της ιδέες της Αριστεράς), που επιμένουν να επιβάλλουν, με προσφυγή στη βία, τη δική τους θέληση στην κοινωνία και ειδικότερα στο πανεπιστήμιο.

Θέλω να σταθώ σε ένα μόνο από τα μεγάλα προβλήματα που ανακύπτουν σε σχέση με τα παραπάνω γεγονότα. Είναι το πρόβλημα του τι κάνουμε, πώς αντιδρούμε ως οργανωμένη κοινωνία απέναντι σε τέτοια φαινόμενα. Γιατί είναι προφανές ότι μια κοινωνία που θέλει να είναι κοινωνία, οργανωμένη με νόμους και θεσμούς, δεν είναι δυνατό να επιτρέπει στην οποιαδήποτε ομάδα ελάχιστων ατόμων να επιβάλλει με τη βία τη θέλησή της καταπατώντας τους νόμους, το Σύνταγμα και τα δικαιώματα των πολιτών.

Τι επιλογές υπάρχουν; Στο Πανεπιστήμιο Πειραιά, στην παραπάνω ομάδα αντιπαρατάχθηκαν φοιτητές της ΔΑΠ ενισχυμένοι από εξωπανεπιστημιακούς παράγοντες («φουσκωτούς») προσκαλεσμένους προφανώς από τη ΔΑΠ ώστε να μπορέσουν να αντισταθούν αποτελεσματικά στην ομάδα των εισβολέων. Είναι σωστή επιλογή;

Διαβάζω σε ένα άρθρο του Καθηγητή κ.Θ. Χατζηπαντελή στη σημερινή Καθημερινή: «Οι αυτοαποκαλούμενοι «αγωνιστές του δημόσιου πανεπιστημίου» δεν καταλαβαίνουν ότι η ακαδημαϊκή ελευθερία δεν τους απαλλάσσει από το καθήκον της υπακοής στο Σύνταγμα. Σύνταγμα δεν είναι μόνο το άρθρο 16. Είναι και το 120.2 που δηλώνει ότι ο σεβασμός στους νόμους, άρα και αυτού του νόμου, είναι θεμελιώδης υποχρέωση των Ελλήνων. Το 120.4 μάς καλεί να αντισταθούμε με κάθε μέσο εναντίον οποιουδήποτε επιχειρεί να καταλύσει το Σύνταγμα με τη βία. Και όποιος κατάλαβε, κατάλαβε».

Η πρόταση του κ. Χατζηπαντελή στην πραγματικότητα ισοδυναμεί με την πρακτική που εφαρμόστηκε στο Πανεπιστήμιο Πειραιά. Ισοδυναμεί ουσιαστικά με αυτοδικία. Σε κάθε περίπτωση, στο Πανεπιστήμιο Πειραιά το αποτέλεσμα ήταν μια παρωδία πρυτανικών εκλογών, αφού αυτές, για ένα διάστημα τουλάχιστον, διεξήχθησαν μέσα σε κλίμα βίας και άγριων επεισοδίων που έγιναν αμέσως γνωστά από τα ΜΜΕ, με συνέπεια να αποθαρρυνθούν πολλοί εκλογείς να κατέβουν να ψηφίσουν. Και ακόμα, η ψηφοφορία διακόπηκε για αρκετή ώρα, με αποτέλεσμα να αποχωρήσουν πολλοί που ήσαν παρόντες χωρίς να έχουν προλάβει να ψηφίσουν, με την πεποίθηση ότι οι εκλογές θα ματαιώνονταν οριστικά. Η Κεντρική Εφορευτική Επιτροπή αποφάσισε, μετά την αποχώρηση των ταραξιών και για λόγους που προβληματίζουν, να συνεχιστεί η ψηφοφορία. Το όποιο αποτέλεσμα είναι αμφίβολης εγκυρότητας.

Στην περίπτωση του Πανεπιστημίου Πειραιά δεν υπήρξε μαζική αντίσταση, δηλαδή αντίσταση από το σύνολο της πανεπιστημιακής κοινότητας και όχι μόνο από φοιτητές μιας παράταξης, στους εισβολείς. Θα μπορούσε να υπάρξει; Εξαιρετικά αμφίβολο. Για την ακρίβεια: αδύνατο στις σημερινές συνθήκες. Η αγωνιστική, διεκδικητική συνείδηση της πανεπιστημιακής κοινότητας έχει υποστεί χρόνια ατροφία. Αυτό ισχύει και για το ψευδώνυμο, ουσιαστικά ανύπαρκτο, «φοιτητικό κίνημα».

Τι μένει;

Μένουν οι νόμοι και τα όργανα της συντεταγμένης πολιτείας, που πρέπει να λειτουργούν και να εφαρμόζουν το καθήκον που τους επιβάλλουν οι νόμοι. Τα όργανα αυτά, όταν διακινδυνεύει το πανεπιστημιακό άσυλο και απειλούνται επεισόδια στο χώρο του Πανεπιστημίου, είναι το Πρυτανικό Συμβούλιο, ο αρμόδιος εισαγγελέας, τα αρμόδια όργανα επιβολής της τάξης. Και όταν τα όργανα αυτά αρνούνται να πράξουν το καθήκον τους, υπάρχουν οι νόμοι που τα εγκαλούν για τις συνέπειες της αδράνειάς τους και επιβάλλουν κυρώσεις. Σε μια συντεταγμένη, δημοκρατική πολιτεία, που δεν επιτρέπει την επικράτηση των νόμων της ζούγκλας, δεν μπορεί να υπάρχει άλλη απάντηση στο ερώτημα που θέσαμε (τι κάνουμε;). Το να ανατίθεται η ομαλή λειτουργία του Πανεπιστημίου και η τήρηση των νόμων σε αυτόκλητους υπερασπιστές τους ισοδυναμεί με αυθαιρεσία και τελικά παρανομία, που δεν διαφέρει πολύ από την αυθαιρεσία και την παρανομία των κάθε είδους εισβολέων και ταραξιών.

Με άλλα λόγια: αντι-βία = βία, εξ ορισμού και ως προς όλες τις συνέπειές τους.

Oι Μάγισσες του Σάλεμ: μια φοιτητική παράσταση

2008-05-14T10:56:00.001+03:00

Δεν είναι αλήθεια πως οι φοιτητές των Ελληνικών Πανεπιστημίων έχουν εγκαταλείψει εντελώς τις παλιές, καλές παραδόσεις της ενασχόλησης με πράγματα πέρα από τη ρουτίνα των σπουδών τους, όπως η Τέχνη ή η πολιτική. Είναι βέβαιο ότι η δεύτερη τους έχει βαθιά απογοητεύσει, και σ’ αυτό ευθύνεται γενικότερα η κρίση του πολιτικού συστήματος, που φαίνεται να βαθαίνει, και ειδικότερα η απαξίωση του φοιτητικού συνδικαλισμού που «πέτυχαν» τα κόμματα και οι φοιτητικές παρατάξεις που ελέγχουν. Η απροσχημάτιστη παρέμβασή τους, τα παιχνίδια εξουσίας, η φτήνια της πολιτικής τους και οι άθλιες πρακτικές των κομμάτων με σκοπό την ποδηγέτηση του φοιτητικού κινήματος, έχουν οδηγήσει τη μεγάλη πλειοψηφία των φοιτητών σε ουσιαστική αποχή από τη συνδικαλιστική δράση, όχι όμως αναγκαστικά στην απώλεια ενδιαφέροντος για την ουσία της πολιτικής.

Στην Τέχνη τα πράγματα ίσως πάνε καλύτερα. Θα αναφερθώ σε ένα παράδειγμα από το Πανεπιστήμιο Πειραιά.

Αυτές τις μέρες, και μέχρι τις 18 Μαίου, παίζεται καθημερινά στο «Θέατρο Κάτω Απ' Τη Γέφυρα» (ΗΣΑΠ Φαλήρου) το έργο «Οι Μάγισσες του Σάλεμ», του Αμερικανού θεατρικού συγγραφέα Άρθουρ Μίλλερ. Πρόκειται για μια παραγωγή της Θεατρικής Ομάδας του Πανεπιστημίου Πειραιά, που εργάστηκε υπό την καθοδήγηση του σκηνοθέτη κ. Βασίλη Ασλανίδη.

Το έργο αναφέρεται στο κυνήγι μαγισσών που διαδραματίστηκε στο Σάλεμ, μικρό χωριό της Μασσαχουσέτης (ΗΠΑ), το 1692. Άνθρωποι πέρα από κάθε υποψία, άνθρωποι έντιμοι και ηθικοί, οδηγούνται στην αγχόνη με την κατηγορία ότι έγιναν όργανα του … διαβόλου, μέσα σε ένα κλίμα υστερίας, ψεύτικων καταδόσεων και θρησκευτικού σκοταδισμού. Η εξωφρενικά άδικη τιμωρία για ανύπαρκτα εγκλήματα, που πάντως εξυπηρετεί συγκεκριμένα οικονομικά συμφέροντα, επιβάλλεται σαδιστικά από την τοπική εκκλησιαστική και δικαστική εξουσία.

Ο Μίλλερ έγραψε το έργο πριν 55 χρόνια, σε μια εποχή όπου το κυνήγι μαγισσών είχε πάρει μια πιο σύγχρονη μορφή, στην ίδια χώρα, τις ΗΠΑ. Τότε πολλοί άνθρωποι, ιδίως από το χώρο της Τέχνης και της διανόησης, με πλαστές κατηγορίες για «αντιαμερικανικές ενέργειες» και «φιλοκομμουνισμό» διώχθηκαν, καταστράφηκαν, εξοντώθηκαν σε ένα κυνήγι που έμεινε γνωστό στην ιστορία ως «Μακκαρθισμός», από το όνομα του γερουσιαστή Μακκάρθυ που το εγκαινίασε. Ο συγγραφέας, σε χρόνια δύσκολα, καταθέτει τη μαρτυρία της δικής του συνείδησης ενάντια στη μαζική υστερία που καταλαμβάνει μια ολόκληρη χώρα. Όμως, όπως γράφει ο σκηνοθέτης, «ό,τι θύμωνε τον Άρθουρ Μίλλερ πριν μισό αιώνα στην Αμερική, είναι σήμερα τρόπος ζωής για τους περισσότερους «πολιτισμένους» λαούς της γης. Θύτες και θύματα με ίδια μοίρα: ένα θάνατο λιγότερο άμεσο από την αγχόνη του Σάλεμ, αλλά καθημερινό και αθόρυβο. Η οπισθοδρόμηση βαφτίζεται εξέλιξη του ανθρώπινου είδους…».

Το έργο υπηρετήθηκε, εξαιρετικά θα έλεγα, από τους φοιτητές και τις φοιτήτριες που έπαιξαν, αλλά και από τους άλλους συντελεστές, στα πλαίσια φυσικά μιας ερασιτεχνικής παράστασης, ιδίως αν ληφθεί υπόψη ότι η παράσταση προετοιμάστηκε σε διάστημα μόλις 5 εβδομάδων. Η θεατρική ομάδα του Πανεπιστημίου Πειραιά, όπως μας ενημερώνει το σχετικό πληροφοριακό δελτίο, ανασυστάθηκε εδώ και μία τετραετία, παρουσιάζοντας παραστάσεις κάθε χρόνο και δηλώνοντας έτσι την έντονη παρουσία της στα πανεπιστημιακά πολιτιστικά δρώμενα. Η συγκεκριμένη παράσταση είχε πολύ καλούς ρυθμούς, καλή μουσική και κίνηση και παρακολουθείται με αδιάλειπτο ενδιαφέρον, χάρη στο κείμενο του Μίλλερ (τι σπουδαίος συγγραφέας!), τη σκηνοθετική καθοδήγηση του κ.Ασλανίδη και, φυσικά, τις ερμηνείες των φοιτητών και φοιτητριών. Μπράβο τους!

Tρίτο Πρόγραμμα

2008-05-06T19:40:00.001+03:00

Όπως πολύ λίγοι, ελάχιστοι (μπορεί και κανένας) θα ξέρετε, το Ξυλόκαστρο είναι μια πολίχνη, ευάερος και ευήλιος, παρά θιν’ αλός (τουτέστι παραθαλάσσια), με έναν ωραιότατο πευκιά. Και πώς να την ξέρετε την περί ου ο λόγος πολίχνη, αφού ανήκει σε ένα μικρό εξωτικό βασίλειο, χαμένο κάπου στις πηγές του Νείλου ποταμού (ή στο Δέλτα του ποταμού Μεκόγκ; Θα σας γελάσω. Άλλωστε δεν έχει και πολλή σημασία).

Στο ίδιο βασίλειο ανήκουν και άλλες πολίχνες, όπως Κιάτο, Διδυμότειχο, Σουφλί, Λιανοκλάδι, Κραβασαρά κλπ. Βασικό χαρακτηριστικό του βασιλείου είναι ότι ο λαός του είναι αγράμματος, κούτσουρο απελέκητο, και το κυριότερο άμουσος. Για παράδειγμα, ουδείς από τους κατοίκους του βασιλείου δεν γνωρίζει τι εστί κλασσική μουσική, ούτε θέλει να μάθει. Και φυσικά δεν επιθυμεί να την ακούει. Όλοι οι κάτοικοι του εξωτικού βασιλείου ακούνε από τα ραδιόφωνα, κρατικά και μη, μουσική ταμ-ταμ.

Στον πλανήτη Γη, εκτός από το παραπάνω βασίλειο, υπάρχει και ένα άλλο, ένδοξο από τα αρχαία χρόνια, ονόματι Ελλαδιστάν. Αυτό το βασίλειο είναι ακόμα πιο μικρό. Περιορίζεται σε ένα λεκανοπέδιο. Υπάρχουν εκεί πολλές πόλεις και πολίχνες, όπως Αθήνα, Μαλακάσα, Κορωπί, Πειραιάς, Νέα Σμύρνη κλπ. Οι ευτυχισμένοι κάτοικοι του εν λόγω μικρού βασιλείου δεν έχουν καμία σχέση με τους αγράμματους και άμουσους κατοίκους, Ξυλοκαστρίτες και λοιπούς, του άλλου βασιλείου, του χαμένου κάπου στις πηγές του Νείλου ποταμού (ή στο Δέλτα του ποταμού Μεκόγκ;).

Αυτοί, λοιπόν, οι μακάριοι κάτοικοι του Ελλαδιστάν, γνωρίζουν τι εστί κλασσική μουσική, και επιθυμούν να την ακούν. Και, πράγματι, την ακούν. Φροντίζουν γι αυτό εδώ και πολλές δεκαετίες οι κραταιοί κυβερνήτες του βασιλείου, που έστησαν ένα κρατικό Πρόγραμμα, το περίφημο Τρίτο, που μεταδίδει σχεδόν αποκλειστικά κλασσική μουσική, προς τέρψιν των ευτυχών κατοίκων του Ελλαδιστάν (εν πάση περιπτώσει, εκείνων που έχουν πάθος με την κλασσική μουσική).

Όλοι οι Υπουργοί Πολιτισμού που πέρασαν από αυτή τη μακάρια χώρα, όλοι μα όλοι, συμφώνησαν πως η κλασσική μουσική αποτελεί μια μορφή τέχνης που αξίζει να καλλιεργηθεί, να προωθηθεί και να κοινωνείται και στο μακρινότερο σημείο της Επικράτειας του Ελλαδιστάν (μέχρι και Σούνιο), ακόμα κι αν θα ενδιέφερε μόνο έναν κάτοικο αυτού του σημείου. Και ακόμα συμφώνησαν πως αξίζει κάθε κόστος αυτή η προσπάθεια, ακόμα κι αν έτσι επρόκειτο να μυηθεί και να αγαπήσει αυτή τη μορφή τέχνης έστω και ένας νέος άνθρωπος. Και έτσι, όπως προείπα, φρόντισαν το Τρίτο Πρόγραμμα να ακούγεται απ’ άκρη σ’ άκρη στο μικρό βασίλειο του Ελλαδιστάν (που έχει έκταση ενός μόνο λεκανοπεδίου, γνωστού με το όνομα «Λεκανοπέδιο Αττικής»).

Όσο για τους κατοίκους, Ξυλοκαστρίτες και λοιπούς, του μικρού εξωτικού βασιλείου, του χαμένου κάπου στις πηγές του Νείλου ποταμού (ή στο Δέλτα του ποταμού Μεκόγκ;), αν τυχόν, που δεν το βλέπω, συμβεί κάποτε και κάποιος από αυτούς τύχει, από θεία φώτιση, να γνωρίσει και να αγαπήσει την κλασσική μουσική, κανένα πρόβλημα. Εφόσον επιθυμεί να την απολαμβάνει, μπορεί να μεταναστεύσει στο Ελλαδιστάν, κι εκεί να ακούει το Τρίτο πρόγραμμα όσο γουστάρει η καρδιά του.
_______________
*Αφιερωμένο στους μεγάλους οραματιστές Υπουργούς Πολιτισμού του Ελλαδιστάν, μεταξύ των οποίων συγκαταλέχθηκαν ο νυν πρωθυπουργός του βασιλείου, αλλά και σπουδαίοι άνθρωποι από το χώρο της τέχνης, όπως μια αγαπημένη ηθοποιός, που την απειλούσε κάποιος που κρατούσε μαχαίρι, και κάποιος μικρός έως μικρούτσικος (μουσικός αυτός!). Και φυσικά στο νυν Υπουργό Πολιτισμού του Ελλαδιστάν κ.Λιάπουρα.

Αρμονίστας

2008-04-26T22:21:00.004+03:00

Κανείς θα έμπαινε στον πειρασμό να βάλει μπροστά στη λέξη το Los (άρθρο πληθυντικού αριθμού, γένους αρσενικού - στα ισπανικά).

Λος Αρμονίστας!

Η λέξη θυμίζει Σαντινίστας ή Ζαπατίστας και γενικά κάτι λατινοαμερικάνικο και επαναστατικό! Τίποτα από αυτά (ή μάλλον κάτι από το δεύτερο…)!

Ξυλοκαστρίτες (από το Ξυλόκαστρο Κορινθίας, με τον ωραίο πευκιά και την ατελείωτη παραλία) είναι τα παιδιά, που διάλεξαν αυτό το όνομα για την αδέσμευτη ομάδα τους και θέλουν να λέγονται αλλά και να είναι πολίτες, δηλαδή χρήσιμοι και ενεργοί στα κοινά και όχι αχρείοι (=άχρηστοι).

Που έχουν αίσθηση του χιούμορ.

Που δεν έχουν παραιτηθεί.

Που δεν άραξαν στην πολυθρόνα, μπροστά στην TV.

Που κάνουν συνεχείς παρεμβάσεις σε όλα τα κρίσιμα ζητήματα του Δήμου τους - και όχι μόνο.

Που δεν φοβούνται να πάνε κόντρα.

Που εκδίδουν ένα πολύ ενδιαφέρον περιοδικό κι έχουν δικό τους site, δικό τους blog.

Πάρτε παράδειγμα!

Η Υεμένη, η Ελλάδα και οι πλαστικές σακούλες τους

2008-01-16T12:57:00.000+02:00

Ταξίδεψα πρόσφατα στην Υεμένη, μια χώρα απρόσμενη, μοναδική, με παρελθόν που σε εκπλήσσει, με παλιό σπουδαίο πολιτισμό, που έχει αφήσει τα ίχνη του σε πόλεις και χωριά που σου θυμίζουν αναγεννησιακή Ιταλία. Τώρα μια χώρα 23 εκατομμυρίων κατοίκων, 4 φορές μεγαλύτερη σε έκταση από την Ελλάδα, καθυστερημένη, φτωχή, παραδομένη στο φανατισμό του Ισλάμ και στη μάστιγα του κατ, ένα ντόπιο ήπιο διεγερτικό, που βγαίνει από τα φύλλα ενός θάμνου, που τα απομυζούν μέσα από πρησμένα μάγουλα οι 80% των ενήλικων, και που αυτά με τη σειρά τους απομυζούν το 30% του εθνικού εισοδήματος της χώρας.

Θυμάμαι την εικόνα που αντίκρισα παντού όπου ταξίδεψα: χωριά και πόλεις με υπέροχα απομεινάρια αρχιτεκτονικής του παλιού πολιτισμού, πνιγμένες στο σκουπίδι. Σπίτια και δρόμοι να πλέουν σε μια θάλασσα από πλαστικά σκουπίδια, ό,τι δηλαδή διάλεξαν οι κάτοικοι αυτής της χώρας από το δυτικό πολιτισμό, εκτός από τα κινητά τηλέφωνα, απαραίτητο αξεσουάρ μαζί με την παραδοσιακή μαχαίρα που ζώνουν στη μέση τους. Στην τεράστια πλαστική ρύπανση βοηθάει και το κατ, που οι δόσεις του πουλιούνται σε μικρές πλαστικές σακούλες, οι οποίες, αφού καταναλωθεί το περιεχόμενο, πετιούνται όπου λάχει.

Και τώρα στα δικά μας. Στη δική μας πλαστική ρύπανση, που ζει και βασιλεύει παντού, δίνοντας το στίγμα της περιβαλλοντικής συνείδησης και της αισθητικής του σύγχρονου μέσου Έλληνα. Μια ρύπανση όχι, βέβαια, στην έκταση της Υεμένης, αλλά σε βαθμό που τα αισθητικά της αποτελέσματα υποβαθμίζουν δραστικά τα άλλοτε υπέροχα τοπία της χώρας μας, προκαλώντας αποστροφή στον ντόπιο και ξένο επισκέπτη. Εικόνες πλαστικής ρύπανσης συναντάει πια κανείς παντού στην Ελλάδα, σε αντίθεση με τις πιο πολιτισμένες (όσον αφορά τουλάχιστον αυτή την άποψη) χώρες της δύσης.

Καταλαβαίνετε, λοιπόν, τα αισθήματά μου όταν χτες διάβασα την είδηση ότι «από την 1η Μαρτίου θα αντικαθίστανται οι πλαστικές σακούλες μιας χρήσης στην Αθήνα με τσάντες από υλικά που δεν θα επιβαρύνουν το περιβάλλον, σύμφωνα με ανακοίνωση του δημάρχου Αθηναίων». Κατά το σχετικό δημοσίευμα, «ο δήμος έχει αρχίσει διαπραγματεύσεις με εκπροσώπους σούπερ μάρκετ, εμπορικούς συλλόγους και άλλους φορείς που εμπλέκονται στην εφαρμογή του μέτρου. Η χρήση των φιλικών προς το περιβάλλον τσαντών θα είναι προαιρετική, ενώ θα κοστίζουν φθηνότερα από τις πλαστικές σακούλες μιας χρήσης, των οποίων το κόστος περιλαμβάνεται στην τιμή των προϊόντων και που οι καταναλωτές πληρώνουν χωρίς να το γνωρίζουν».

Το δημοσίευμα δίνει κάποια στοιχεία που αξίζει να τα προσέξει κανείς: H κατασκευή μίας πλαστικής σακούλας διαρκεί περίπου ένα δευτερόλεπτο, η χρήση της 15 λεπτά και ο χρόνος διάσπασής της από 10 έως 50 χρόνια, ανάλογα με το περιβάλλον στο οποίο βρίσκονται. Μια σακούλα, λοιπόν, που πετιέται σε ένα δρόμο, σε μια παραλία ή στην καρδιά του δάσους, θα μείνει εκεί για πολλά χρόνια, για δεκαετίες, μέχρι να αποδομηθεί ή μέχρι να την μαζέψει κάποιο ανθρώπινο χέρι και να τη διαθέσει όπου πρέπει. Η τιμή της πλαστικής σακούλας μεταβάλλεται, ανάλογα με τις αυξομειώσεις της τιμής του πετρελαίου. Εντούτοις, εκτιμάται ότι συνολικά, κάθε χρόνο, πετάμε ως χώρα στα σκουπίδια περίπου 300 εκατ. ευρώ. Ήδη σε αρκετές χώρες η χρήση της πλαστικής σακούλας έχει καταργηθεί ή περιοριστεί μέσω κοστολόγησης. Επιπλέον έχουν ληφθεί μέτρα για τη διαχείρισή της ως αποβλήτου. Ας σημειωθεί ότι και στην Ελλάδα υπάρχει από το 2001 νομοθεσία με στόχο τη μείωση, επαναχρησιμοποίηση και αξιοποίηση των πλαστικών τσαντών ως υλικών συσκευασίας, ωστόσο τα αποτελέσματα είναι παραπάνω από αποθαρρυντικά, όπως σημειώνει το δημοσίευμα και όπως όλοι γνωρίζουμε.

Τι θα με συμβουλεύατε, μετά από τα παραπάνω; Να γίνω πιο αισιόδοξος; Ή κι αυτή η καμπάνια θα πάρει το δρόμο της προς τα … σκουπίδια, χωρίς κανείς να το προσέξει και αφού αξιοποιηθεί κατάλληλα ως επικοινωνιακό γεγονός, όπως τόσα άλλα στην ωραία μας χώρα;

Ζω=καταναλώνω

2007-11-19T01:11:00.000+02:00

"...Δραματική προειδοποίηση για «απότομες και μη αναστρέψιμες» επιπτώσεις της υπερθέρμανσης του πλανήτη απευθύνουν οι ειδικοί της Διακυβερνητικής Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για τις Κλιματικές Αλλαγές (IPCC), με σχέδιο-σταθμό που συνοψίζει τα συμπεράσματα επιστημονικού συμποσίου που πραγματοποιήθηκε στη Βαλένθια από τις 12 έως τις 17 Νοεμβρίου.

Το σχέδιο θα παρουσιαστεί επισήμως από τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών Μπαν Γκι-Μουν το Σάββατο και αναμένεται να αποτελέσει τον καμβά της συζήτησης μεταξύ των κυβερνήσεων στη διάσκεψη στο Μπαλί της Ινδονησίας, το Δεκέμβριο...

Η περίληψη του σχεδίου ενισχύει το ανησυχητικό επιχείρημα που είχε διατυπωθεί και σε προηγούμενες εκθέσεις, ότι οι κλιματικές αλλαγές -αντίθετα από τη θεώρηση ότι αποτελούν ένα μακροχρόνιο και ομαλά εξελισσόμενο φαινόμενο- μπορεί να έχουν «απότομες και μη αναστρέψιμες» επιπτώσεις, όπως η εξαφάνιση ειδών...

Εν όψει της έκθεσης, ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών απευθύνει δραματική προειδοποίηση από τις στήλες της International Herald Tribune ότι εάν δεν ληφθούν έκτακτα μέτρα για την αντιμετώπιση του φαινομένου του θερμοκηπίου, ο κόσμος είναι στα «όρια της καταστροφής».

«Είμαστε όλοι σύμφωνοι. Η αλλαγή συντελείται και εμείς οι άνθρωποι είμαστε οι κύριοι υπαίτιοί της. Ωστόσο, ακόμη και τώρα λίγοι άνθρωποι συνειδητοποιούν όντως τη σοβαρότητα της απειλής και την αμεσότητά της. Θεωρούσα πάντα την υπερθέρμανση του πλανήτη ως ένα θέμα εξαιρετικά επείγον. Τώρα πιστεύω ότι είμαστε στα όρια της καταστροφής, αν δεν δράσουμε» γράφει ο κ. Μπαν Γκι-Μουν".

Συσχετίστε τα παραπάνω (διαβάστε περισσότερα στο in.gr) με εκείνα, με τα οποία σας απασχόλησα πρόσφατα σχετικά με την κλιματική αλλαγή. Καμία έκπληξη για όσους σαν και μένα πιστεύουν πως "εάν δεν ληφθούν έκτακτα μέτρα για την αντιμετώπιση του φαινομένου του θερμοκηπίου, ο κόσμος είναι στα όρια της καταστροφής", όπως λέει ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών.

Έκπληξη αποτελούν μόνο η απάθεια των κυβερνήσεων, ιδίως των πιο ένοχων για την κλιματική αλλαγή, όπως οι ΗΠΑ και η Κίνα, αλλά και ο γενικός εφησυχασμός όλων μας που, στην καλύτερη περίπτωση, πιστεύουμε ότι συμβάλλουμε αποφασιστικά στην αποτροπή της καταστροφής (αν δεν την εξασφαλίζουμε κιόλας!) με το να φυτέψουμε απλώς ένα δέντρο ή με το να ανακυκλώσουμε μια συσκευασία ΚΑΙ ΟΧΙ ΜΕ ΤΟ ΝΑ ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΡΙΖΙΚΑ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΠΟΥ ΖΟΥΜΕ (ΔΗΛΑΔΗ ΠΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΝΟΥΜΕ, ΑΦΟΥ "ΖΩ" ΚΑΤΑΝΤΗΣΕ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ, ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΚΥΡΙΑΡΧΟ ΠΡΟΤΥΠΟ, ΝΑ ΣΗΜΑΙΝΕΙ "ΚΑΤΑΝΑΛΩΝΩ").

Σε μια γενιά

2007-11-14T20:00:00.000+02:00

Σύμφωνα με τα στοιχεία που προκύπτουν από την Παγκόσμια Έκθεση Ενέργειας (World Energy Outlook) που δημοσιεύτηκε από τη Διεθνή Επιτροπή Ενέργειας (International Energy Agency), η ενεργειακή ζήτηση το 2030 (δηλαδή σε 23 χρόνια από τώρα, δηλαδή σε μια γενιά) θα είναι πάνω από 50% αυξημένη σε σχέση με τη σημερινή, και θα καλύπτεται κυρίως με ορυκτά καύσιμα (άνθρακα, πετρέλαιο, αέριο).

Στο ίδιο διάστημα, οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα από την χρήση ενέργειας θα αυξηθούν κατά 57% (από 27 giga-tonnes το 2005 σε 42 giga-tonnes το 2030).

Συσχετίστε το παραπάνω με όσα έγραφα προχτές, στο προηγούμενο post (για την κλιματική αλλαγή), και βγάλτε τα συμπεράσματά σας για το τι έρχεται, αν δεν κάνουμε ΤΩΡΑ κάτι…

Περισσότερα στην ιστοσελίδα της Επιτροπής.

Κλιματική αλλαγή: Τα νέα δεδομένα

2007-11-08T19:25:00.000+02:00

Σε μια σειρά από κείμενα που θα ανεβάσω σε αυτό το blog θα επιχειρήσω μια εισαγωγή στο πιο μεγάλο ζήτημα των καιρών που ζούμε και αυτών που θα έρθουν: το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής του πλανήτη μας. Η κλιματική αλλαγή ήδη έχει δραματικές επιπτώσεις στην ανθρώπινη ζωή και στο φυσικό περιβάλλον σε πολλές περιοχές του πλανήτη, περιλαμβανομένης της χώρας μας, και τα δεδομένα δείχνουν ότι οι επιπτώσεις θα γίνουν ακόμα χειρότερες στο μέλλον. Η εισαγωγή που επιχειρώ βασίζεται στα τελευταία δεδομένα, όπως προκύπτουν από υπεύθυνη επιστημονική έρευνα και όπως αποτυπώνονται στα πιο επίσημα κείμενα, και επιδιώκει να συμβάλει στην αύξηση της συνειδητοποίησης και της επαγρύπνησης γι’ αυτό που μας συμβαίνει.

*****

Το ζήτημα της υπερθέρμανσης του πλανήτη και της κλιματικής αλλαγής εξαιτίας της, εκείνης που ήδη συμβαίνει και της χειρότερης που προμηνύεται, έχει από αρκετό καιρό μπει στο κέντρο της παγκόσμιας προσοχής. Το σήμα κινδύνου για τις ανθρώπινες κοινωνίες, για την οικονομική μεγέθυνση και την ανάπτυξη παγκόσμια και, ειδικότερα, για τις επιμέρους εθνικές οικονομίες, καθώς και για τις επιχειρήσεις έχει ήδη ληφθεί. Διεθνείς οργανισμοί και εθνικές κυβερνήσεις εξετάζουν μέτρα για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Ο σχετικός προβληματισμός ήδη έχει αγγίξει και τις επιχειρήσεις. Η γη έχει μπει στην τροχιά μιας νέας πραγματικότητας, που βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και πολλά χρόνια (στην πραγματικότητα, ήδη από τα μέσα του 18ου αιώνα), αυτή της κλιματικής αλλαγής στον πλανήτη.

Η διαπίστωση ότι βρίσκεται σε εξέλιξη υπερθέρμανση του πλανήτη, ένα γεγονός με τεράστιες επιπτώσεις στον άνθρωπο και τη φύση, είναι πια επιστημονικά τεκμηριωμένη και αδιαμφισβήτητη. Η υπερθέρμανση είναι, με πολύ μεγάλη πιθανότητα (πρακτικά πλήρη βεβαιότητα), αποτέλεσμα της ανθρώπινης δραστηριότητας. Η διαδικασία της υπερθέρμανσης θα συνεχιστεί και στους επόμενους αιώνες, ακόμα κι αν η ανθρώπινη δραστηριότητα αλλάξει πρότυπα και γίνει περιβαλλοντικά φιλικότερη.Η παραπάνω διαπίστωση διατυπώνεται κατηγορηματικά στην Έκθεση για το μέλλον του πλανήτη των μελών του Διακυβερνητικού Συμβουλίου για την Κλιματική Αλλαγή (Intergovernmental Panel on Climate Change) που δημοσιεύτηκε το Φεβρουάριο 2007. Η διαπίστωση βασίζεται στα νέα δεδομένα της επιστήμης της κλιματολογίας, που έχει προχωρήσει τα τελευταία χρόνια με άλματα. Η υπερθέρμανση του πλανήτη οφείλεται κυρίως στην καύση ορυκτών καυσίμων για την παραγωγή ενέργειας και στις δασικές πυρκαγιές, ενώ ευθύνονται και άλλες ανθρώπινες δραστηριότητες. Οι επιπτώσεις της υπερθέρμανσης περιλαμβάνουν μια σειρά από νέα φυσικά φαινόμενα (αυξημένος αριθμός κυμάτων καύσωνα, ακραίες καταιγίδες, εκτεταμένη ξηρασία, αλλαγές στη συμπεριφορά των ανέμων, άνοδος της θερμοκρασίας στους ωκεανούς κλπ.). Τα φαινόμενα αυτά έχουν δραματικές συνέπειες για τους ανθρώπους και τη φύση.Το Διακυβερνητικό Συμβούλιο προχώρησε σε μια σειρά προβλέψεων σχετικά με την αναμενόμενη εξέλιξη των νέων φυσικών φαινομένων. Όλες είναι δυσοίωνες και μιλούν για επιδείνωση. Ήδη αυτές οι προβλέψεις έχουν αρχίσει να δέχονται κριτική και να χαρακτηρίζονται ως πολύ αισιόδοξες. Οι προβλέψεις αυτές θέτουν κατεπειγόντως το ερώτημα ποιες συμπεριφορές και ποιες στρατηγικές, σε επίπεδο ατομικό, επιχειρήσεων και διεθνών οργανισμών και κυβερνήσεων, θα μπορούσαν να μετριάσουν ή και να αναστρέψουν (αν, βέβαια, αυτό είναι δυνατό) την πορεία που επιβάλλουν στον πλανήτη τα νέα δεδομένα.

Τα νέα δεδομένα για την κλιματική αλλαγή

Με τον όρο «αλλαγή κλίματος» ή «κλιματική αλλαγή» ορίζεται κάθε διαχρονική αλλαγή στο κλίμα που οφείλεται είτε στη φυσική μεταβλητότητα είτε σε ανθρώπινες δραστηριότητες. Οι αλλαγές στις συγκεντρώσεις των λεγόμενων αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα, στην ηλιακή ακτινοβολία και στις ιδιότητες της γήινης επιφάνειας μεταβάλλουν την ενεργειακή ισορροπία του κλιματικού συστήματος της γης, με συνέπεια την κλιματική αλλαγή.

Σύμφωνα με την Έκθεση, οι συγκεντρώσεις στη γήινη ατμόσφαιρα του διοξειδίου του άνθρακα, του μεθανίου και του οξειδίου του αζώτου έχουν αυξηθεί σε αξιοσημείωτο βαθμό ως αποτέλεσμα ανθρώπινων δραστηριοτήτων από το 1750 (δηλαδή από την έναρξη της βιομηχανικής επανάστασης). Η αύξηση των συγκεντρώσεων του διοξειδίου του άνθρακα οφείλονται κυρίως στη χρήση ορυκτών καυσίμων και στις αλλαγές στη χρήση της γης, ενώ η αύξηση των συγκεντρώσεων του μεθανίου και του οξειδίου του αζώτου οφείλονται κυρίως στη γεωργία.

Η θέρμανση του κλιματικού συστήματος είναι αδιαμφισβήτητη και επιβεβαιώνεται από την παρατήρηση των αυξήσεων στη μέση γήινη θερμοκρασία του αέρα και των ωκεανών, την εκτεταμένη τήξη χιονιού και πάγου και την άνοδο του μέσου επιπέδου της θάλασσας. Συγκεκριμένα, μεταξύ άλλων:

- Τα 11 από τα 12 χρόνια της περιόδου 1995 -2006 είναι μεταξύ των 12 πιο θερμών ετών στο διάστημα από το 1850 μέχρι σήμερα κατά το οποίο καταγράφεται με όργανα η θερμοκρασία της γήινης επιφάνειας.

- Η γραμμική τάση θέρμανσης τα τελευταία 50 χρόνια (μέση αύξηση 0,13°C ανά δεκαετία) είναι περίπου διπλάσια από την αντίστοιχη για τα τελευταία 100 χρόνια.

- Νέες αναλύσεις των μετρήσεων της θερμοκρασίας στην κατώτερη και μέση τροπόσφαιρα δείχνουν ρυθμούς θέρμανσης παρόμοιες με την επιφανειακή θερμοκρασία.

- Η μέση περιεκτικότητα της ατμόσφαιρας σε υδρατμούς έχει αυξηθεί, τουλάχιστον από τη δεκαετία του 1980, πάνω από την ξηρά και τους ωκεανούς καθώς και στην ανώτερη τροπόσφαιρα. Η αύξηση αυτή είναι γενικά αντίστοιχη με την αυξημένη ικανότητα του αέρα να κρατάει επιπλέον ποσότητες υδρατμών όταν θερμαίνεται.

- Παρατηρήσεις από το 1961 δείχνουν ότι η μέση θερμοκρασία των ωκεανών της γης έχει αυξηθεί σε βάθος τουλάχιστον 3.000 m και ότι ο ωκεανός απορροφάει περισσότερο από 80% της θερμότητας που προστίθεται στο κλιματικό σύστημα. Η θέρμανση προκαλεί τη διαστολή του νερού της θάλασσας, συνεισφέροντας έτσι στην άνοδο του επιπέδου της.

- Στην άνοδο του επιπέδου της θάλασσας συμβάλλει και το γεγονός ότι οι παγετώνες των βουνών και η κάλυψή τους με χιόνι έχει παρουσιάσει μείωση και στα δυο ημισφαίρια της γης. Αυτό ισχύει χωρίς να ληφθεί υπόψη η συμβολή της Γροιλανδίας και της Ανταρκτικής, η οποία πάντως είναι πολύ πιθανή στην περίοδο 1993 με 2003.

- Η συνολική μέση άνοδος του επιπέδου της θάλασσας ήταν 1,8 (1,3 έως 2,3) mm ανά έτος την περίοδο μεταξύ 1961 και 2003. Ο ρυθμός ανόδου ήταν μεγαλύτερος την περίοδο μεταξύ 1993 και 2003, περίπου 3,1 (2,4 έως 3,8) mm ανά έτος. Η συνολική άνοδος για τον 20ο αιώνα εκτιμάται ότι ήταν 0,17 (0,12 έως 0,22) m.

- Για το διάστημα 1993-2003, το άθροισμα των επιμέρους συνεισφορών στην κλιματική αλλαγή είναι αντίστοιχο (μέσα σε κάποια περιθώρια βεβαιότητας) με την άμεσα παρατηρήσιμη συνολική άνοδο του επιπέδου της θάλασσας. Οι σχετικές εκτιμήσεις βασίζονται σε βελτιωμένα δεδομένα που είναι πλέον διαθέσιμα από δορυφόρους ή επιτόπιες (in situ) μετρήσεις. Για το διάστημα 1961-2003, το άθροισμα των επιμέρους αυτών συνεισφορών είναι μικρότερο από την άνοδο του επιπέδου της θάλασσας.

Σε κλίμακα ηπείρων, περιφερειών και λεκάνης ωκεανών, έχουν παρατηρηθεί πολλές μακροπρόθεσμες αλλαγές στο κλίμα. Σε αυτές περιλαμβάνονται αλλαγές στις θερμοκρασίες και στον πάγο στην Αρκτική, καθώς και στην ποσότητα των βροχοπτώσεων, στην αλατότητα των ωκεανών και στα χαρακτηριστικά των ανέμων, και ακραίες καιρικές συνθήκες (ξηρασίες, έντονες βροχοπτώσεις, κύματα καύσωνα, τροπικοί κυκλώνες με μεγάλη ένταση).

Τα παραπάνω ενισχύονται και από παλαιοκλιματικές μελέτες, δηλαδή μελέτες που χρησιμοποιούν αλλαγές σε δείκτες κλιματικά ευαίσθητους (π.χ. πλάτος «δακτυλιδιών» στους κορμούς των δένδρων), για να συνάγουν συμπεράσματα σχετικά με κλιματικές αλλαγές στο παρελθόν. Οι μελέτες υποστηρίζουν την άποψη ότι το θερμό κλίμα που επικράτησε κατά τον τελευταίο μισό αιώνα είναι ασυνήθιστο για τα τελευταία τουλάχιστον 1.300 χρόνια. Την τελευταία φορά που οι πολικές περιοχές ήσαν σημαντικά θερμότερες από σήμερα για μια εκτεταμένη περίοδο (περίπου πριν 125.000 χρόνια), η μείωση του όγκου του πολικού χιονιού οδήγησε σε άνοδο του επιπέδου της θάλασσας κατά 4 έως 6 μέτρα.

Για το τι σημαίνουν όλα αυτά για την οικονομία και τις ανθρώπινες κοινωνίες θα επανέλθουμε.

Το πείραμα της Ηρακλειάς (μικρή συμβολή στην blog action day για το περιβάλλον)

2007-10-15T20:32:00.000+03:00

Blog action day για το περιβάλλον σήμερα. Οι bloggers όλου του κόσμου συμβάλλουν στην προσπάθεια να σωθεί ο πλανήτης με κείμενα (posts) που αναρτούν στις προσωπικές ιστοσελίδες τους. Συμβάλλω κι εγώ με μιαν εμπειρία μου από την Ηρακλειά. Είναι ένα μήνυμα που πήρα στο γλυκό νησί των Μικρών Κυκλάδων και νομίζω πως αξίζει να το περάσω στους αναγνώστες μου.

Πέρασα αυτό το καλοκαίρι λίγες μέρες στην Ηρακλειά και, νωρίτερα, στη Δονούσα. Δυο νησάκια από τις Μικρές Κυκλάδες που έβαλα στην καρδιά μου, εκεί που κρατάω φυλαγμένους τους θησαυρούς μου.

Δεν θα σας πω για τις ομορφιές τους. Αυτές εύχομαι να τις ανακαλύψτε μόνοι σας. Στην Ηρακλειά βρέθηκα μπροστά σε μιαν ακόμα απόδειξη ότι είναι εφικτές, με τη βοήθεια της τεχνολογίας (του ανθρώπινου μυαλού δηλαδή), κάποιες ευφάνταστες λύσεις σε μερικά από τα ζοφερά προβλήματα που συνδέονται με (και, πάντως, οξύνονται από) την κλιματική αλλαγή. Ένα τέτοιο πρόβλημα είναι εκείνο της έλλειψης νερού στα νησιά μας των Κυκλάδων και της Δωδεκανήσου, όπως η Μήλος, η Φολέγανδρος, η Πάτμος, η Σύμη, η Λέρος, τα Κουφονήσια, η Κίμωλος, η Ηράκλεια, η Σχοινούσα κλπ.

Εξηγούμαι:

Όπως γράφτηκε και στον τύπο, στην Ηρακλειά αυτό το καλοκαίρι εγκαταστάθηκε και εγκαινιάστηκε η λειτουργία της πρώτης πλωτής αυτόνομης οικολογικής μονάδας αφαλάτωσης. Η μονάδα είναι συνδυασμός χρήσης ανεμογεννήτριας και φωτοβολταϊκού συστήματος και θα λειτουργεί στη θάλασσα κοντά στο λιμάνι της Ηρακλειάς. Η μονάδα είναι αυτόνομη, που σημαίνει ότι δεν χρειάζεται σύνδεσή της με δίκτυο της ΔΕΗ, πράγμα απαραίτητο για τις συμβατικές μονάδες αφαλάτωσης, που για να λειτουργήσουν καταναλώνουν πολύ μεγάλες ποσότητες ενέργειας. Πρόκειται για μια παγκόσμια καινοτομία και ταυτόχρονα μια σημαντικότατη εξέλιξη για την αντιμετώπιση του προβλήματος της λειψυδρίας στα νησιά μας. Το έργο είναι 100% ελληνικό. Πράγματι, στις έρευνες και στην κατασκευή του έλαβαν μέρος αποκλειστικά ελληνικοί φορείς, Ελληνες μηχανικοί και ερευνητές, ενώ η χρηματοδότησή του προήλθε από τη Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας του υπουργείου Ανάπτυξης. Η κατασκευή, που ονομάστηκε Υδριάδα, συμβάλλει στην κάλυψη της ζήτησης νερού με σύγχρονο, αποδοτικό και φιλικό προς το περιβάλλον τρόπο και με πολύ χαμηλό κόστος. Η παραγωγή πόσιμου νερού είναι συνεχής, αφού οι πλωτήρες της εξέδρας είναι ειδικά σχεδιασμένοι ώστε να επιτρέπουν τη λειτουργία της ανεμογεννήτριας ακόμη και με άσχημες καιρικές συνθήκες. Η αφαλάτωση, με μέση παραγωγή 70 τόνους την ημέρα θα καλύπτει μέρος των υδατικών αναγκών της Ηρακλειάς. Η κατασκευή (που βλέπετε στη φωτογραφία) έχει το ύψος μιας πολυκατοικίας 10 ορόφων, ζυγίζει 150 τόνους και κόστισε 2,8 εκατ. ευρώ. Οι υπεύθυνοι του έργου εκτιμούν ότι το κόστος των επόμενων πλωτών ανεμογεννητριών δεν πρόκειται να ξεπεράσει τα 700.000 ευρώ, και αυτό επειδή το πρωτότυπο είναι πάντοτε ακριβότερο.

Προσεγγίζοντας στο λιμάνι είδα τη μονάδα, εντυπωσιάστηκα, τη φωτογράφισα, και είπα «να μια λύση που αξίζει να σκεφτούν οι αρχές και οι κάτοικοι και των άλλων νησιών μας, εκείνων που υποφέρουν από έλλειψη νερού». Και φαίνεται ότι η ιδέα ήδη ταξιδεύει, αφού όπως δήλωσε μέλος της Oμάδας Διαχείρισης της ανεμογεννήτριας, «τώρα αρχίζουμε την κατασκευή άλλων τριών πολύ μεγαλύτερων πλωτών ανεμογεννητριών, τριπλάσιας παραγωγικής ικανότητας. Θα εγκατασταθούν στη Σύμη, στην Αμοργό και σε κάποιο Κυκλαδονήσι και θα παράγουν από 200 κυβικά μέτρα νερό η κάθε μία».

Ο άνεμος, ο ήλιος, η θάλασσα, δωρεάν θησαυροί, με γονιμοποιό δύναμη το μυαλό του ανθρώπου, δίνουν λύσεις στα προβλήματά του! Σκέφτηκα να σας κάνω κοινωνούς αυτών των ελπιδοφόρων νέων. Για όσους ενδιαφέρονται για περισσότερα, παραπέμπω στις σχετικές ιστοσελίδες που θα βρείτε εύκολα κάνοντας μια βόλτα στο διαδίκτυο.

Βέβαια, αυτά τα νέα δεν σημαίνουν ότι ανάλογες λύσεις είναι εφικτές, και μάλιστα χωρίς περιπλοκές, σε όλα τα άπειρα προβλήματα του κόσμου μας, όπως τον καταντήσαμε. Ακόμα και στην περίπτωση της οικολογικής μονάδας αφαλάτωσης της Ηρακλειάς που περιέγραψα συνοπτικά πιο πάνω έχοντας δανειστεί από τον τύπο και από διάφορες σχετικές ανακοινώσεις, ας μη μας διαφύγουν κάποιες πραγματικότητες, που δείχνουν πόσο περίπλοκα έχουν γίνει τα πράγματα: για να κατασκευαστούν τα επιμέρους συστήματα από τα οποία αποτελείται η μονάδα (πλωτήρες, ανεμογεννήτρια κλπ) και για να μεταφερθεί και εγκατασταθεί η μονάδα στον τόπο λειτουργίας της απασχολήθηκαν παραγωγικά συστήματα και μεταφορικά μέσα, χρησιμοποιήθηκε συμβατική ενέργεια και καταναλώθηκαν συμβατικά (ορυκτά) καύσιμα, που πρόσθεσαν το μερίδιό τους στο περιβαλλοντικό πρόβλημα του πλανήτη και πρώτα από όλα στην κλιματική αλλαγή. Οι περιπλοκές δεν σταματούν εδώ. Μειονέκτημα όλων των μονάδων αφαλάτωσης είναι τα απόβλητα άλμης που δημιουργούνται κατά την επεξεργασία του θαλασσινού ή του υφάλμυρου νερού, που καταστρέφουν τη θαλάσσια χλωρίδα και πανίδα. Αλλά ίσως το πρόβλημα εδώ να είναι ευκολότερο να λυθεί, π.χ. με τη θέσπιση περιοριστικών μέτρων όσον αφορά τη διοχέτευσή τους στη θάλασσα (διασπορά τους σε μεγάλη ακτίνα).

Στα προβλήματα που δημιουργεί το περιβάλλον (για την ακρίβεια οι άνθρωποι…) χρειαζόμαστε λύσεις οικολογικές, και μάλιστα άμεσα, πριν είναι πολύ αργά. Το μήνυμα από την Ηρακλειά δείχνει το δρόμο.

Υ.Γ. Άννα και Βαγγέλη, θυμάμαι πάντα με αγάπη το φιλόξενο «Στέκι» σας στην Παναγιά. Ντιάνα και Μαρία, σας ευχαριστώ και πάλι από καρδιάς για τη βοήθεια που πρόθυμα μου δώσατε στην Κοινότητα και στο Κέντρο Εξυπηρέτησης Πολιτών του νησιού.

Πύρινες συνωμοσίες

2007-08-26T18:57:00.000+03:00

Επειδή οι λέξεις είναι φτωχές για να περιγράψουν το κακό που χτύπησε την Ελλάδα αυτό το καλοκαίρι, τις ανθρώπινες τραγωδίες, την οικολογική καταστροφή, το κοινωνικό και οικονομικό πλήγμα που δέχτηκε η χώρα, δεν θα σταθούμε στους θρήνους. Θα προχωρήσουμε αμέσως στο ερώτημα που βρίσκεται στα χείλη όλων: Τι συνέβη; Τι υπήρξε, ποια δύναμη, ποια αιτία, πίσω από αυτό το κακό;

Θα προσπεράσουμε την διαπίστωση του Πρωθυπουργού στο διάγγελμά του, υποκριτική και βολική στην αοριστία της για τον ίδιο, ότι τόσες φωτιές σε όλη την Ελλάδα «δεν μπορεί να είναι σύμπτωση». Φυσικά δεν είναι σύμπτωση. Το ζήτημα είναι να ονομαστούν, και μάλιστα από τα πιο επίσημα χείλη, οι αιτίες και, βέβαια, να αποδοθούν και να αναληφθούν (και από τον ίδιο και την κυβέρνησή του) οι τεράστιες ευθύνες που υπάρχουν. Γιατί, το είπε και ο ίδιος, δεν ήσαν σύμπτωση τόσες φωτιές. Εκτός και αν το είπε για να επικυρώσει τη συνωμοσιολογία, που διακινείται από τα κομματικά του στελέχη και που τόσο πολύ τον εξυπηρετεί.

Ποιες είναι αλήθεια οι αιτίες;

Δασικές πυρκαγιές έχει δει πολλές η χώρα. Υπήρξαν κι άλλες χρονιές που εκδηλώθηκαν μαζικά μέσα σε μια μέρα 100, 130 και παραπάνω πυρκαγιές. Όταν δεν υπήρχε σαφής γνώση για την αιτία τους («άγνωστης αιτιολογίας» έγραφαν οι ετήσιοι σχετικοί απολογισμοί), σε όλες τις άλλες περιπτώσεις η αιτία ήταν σαφής και πέρα από κάθε αμφιβολία:

- παράνομοι σκουπιδότοποι (από αυτούς που καίνε μέρα νύχτα, συχνά δίπλα σε δασικές εκτάσεις),
- εμπρησμοί με πρόθεση από λογής-λογής ανθρωποειδή (για μελλοντική οικοπεδοποίηση, για δημιουργία καλοθρεμένων βοσκοτόπων, για εκδίκηση, για να πάρει αξία και να αξιοποιηθεί η περιουσία που το κακό κράτος έχει χαρακτηρίσει δασική έκταση, για ενοχοποίηση κάποιου γείτονα),
- πυρομανείς,
- ασυντήρητοι πυλώνες της ΔΕΗ,
- ανθρώπινη αμέλεια (το αποτσίγαρο που, ακόμα αναμμένο, πετιέται στην άκρη του δρόμου, ο σπινθήρας από την κομμένη εξάτμιση, το άναμμα φωτιάς για ψήσιμο στο δάσος, το κάψιμο ξερόχορτων ενώ μαίνεται ο άνεμος)
- κακή επιτήρηση μετά την πυρκαγιά (αναζωπυρώσεις)
- απόρριψη επικίνδυνων σκουπιδιών (γυαλιών κλπ) ακόμα και στην καρδιά του δάσους
- κλπ.

Τι έγινε, γιατί, ποια ήταν η αιτία φέτος, και συνέβη αυτό το κακό σε τέτοιο μέγεθος (μιλάμε για τις πυρκαγιές που έφτασαν ως την πλήρη εξέλιξη και όχι για τις πολλές εκείνες που τις πρόλαβαν οι πυροσβεστικές δυνάμεις και οι κάτοικοι πριν αναπτυχθούν);

Γιατί; Μα επειδή συνέβησαν, πάλι, όλα τα παραπάνω, μέσα όμως σε συνδυασμό συνθηκών σχεδόν χωρίς προηγούμενο! Τρίτος παρατεταμένος καύσωνας μέσα σε ένα καλοκαίρι, με θερμοκρασίες που ξεπερνούσαν τους 40°C, με υγρασία στο ναδίρ, με ανέμους που έφταναν και τα 9 μποφόρ, με γη κατάξερη από τους δυο καύσωνες που προηγήθηκαν και που είχαν μετατρέψει τα δάση και πολλές καλλιέργειες σε απλό προσάναμα, έτοιμο να αρπάξει με τον πρώτο σπινθήρα!

Ναι, αλλά τα ανθρώπινα θύματα (αλήθεια, λίγοι μιλάνε για τα άλλα θύματα, τα αγρίμια του δάσους και τα πουλιά και τα σπάνια ενδημικά είδη φυτών που κάποια από αυτά, δημιουργημένα μέσα από μια εξέλιξη εκατομμυρίων ετών, ίσως να έχουν εκλείψει πια οριστικά από τη γήινη πανίδα);

Μα και αυτό ήταν προδιαγεγραμμένο. Οι παραπάνω αιτίες, συν ο παραπάνω συνδυασμός δυσμενών συνθηκών, συν η ανύπαρκτη ουσιαστικά κρατική προετοιμασία (κι ας έλεγε ο Πρωθυπουργός ότι το κράτος ήταν προ πολλού πανέτοιμο), συν η έλλειψη αποτελεσματικών επιτελικών σχεδίων, συν οι τεράστιες ελλείψεις (με ευθύνη της κυβέρνησης) του Πυροσβεστικού Σώματος σε ανθρώπους και υλικά μέσα, συν η αποδιοργάνωσή του Σώματος, συν οι κακές επιλογές τακτικής αντιμετώπισης των πυρκαγιών, συν η Βαβέλ και ο αλληλοσπαραγμός των επιτελαρχών, συν η διάλυση της κοινωνικής αλληλεγγύης και συνοχής που κάποτε απέτρεπε πυρκαγιές στην ύπαιθρο ακριβώς τη στιγμή που εκδηλώνονταν από τους ίδιους τους κατοίκους (τώρα το νέο δόγμα φαίνεται να είναι «εγκαταλείψτε τα χωριά σας για να μην καείτε») συν κλπ. εξηγούν πλήρως το κακό. Δεν χρειάζονται ούτε Αμερικανοί, ούτε Τούρκοι, ούτε Αρειανοί, ούτε άλλοι συνωμότες, όπως ενδεχομένως υπονοεί ο Πρωθυπουργός.

Αυτά. Και κάτι άλλο.

Θα πρέπει να αποφασίσουμε να δεχτούμε την συγκατοίκηση με τον ΜΕΓΑΛΟ ΚΑΛΕΣΜΕΝΟ μας (και εν πάση περιπτώσει να δούμε τι θα κάνουμε μαζί του), αυτόν που προσκαλέσαμε ήδη από τα μέσα του 18ου αιώνα, με τη βιομηχανική επανάσταση, και που να, έφτασε, είναι εδώ! Όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε όλο τον κόσμο.

Φυσικά εννοούμε την κλιματική αλλαγή. Αυτήν που μετατρέπει τις συνθήκες από δύσκολες σε τραγικές. Που, σύμφωνα με την τελευταία Έκθεση για το μέλλον του πλανήτη των μελών του Διακυβερνητικού Συμβουλίου για την Κλιματική Αλλαγή (Intergovernmental Panel on Climate Change), οφείλεται στην υπερθέρμανση του πλανήτη. Που οφείλεται κυρίως στην καύση ορυκτών καυσίμων, δηλαδή πετρελαίου, κάρβουνου, και αέριου, για την παραγωγή ενέργειας (λειτουργία σταθμών παραγωγής ενέργειας, κίνηση παντός είδους οχημάτων, θέρμανση…). Καύση που δημιουργεί τα λεγόμενα αέρια του θερμοκηπίου (κυρίως διοξείδιο του άνθρακα) που φυλακίζουν την ηλιακή θερμότητα στη γήινη ατμόσφαιρα και στους ωκεανούς με τελική συνέπεια την υπερθέρμανση του πλανήτη.

Οι επιπτώσεις της υπερθέρμανσης περιλαμβάνουν μια σειρά από ακραία φυσικά φαινόμενα (αυξημένος αριθμός κυμάτων καύσωνα, ακραίες καταιγίδες, εκτεταμένη ξηρασία, αλλαγές στη συμπεριφορά των ανέμων, λιώσιμο των πάγων, άνοδος του επιπέδου των ωκεανών, κλπ.) με δραματικές συνέπειες για τους ανθρώπους και τη φύση. Μεταξύ αυτών των ακραίων φαινομένων να τολμήσω να συμπεριλάβω εκείνα του φετινού άγριου καλοκαιριού στην Ελλάδα, που επιδείνωσαν σε τραγικό βαθμό τις συνέπειες των αιτιών που αναφέραμε;

Τα όσα έρχονται θα είναι ακόμα χειρότερα, προειδοποιούν οι επιστήμονες. Εκτός εάν…

Αλλά γι’ αυτό σε επόμενο κείμενό μας.

Υστερόγραφο σε ένα καλοκαίρι που δεν τέλειωσε ακόμα

2007-08-04T18:51:00.000+03:00

Το καλοκαίρι δεν τέλειωσε ακόμα. Όμως οι πληγές που άνοιξε στα δάση μας, στο σώμα της Ελλάδας φέτος, είναι τόσο βαθιές και θα πάρει τόσο καιρό (δεκαετίες) για να επουλωθούν, που μπορούμε με βεβαιότητα να πούμε ότι αυτές οι πληγές ήταν η ταυτότητα του φετινού καλοκαιριού.

Εκτός κι αν μας περιμένουν χειρότερα. Η αλλαγή του κλίματος και η μη αλλαγή των ανθρώπων δεν αφήνουν περιθώρια αισιοδοξίας.

Τι θα μπορούσαμε να πούμε σαν υστερόγραφο σε αυτό το καλοκαίρι;

Νομίζω δεν έχουν νόημα άλλοι θρήνοι. Αντίθετα, έχει νόημα να βρεθεί τι έφταιξε σε όλα τα επίπεδα, από το ατομικό των εμπρηστών μέχρι εκείνο της ηγεσίας του πυροσβεστικού σώματος και, φυσικά, της υπεύθυνης (δηλαδή ανεύθυνης) πολιτικής ηγεσίας και να υποστούν όλοι αυτοί τις συνέπειες.

Πάνω από όλα, έχει νόημα κάθε συνειδητός πολίτης να παίξει το ρόλο του.

Που, κατά τη γνώμη μου, είναι να πιέσει με κάθε τρόπο, μέσα από όπου μπορεί, και κυρίως μέσα από συλλογικά όργανα όπως είναι οι κινήσεις πολιτών, για να καλυφθούν οι ελλείψεις σε έμψυχο και άψυχο υλικό για την προστασία των δασών, τοπικά, περιφερειακά, και σε εθνικό επίπεδο. Για να υπάρξει επιτέλους σε όλα αυτά τα επίπεδα οργανωμένη και με επιτελικά σχέδια δράσης έγκαιρη προετοιμασία για τα ακόμα πιο δύσκολα χρόνια που έρχονται.

Και τέλος, έχει νόημα κάθε συνειδητός πολίτης να βοηθήσει στη δημιουργία εθελοντικών ομάδων υποστήριξης (για την επάνδρωση παρατηρητηρίων, για τη βοήθεια στην κατάσβεση, για την επιτήρηση μετά ώστε να αποφευχθούν αναζωπυρώσεις) των δυνάμεων δασικής προστασίας που θα ενταχθούν στα παραπάνω σχέδια. Και φυσικά να ενταχθεί σε αυτές. Καθένας μπορεί, καθένας χρειάζεται.

Πράγματα ρουτίνας

2007-06-22T11:35:00.000+03:00

Διαλέξτε τίτλο: προτιμάτε «Σκηνές φρίκης σε ορφανοτροφείο της Βαγδάτης» ή μήπως «Τους 87 έφτασαν οι νεκροί από την επίθεση της Τρίτης στη Βαγδάτη»;

Είναι και οι δυο τίτλοι ειδήσεων μιας μόνο μέρας, συγκεκριμένα από την Καθημερινή της 20-06-07, και αναφέρονται σε διαφορετικά ρεπορτάζ και διαφορετικά θέματα, από τον ίδιο μαρτυρικό χώρο του Ιράκ. Μπορεί και να προσπεράσετε και τους δυο τίτλους ή και κάθε τίτλο σχετικό αν τους συναντήσετε διαβάζοντας την εφημερίδα σας: «Πράγματα ρουτίνας. Τα ίδια και τα ίδια. Πάμε παρακάτω».

Πράγματι, πράγματα ρουτίνας. Εξακολουθούν να σημαίνουν σε κάποιον το ίδιο ειδήσεις, έστω για τραγικά γεγονότα, με το ίδιο λίγο-πολύ περιεχόμενο, που τις ακούει 10, 100, 1000 φορές; Μετά από πόσες επαναλήψεις συνηθίζει κανείς τη φρίκη; Η ευαισθησία έχει όρια; Ή μήπως μετά από το χρόνιο βομβαρδισμό της με ειδήσεις σαν τις παραπάνω πετρώνει καθώς εκπνέει η αντοχή της;

Για όσους ενδιαφέρονται, κάτω από τον πρώτο τίτλο «φιλοξενείται» το εξής ρεπορτάζ:

«ΕΙΚΟΣΙ τέσσερα αποστεωμένα παιδιά, ορισμένα από τα οποία ήταν δεμένα στα κρεβάτια τους, ανακαλύφθηκαν την περασμένη εβδομάδα από τις ιρακινές και αμερικανικές δυνάμεις σε ορφανοτροφείο της Βαγδάτης, έγινε γνωστό σήμερα.
Οι στρατιώτες βρήκαν σώματα να κείτονται και στο πάτωμα του ορφανοτροφείου Aλ Χάναν, στη δυτική Βαγδάτη και «νόμισαν ότι ήταν όλα νεκρά», δήλωσε ο λοχαγός Μίτσελ Γκίμπσον στο αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο CBS, το οποίο και αποκάλυψε την υπόθεση.
Από την πλευρά του ο πρωθυπουργός Νούρι αλ Μάλικι ζήτησε την πραγματοποίηση έρευνας για την απόδοση ευθυνών και την τιμωρία των υπευθύνων. Αλλά σύμφωνα με το CBS, οι ιρακινές αρχές δεν κατόρθωσαν να συλλάβουν παρά δύο φύλακες του ορφανοτροφείου».

Απόδοση ευθυνών…τιμωρία των υπευθύνων… Αστειεύεται ο πρωθυπουργός. Εκτός αν εννοεί τους μεγάλους συμμάχους του.

Κάτω από τον δεύτερο τίτλο αναφέρονται τα εξής:

«Ο απολογισμός των νεκρών από τη βομβιστική επίθεση αυτοκτονίας με παγιδευμένο φορτηγό, από την οποία καταστράφηκε χθες, Τρίτη, εν μέρει ένα σιιτικό τέμενος στη Βαγδάτη, αυξήθηκε στη διάρκεια της νύκτας στους 87, ανακοίνωσε σήμερα η αστυνομία.
Οι γιατροί είχαν προειδοποιήσει ότι ο αριθμός των νεκρών, που η αστυνομία είχε ανακοινώσει πως έφτανε τους 78, ήταν πιθανό να αυξηθεί επειδή πολλοί από τους τραυματίες βρίσκονταν σε κρίσιμη κατάσταση.
Πρόκειται για τη δεύτερη περισσότερο πολύνεκρη βομβιστική επίθεση στη Βαγδάτη αφότου οι ΗΠΑ και οι ιρακινές δυνάμεις εξαπέλυσαν το Φεβρουάριο επιχείρηση καταστολής στην πρωτεύουσα. Στις 18 Απριλίου, έκρηξη παγιδευμένου αυτοκινήτου προκάλεσε το θάνατο 140 ανθρώπων σε αγορά της Βαγδάτης.
Κατά τη χθεσινή επίθεση, ένας ύποπτος ως μέλος της αλ-Κάιντα εμβόλισε με φορτηγό παγιδευμένο με μισό τόνο TNT και φιάλες αερίου το τέμενος Χιλάνι».

Όταν ανοίγει η πόρτα της παράνοιας… Αλλά ποιος ξεχνάει τον πρωτεργάτη αυτής της φρίκης, το μεγάλο ένοχο, αυτόν που άνοιξε το δρόμο της κόλασης στο Ιράκ και σε τόσες άλλες χώρες και που ασφαλώς θα επιχειρήσει να κάνει το ίδιο και σε άλλες;

Φοιτητής = Νέος (;) + Εργαζόμενος (;) + Διανοούμενος (;)

2007-05-09T14:55:00.000+03:00

Πριν καμιά δεκαριά χρόνια, ίσως και περισσότερο, είχα επιχειρήσει να καταγράψω σε ένα κείμενο που κοινοποίησα στους φοιτητές μου κάποιες σκέψεις γύρω από έναν ορισμό της έννοιας «φοιτητής», αυτόν που είχε επιλέξει η ΕΦΕΕ ακόμα πιο παλιά, πριν 40 και βάλε χρόνια. Φοιτητικές εκλογές σήμερα και το θυμήθηκα. Tο παραθέτω. Ίσως το βρείτε ενδιαφέρον.

Φοιτητής = Νέος (;) + Εργαζόμενος (;) + Διανοούμενος (;)

Σκέψεις γύρω από έναν ορισμό της έννοιας «φοιτητής»

Πριν πολλά χρόνια (πάνω από 30), όταν το φοιτητικό κίνημα εκφραζόταν ακόμα ενιαία, μέσα από ένα κοινά αναγνωρισμένο και δραστήριο ανώτατο όργανο όλων των Ελλήνων φοιτητών, την ΕΦΕΕ, είχε επιχειρηθεί να οριστεί η έννοια του φοιτητή. Ο ορισμός που δόθηκε τότε, ύστερα από αρκετή συζήτηση και προβληματισμό, ήταν «Φοιτητής = Νέος + Εργαζόμενος + Διανοούμενος».

Ισχύει άραγε αυτός ο ορισμός σήμερα;

Ας δούμε τους όρους της εξίσωσης.

Νέος

Στις τότε συνθήκες, ο φοιτητής ήταν κατά κανόνα νέος σε ηλικία, άρα βιολογικά στο ψηλότερο σημείο, με δύναμη και αντοχή, ανέντακτος ακόμα στο σύστημα παραγωγής (φυσικά με αρκετές και τότε εξαιρέσεις), που τον χαρακτήριζαν τα τυπικά χαρακτηριστικά της νεότητας: ορμή για να αλλάξει τον κόσμο, αυθορμητισμός, δίψα για γνώση, απολυτότητα, φρέσκια, καθαρή ματιά, που δεν τη «θολώνουν» ακόμα οικονομικά συμφέροντα.

Ισχύουν αυτές οι ιδιότητες σήμερα; Σε μεγάλο βαθμό ναι. Όμως, ο σημερινός φοιτητής δίνει συχνά την εντύπωση πως είναι λιγότερο αυθόρμητος, σαν κάτι να στομώνει την ορμή του. Είναι επιφυλακτικός και σπάνια εκδηλώνει με δράση τα αισθήματα και τις απόψεις του. Προτιμάει να εκφράσει την αντίθεσή του ή και την οργή του ιδιωτικά, στην παρέα του, με σαρκασμό, αλλά όχι με συλλογική δράση. Κλείνεται στον εαυτό του και στο μικρό κύκλο του και ιδιωτεύει. Δεν ενδιαφέρεται να αλλάξει τον κόσμο. Τον απασχολεί κυρίως το δικό του, ατομικό μέλλον και αντιμετωπίζει με περίσκεψη ή και φόβο την αβεβαιότητα που χαρακτηρίζει τον κόσμο.

Συμπέρασμα: O σημερινός φοιτητής είναι, βέβαια, νέος, αλλά ο τρόπος που εκδηλώνεται ανταποκρίνεται περισσότερο σε μια ηλικία πιο μεγάλη και σε μια νοοτροπία πιο συντηρητική.

Εργαζόμενος

Για την (παλιά) ΕΦΕΕ, ο φοιτητής ορίζεται ως εργαζόμενος. Αυτό σημαίνει ότι έχει συγκεκριμένες υποχρεώσεις, διαθέτει χρόνο σε τακτική βάση για (πνευματική) εργασία και πρέπει να απολαμβάνει ό,τι ένας οποιοσδήποτε κοινός εργαζόμενος. Θα πρέπει να του διατίθενται τα μέσα για να ζήσει, θα πρέπει να έχει περίθαλψη κ.λπ. Ποιος θα του τα διαθέσει αυτά; Φυσικά η κοινωνία.

Είναι φανερό πως η ΕΦΕΕ, εξισώνοντας το φοιτητή με τον εργαζόμενο, έθετε ένα διεκδικητικό πλαίσιο για τους αγώνες της, π.χ. για πραγματικά δωρεάν δημόσια εκπαίδευση. Η κοινωνία, που έχει την ευθύνη να διαμορφώσει πολίτες εξοπλισμένους με τις αναγκαίες ικανότητες για την αναπαραγωγή και την πρόοδό της, δεν μπορεί να αγνοεί τι σημαίνει αυτή η ευθύνη. Δεν μπορεί, για παράδειγμα, να απαιτεί από το φοιτητή να καλύψει ο ίδιος τις δαπάνες των σπουδών του, περιλαμβανομένων και των εξόδων για τη διαβίωσή του στη διάρκεια των σπουδών του.

Από την άλλη μεριά η ΕΦΕΕ ήταν έτοιμη να αποδεχτεί εκ μέρους όλων των φοιτητών όλο το πλέγμα των υποχρεώσεων του φοιτητή ως εργαζόμενου που οφείλει να εκτελεί με συνέπεια τα καθήκοντά του (μελέτη, παρακολούθηση μαθημάτων, επιδόσεις κ.λπ).

Τι ισχύει από τα παραπάνω σήμερα;

Το διεκδικητικό πλαίσιο των σημερινών φοιτητικών κινητοποιήσεων ελάχιστα παραπέμπει στην έννοια του φοιτητή ως εργαζόμενου. Οι σημερινοί φοιτητές σπάνια αν όχι καθόλου αγωνίζονται για τα δικαιώματά τους ως εργαζόμενοι και αρκούνται (όπως και οι παλιότεροι, άλλωστε) στην άντληση από τους πόρους του οικογενειακού εισοδήματος ή εργάζονται οι ίδιοι για να καλύπτουν τις, συχνά δυσβάστακτες, δαπάνες των σπουδών τους. Στην ουσία, αυτός ο όρος της εξίσωσης στον ορισμό του φοιτητή έχει λησμονηθεί...

Διανοούμενος

Η ΕΦΕΕ όριζε τον φοιτητή ως διανοούμενο. Τι σημαίνει αυτό. Ότι ο φοιτητής χρησιμοποιώντας πνευματικά εργαλεία (τις μαθησιακές και γενικά διανοητικές του ικανότητες, όπως η μνήμη και η κρίση) παράγει πνευματικό έργο (σκέψεις, γνώσεις, ιδέες). Ο φοιτητής μαθαίνει, σκέπτεται, κρίνει. Και, φυσικά, επειδή το αντικείμενο της μελέτης του δεν υπάρχει στο κενό αλλά το ορίζει ένα περιβάλλον (φυσικό, κοινωνικό, οικονομικό, πολιτικό, τεχνολογικό), ο φοιτητής έχει ανοικτή τη σκέψη του σε όλους τους ορίζοντες. Ο φοιτητής δεν είναι ένα ειδικευμένο εργαλείο που αφομοιώνει κάποιες στενές, εξειδικευμένες γνώσεις για να εκτελεί απλώς μια συγκεκριμένη εργασία. Είναι διανοούμενος, δηλαδή η σκέψη του είναι ενεργή, φτάνοντας στις αιτίες των πραγμάτων, στις συχνά κρυφές συσχετίσεις τους. Έτσι, ο φοιτητής δεν μπορεί να μην προσπαθεί να γνωρίζει και να διαμορφώνει άποψη για τα πράγματα της εποχής του, για το ευρύτερο πλαίσιο μέσα στο οποίο ορίζεται το συγκεκριμένο αντικείμενο της επιστήμης του.

Ο ορισμός του φοιτητή ως διανοούμενου από την ΕΦΕΕ είχε ως άμεση συνέπεια ότι ο φοιτητής δεν μπορεί να θεωρηθεί ξεκομμένος από την κοινωνία και την εποχή του, ότι ο φοιτητής είναι τελικά ενεργός πολίτης.

Πόσο «διανοούμενος», σύμφωνα με τα παραπάνω, είναι ο σημερινός φοιτητής; Η απάντηση στο ερώτημα αυτό δεν είναι εύκολο να δοθεί. Ο σημερινός φοιτητής μελετά, ψάχνει (π.χ. κάνει χρήση σύγχρονων πηγών όπως το Internet), σκέπτεται, έχει άποψη. Όμως, όλο και περισσότερο τείνει να περιοριστεί στα πλαίσια του αντικειμένου της επιστήμης που σπουδάζει, πλαίσια που όλο και στενεύουν εξαιτίας και της όλο και στενότερης εξειδίκευσης των προγραμμάτων σπουδών που παρέχουν τα Ελληνικά πανεπιστήμια.

Συμπέρασμα

Από τα παραπάνω φαίνεται ότι η εξίσωση «Φοιτητής = Νέος + Εργαζόμενος + Διανοούμενος» ισχύει και σήμερα, με κάποιες αναγκαίες προσαρμογές ως προς το ακριβές περιεχόμενο των όρων της εξίσωσης.

Ο φοιτητής έχει γενικά τα χαρακτηριστικά που πάντα όριζαν τη νεότητα, αν και οι συνθήκες της σύγχρονης ζωής στομώνουν τη φυσική ορμή του για αλλαγή, ιδίως μέσα από συλλογικές προσπάθειες, και τον στρέφουν σε ατομικές αναζητήσεις. Ποιες είναι αυτές οι συνθήκες; H ολοένα πιο απρόσωπη κοινωνία, η εντεινόμενη ανασφάλεια, η υποχώρηση της κοινωνικής συνοχής και αλληλεγγύης, η ανάδειξη ως αξιών ζωής του εύκολου πλουτισμού και της χωρίς αρχές κοινωνικής ανάδειξης μέσα από τα κάθε είδους πλέγματα εξουσίας, η συντηρητικοποίηση της κοινωνίας και η αντιδραστική στροφή στην παγκόσμια τάξη πραγμάτων.

Ο φοιτητής είναι εργαζόμενος, όμως πολύ λίγο αγωνίζεται και διεκδικεί τα δικαιώματα που απορρέουν από αυτή του την ιδιότητα. Το ίδιο εύκολα, βέβαια, ξεχνάει τις υποχρεώσεις του, με αποτέλεσμα να θεωρεί αυτονόητη την έκπτωση της εκτέλεσης των καθηκόντων του ως εργαζομένου σε επίπεδα που ευτελίζουν την πανεπιστημιακή μόρφωση. Οι «διευκολύνσεις» του Έλληνα φοιτητή, με την εξοργιστική συνενοχή του εκπαιδευτικού συστήματος, δεν έχουν όμοιο σε παγκόσμιο επίπεδο (εξετάσεις που μπορούν να επαναλαμβάνονται αενάως κ.λπ).

Τέλος, ο φοιτητής είναι διανοούμενος, όμως ένα σημαντικό ποσοστό του φοιτητικού πληθυσμού φαίνεται να κλείνει τους πνευματικούς ορίζοντές του, περιορίζοντας την καλλιέργειά του στα πολύ στενά όρια της ειδίκευσής του. Είναι κρίμα, γιατί η ολόπλευρη πνευματική ανάπτυξή του και η ενεργοποίησή του ως πολίτη, με ανοιχτό στην εποχή και στην κοινωνία πνεύμα, αν όχι τίποτα άλλο, το λιγότερο θα του εξασφάλιζε ένα τόσο πιο ενδιαφέρον ταξίδι στην Ιθάκη, μια τόσο πιο πλούσια σε εμπειρίες ζωή...

1980

2007-05-03T19:25:00.000+03:00

Πάει αρκετός καιρός που ένας φίλος μου έστειλε το παρακάτω κείμενο, άγνωστου συγγραφέα. Είναι ένα κείμενο τρυφερό, που εκφράζει μια νοσταλγία για πράγματα που πέρασαν, που τα έζησαν άνθρωποι που γεννήθηκαν πριν το 1980. Λέω να σας απασχολήσω σήμερα μ’ αυτό. Μπορεί να αφιερώνεται σε ανθρώπους σαν και μένα, αλλά ίσως έχει κάποιο ενδιαφέρον για όλους τελικά. Άλλωστε, έχω καιρό να γράψω στο blog μου, ενώ δύσκολα μου βγαίνουν αυτό τον καιρό πράγματα που να θέλω να γράψω εδώ μέσα. Προσωπικές δυσκολίες. Θα περάσουν...

Το κείμενο επιγράφεται «Αφιερωμένο σε όσους γεννήθηκαν πριν το 1980».

H αλήθεια είναι ότι δεν ξέρω πώς καταφέραμε να επιβιώσουμε. Ήμαστε μια γενιά σε αναμονή: περάσαμε την παιδική μας ηλικία περιμένοντας. Έπρεπε να περιμένουμε δύο ώρες μετά το φαγητό πριν κολυμπήσουμε, δύο ώρες μεσημεριανό ύπνο για να ξεκουραστούμε και τις Κυριακές έπρεπε να μείνουμε νηστικοί όλο το πρωί για να κοινωνήσουμε. Ακόμα και οι πόνοι περνούσαν με την αναμονή.

Κοιτάζοντας πίσω, είναι δύσκολο να πιστέψουμε ότι είμαστε ακόμα ζωντανοί. Εμείς ταξιδεύαμε σε αυτοκίνητα χωρίς ζώνες ασφαλείας και αερόσακους. Κάναμε ταξίδια 10 και 12 ωρών, πέντε άτομα σε ένα Φιατάκι και δεν υποφέραμε από το «σύνδρομο της τουριστικής θέσης». Δεν είχαμε πόρτες, παράθυρα, ντουλάπια και μπουκάλια φαρμάκων ασφαλείας για τα παιδιά. Ανεβαίναμε στα ποδήλατα χωρίς κράνη και προστατευτικά, κάναμε ωτο-στοπ, καβαλάγαμε μοτοσικλέτες χωρίς δίπλωμα. Οι κούνιες ήταν φτιαγμένες από μέταλλο και είχαν κοφτερές γωνίες.

Ακόμα και τα παιχνίδια μας ήταν βίαια. Περνάγαμε ώρες κατασκευάζοντας αυτοσχέδια αυτοκίνητα για να κάνουμε κόντρες κατρακυλώντας σε κάποια κατηφόρα και μόνο τότε ανακαλύπταμε ότι είχαμε ξεχάσει να βάλουμε φρένα. Παίζαμε «μακριά γαϊδούρα» και κανείς μας δεν έπαθε κήλη ή εξάρθρωση. Βγαίναμε από το σπίτι τρέχοντας το πρωί, παίζαμε όλη τη μέρα και δεν γυρνούσαμε στο σπίτι παρά μόνο αφού είχαν ανάψει τα φώτα στους δρόμους. Κανείς δεν μπορούσε να μάς βρει. Τότε δεν υπήρχαν κινητά. Σπάγαμε τα κόκαλα και τα δόντια μας και δεν υπήρχε κανένας νόμος για να τιμωρήσει τους «υπεύθυνους». Ανοίγανε κεφάλια όταν παίζαμε πόλεμο με πέτρες και ξύλα και δεν έτρεχε τίποτα. Ήταν κάτι συνηθισμένο για παιδιά και όλα θεραπεύονταν με λίγο ιώδιο ή μερικά ράμματα. Δεν υπήρχε κάποιος να κατηγορήσεις παρά μόνο ο εαυτός σου. Είχαμε καυγάδες και κάναμε καζούρα ο ένας στον άλλος και μάθαμε να το ξεπερνάμε.

Τρώγαμε γλυκά και πίναμε αναψυκτικά, αλλά δεν ήμασταν παχύσαρκοι. Ίσως κάποιος από εμάς να ήταν χοντρός και αυτό ήταν όλο. Μοιραζόμασταν μπουκάλια νερό ή αναψυκτικά ή οποιοδήποτε ποτό και κανένας μας δεν έπαθε τίποτα. Καμιά φορά κολλάγαμε ψείρες στο σχολείο και οι μητέρες μας το αντιμετώπιζαν πλένοντάς μας το κεφάλι με ζεστό ξύδι.

Δεν είχαμε Playstations, Nintendo 64, 99 τηλεοπτικά κανάλια, βιντεοταινίες με ήχο surround, υπολογιστές ή Ιnternet. Εμείς είχαμε φίλους. Κανονίζαμε να βγούμε μαζί τους και βγαίναμε. Καμιά φορά δεν κανονίζαμε τίποτα, απλά βγαίναμε στο δρόμο και εκεί συναντιόμασταν για να παίξουμε κυνηγητό, κρυφτό, αμπάριζα... μέχρι εκεί έφτανε η τεχνολογία. Περνούσαμε τη μέρα μας έξω, τρέχοντας και παίζοντας. Φτιάχναμε παιχνίδια μόνοι μας από ξύλα. Χάσαμε χιλιάδες μπάλες ποδοσφαίρου.

Πίναμε νερό κατευθείαν από τη βρύση, όχι εμφιαλωμένο, και κάποιοι έβαζαν τα χείλη τους πάνω στη βρύση. Κυνηγούσαμε σαύρες και πουλιά με αεροβόλα στην εξοχή, παρά το ότι ήμασταν ανήλικοι και δεν υπήρχαν ενήλικοι για να μας επιβλέπουν. Θεέ μου!
Πηγαίναμε με το ποδήλατο ή περπατώντας μέχρι τα σπίτια των φίλων και τους φωνάζαμε από την πόρτα. Φανταστείτε το! Χωρίς να ζητήσουμε άδεια από τους γονείς μας, ολομόναχοι εκεί έξω στο σκληρό αυτό κόσμο! Χωρίς κανέναν υπεύθυνο! Πώς τα καταφέραμε;
Στα σχολικά παιχνίδια συμμετείχαν όλοι και όσοι δεν έπαιρναν μέρος έπρεπε να συμβιβαστούν με την απογοήτευση. Κάποιοι δεν ήταν τόσο καλοί μαθητές όσο άλλοι και έπρεπε να μείνουν στην ίδια τάξη. Δεν υπήρχαν ειδικά τεστ για να περάσουν όλοι. Τι φρίκη!
Κάναμε διακοπές τρεις μήνες τα καλοκαίρια και περνούσαμε ατέλειωτες ώρες στην παραλία χωρίς αντηλιακή κρέμα με δείκτη προστασίας 30 και χωρίς μαθήματα ιστιοπλοΐας, τένις ή γκολφ. Φτιάχναμε όμως φανταστικά κάστρα στην άμμο και ψαρεύαμε με ένα αγκίστρι και μια πετονιά. Ρίχναμε τα κορίτσια κυνηγώντας τα για να τους βάλουμε χέρι, όχι πιάνοντας κουβέντα σε κάποιο chat room και γράφοντας ; ) : D : P.

Είχαμε ελευθερία, αποτυχία, επιτυχία και υπευθυνότητα και μέσα από όλα αυτά μάθαμε και ωριμάσαμε. Δεν θα πρέπει να μάς παραξενεύει που τα σημερινά παιδιά είναι κακομαθημένα και χαζοχαρούμενα.

Αν εσύ είσαι από τους «παλιούς»... συγχαρητήρια! Είχες την τύχη να μεγαλώσεις σαν παιδί...

4-1 (τέσσερα η ΠΟΣΔΕΠ, ένα το πανεπιστήμιο)

2007-03-25T13:15:00.000+03:00

Καρδιά και μυαλό είχε ζητήσει ο Ότο Ρεχάγκελ από τους παίχτες της Εθνικής μας για τον χτεσινό αγώνα με την Εθνική της Τουρκίας. Δυστυχώς παίξανε χωρίς καρδιά και χωρίς μυαλό. Αποτέλεσμα: ήττα-διασυρμός με 4-1.

"Ανοιχτά πανεπιστήμια" αποφάσισε η ΠΟΣΔΕΠ την Παρασκευή. Τώρα; Γιατί τώρα; Άραγε γνωρίζει το σκορ του δικού της αγώνα;

Η ΠΟΣΔΕΠ, και γενικά ο «καθηγητικός» συνδικαλισμός, εκπροσωπεί μια μικρή μειοψηφία των μελών ΔΕΠ. Αυτό, τουλάχιστον δηλώνει, μεταξύ άλλων, το ποσοστό μελών ΔΕΠ του ΠΑΠΕΙ που συμμετέχει στις γενικές συνελεύσεις και ψηφίζει εκπροσώπους της Ένωσης στην ΠΟΣΔΕΠ (στις τελευταίες εκλογές ψήφισε ένας στους επτά!).

Η ΠΟΣΔΕΠ υπήρξε αδιάλλακτα μαχητική για ένα πολύ μεγάλο διάστημα. Κάποιοι, λοιπόν, θα έλεγαν ότι είχε «καρδιά» (εγώ δεν είμαι βέβαιος αν περί αυτού πρόκειται). Αλλά από μυαλό;

Το Πανεπιστήμιο όλο αυτό τον καιρό πήγε ολοταχώς πίσω. Όχι λόγω της «μεταρρύθμισης» που επιχειρεί να κάνει η κυβέρνηση. Ποιας μεταρρύθμισης, άλλωστε! Ο νέος νόμος-πλαίσιο δεν είναι παρά μια απόπειρα εισαγωγής και στην Ελλάδα κάποιων ρυθμίσεων αυτονόητων και στοιχειωδών, σαν κι αυτούς που εφαρμόζει κάθε πανεπιστήμιο δυτικής (ου μην αλλά και ανατολικής!) χώρας, όπως η κατάργηση του χουντικού καθεστώτος του ενός συγγράμματος. Κι αυτό άτολμα και με λάθη και κενά που θα φανούν στην πορεία. Καμία σχέση με μεταρρύθμιση, αυτή που πράγματι και επειγόντως ζητάει το ελληνικό πανεπιστήμιο και η εκπαίδευση στο σύνολό της.

Θα σταματήσει με το νέο νόμο, άραγε, η εθνική μας χολέρα των φροντιστηρίων και η αφαίμαξη του λαού προς δόξαν της δημόσιας και δωρεάν παιδείας (υπέρ της οποίας ΠΟΤΕ δεν έκανε κανέναν ουσιαστικό αγώνα η ΠΟΣΔΕΠ, η οποία θυμήθηκε να διεκδικήσει αγωνιστικές δάφνες μόλις από τότε που η κυβέρνηση αποφάσισε να εισάγει την αξιολόγηση στα πανεπιστήμια); Θα σταματήσει το καθεστώς του να αποφασίζει τελικά κυρίως η τύχη ποιες
σπουδές σε ποια ειδικότητα θα κάνει ο υποψήφιος φοιτητής; Θα σταματήσει η ανώτατη εκπαίδευση να έχει όλο και πιο πολύ ταξικό χαρακτήρα (το πανεπιστήμιο και ιδίως οι σχολές φιλέτα και τα μεταπτυχιακά γίνονται όλο και περισσότερο απλησίαστα για τα παιδιά των φτωχών τάξεων);

Το Πανεπιστήμιο όλο αυτό τον καιρό πήγε ολοταχώς πίσω εξαιτίας ΚΑΙ της στείρας τακτικής που ακολούθησε η μειοψηφική ΠΟΣΔΕΠ, που εξάντλησε όλα τα περιθώρια αδιαλλαξίας μη συμμετέχοντας σε κανένα διάλογο, συνεχώς καταγγέλλοντας, μηδενίζοντας και δαιμονολογώντας και κρατώντας το πανεπιστήμιο κλειστό, ακόμα και όταν πια είχε ψηφιστεί ο νέος νόμος.

4-1, λοιπόν, κι εδώ; Κατά την άποψή μου, ναι. Για την ακρίβεια, τέσσερα η ΠΟΣΔΕΠ, ένα το πανεπιστήμιο. Ή μήπως μηδέν το πανεπιστήμιο;

Αν αποφασίσει κάποτε να ασκήσει στοιχειώδη αυτοκριτική, θα αντιληφθεί η ΠΟΣΔΕΠ ότι συντέλεσε καθοριστικά να οδηγηθεί το πανεπιστήμιο σε μια πελώρια ήττα: μια ακαδημαϊκή χρονιά χαμένη λίγο-πολύ, με ανυπολόγιστες συνέπειες, που αξίζει κάποτε να αναλυθούν. Και κυρίως, μια χαμένη ευκαιρία να συνδράμει, με ψυχή (που δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην βροντερά συνθήματα και δηλώσεις αδιαλλαξίας), αλλά κυρίως με μυαλό, στη μεταρρύθμιση της εκπαίδευσης στην Ελλάδα.

Μια ακόμα χαμένη ευκαιρία για την Ελλάδα.

Αστειεύονται μωρέ

2007-03-20T21:02:00.000+02:00

Χτες ήταν η πρώτη μέρα που θα έκανα μάθημα στο εαρινό εξάμηνο. Κανονικά θα έπρεπε να είχα αρχίσει μαθήματα αμέσως μετά τη λήξη των εξετάσεων Φεβρουαρίου. Για την ακρίβεια, θα έπρεπε να είχα κάνει το πρώτο μάθημα στις 26 Φεβρουαρίου! Λόγω κατάληψης δεν ήταν δυνατό να αρχίσω παρά μόλις χτες.

Σκέφτομαι ότι κανείς ποτέ δεν πρότεινε κατάληψη του ΠΑΠΕΙ για το ότι, ενώ έπρεπε να αρχίσω μάθημα στις 26 Φεβρουαρίου, άρχισα μόλις χτες (τρόπος του λέγειν «άρχισα», αφού ούτε μάθημα έκανα τελικά, ούτε θα υπάρξει συνέχεια, τουλάχιστον μέχρι την επόμενη Δευτέρα και μάλλον μέχρι τη Δευτέρα του Θωμά!). Δηλαδή άρχισα με 3 ολόκληρες εβδομάδες καθυστέρηση, κι ενώ όλο αυτό το διάστημα πληρώνομαι κανονικά, εγώ και όλο το προσωπικό του πανεπιστημίου, που είναι αραχτό (αστειεύομαι μωρέ!).

Είχα ετοιμαστεί από καιρό γι αυτή την ημέρα, τη χτεσινή. Δεν είχαν τελειώσει ακόμα οι εξετάσεις Φεβρουαρίου και εγώ είχα βγάλει στο site του Τμήματός μου το «συμβόλαιο» με τους φοιτητές μου του εαρινού εξαμήνου (τι αφορά το μάθημα, ποια η σημασία του, πώς θα γίνει, πώς θα βαθμολογηθούν κλπ). Είχα βγάλει σειρές ασκήσεων για όλη την ύλη του μαθήματος. Και ακόμα είχα βγάλει τα θέματα που πρότεινα στους φοιτητές μου για να τα δουλέψουν και να τα παρουσιάσουν στην τάξη. Τέτοια ετοιμασία!

Κατεβαίνω από το γραφείο μου στην τάξη. Στη διαδρομή έχω για μια ακόμα φορά την ευκαιρία να απολαύσω την ταπετσαρία αφισών, με την οποία έχουν στολίσει οι παρατάξεις τους τοίχους του ΠΑΠΕΙ.

Σκέφτομαι ότι κανείς ποτέ δεν πρότεινε κατάληψη του ΠΑΠΕΙ για το ότι κατάντησε μια κουρελού (θέαμα μοναδικό για πανεπιστήμιο σε όλη την πολιτισμένη ανθρωπότητα) από τις παρατάξεις και τα ταξιδιωτικά γραφεία, που μας θεωρούν κρετίνους, γι’ αυτό επαναλαμβάνουν την ίδια αφίσα δεκάδες, εκατοντάδες φορές, σε πινακίδες αλλά, κυρίως, διαδρόμους, τοίχους, κάγκελα, παντού, μήπως και δεν πιάσαμε το νόημα με την πρώτη (αστειεύομαι μωρέ!).

Μπαίνω στην τάξη με καθυστέρηση 5 λεπτών. Κανείς! Υπομονή. Σε λίγο αρχίζουν να προσέρχονται οι φοιτητές, ένας-ένας, δυο-δυο, τρεις-τρεις.

Σκέφτομαι ότι κανείς ποτέ δεν πρότεινε κατάληψη του ΠΑΠΕΙ για το ότι οι καθηγητές μπαίνουν στην τάξη συχνά με καθυστέρηση ενώ οι φοιτητές συχνά μπαίνουν μετά τον καθηγητή τους, πράγμα αδιανόητο για οποιοδήποτε πανεπιστήμιο, δύσης και ανατολής, βορρά και νότου, όπου οι φοιτητές σέβονται το καθηγητή και τον εαυτό τους (αστειεύομαι μωρέ!).

Στην αίθουσα, ο προβολέας διαφανειών, στην ίδια πάντα θέση. Αλυσοδεμένος στο τραπέζι, όπως πέρσι και πρόπερσι και αντιπρόπερσι, για να μη τον κλέψουν τίποτα κλεφτρόνια (φοιτητές;), στα πλαίσια του ακαδημαϊκού ασύλου του πανεπιστημίου μας και της δημόσιας δωρεάν παιδείας, βεβαίως, χωρίς ομόφωνη απόφαση αλλά με πλήρη απαρτία της Συγκλήτου (τι λέω; Μήπως έχω πυρετό; Παραληρώ ή μου φαίνεται;).

Σκέφτομαι ότι κανείς ποτέ δεν πρότεινε κατάληψη του ΠΑΠΕΙ για τον εξευτελισμό όλων μας, καθηγητών και φοιτητών, που οι προβολείς διαφανειών αλυσοδένονται για να μη τους κλέψουν κλεφτρόνια (φοιτητές;) (αστειεύομαι μωρέ και σίγουρα έχω πυρετό, και συγγνώμη που προς στιγμήν σκέφτηκα να παραλληλίσω την κατάσταση με τη Ζιμπάμπουε, ρίχνοντας λάσπη σε μια χώρα με κατοίκους πολύ πιο αξιοπρεπείς από τη δική μας και τους κατοίκους της).

Τώρα είναι κατειλημμένες κάποιες θέσεις στην αίθουσα, για την ακρίβεια καμιά 25ριά, μπορεί και λιγότερες.

Σκέφτομαι ότι κανείς ποτέ δεν πρότεινε κατάληψη του ΠΑΠΕΙ για το ότι, στο όνομα της μη υποχρεωτικής παρακολούθησης, ορισμένοι φοιτητές του μπαίνουν στην τάξη μόνον όταν σχηματιστεί νέα Σελήνη και ο Δίας βρεθεί σε αντίθεση με τον Κρόνο και, εν πάση περιπτώσει, μπαίνουν σε ποσοστά που κάποτε κατεβαίνουν στο 3%, ναι, 3%! (αστειεύομαι μωρέ - για την κατάληψη, όχι για το 3%!).

Μπορώ να αρχίσω. Ο πίνακας γεμάτος από το προηγούμενο μάθημα. Κοιτάω για σπόγγο. Πουθενά. Βρίσκω πεταμένο κάτω ένα χαρτομάντιλο χρησιμοποιημένο από τον προηγούμενο διδάσκοντα (για να σβήσει τον πίνακα ελπίζω, όχι για τη μύτη του). Σβήνω. Τώρα κοιτάζω για μαρκαδόρο. Πουθενά. Θα κάνω μάθημα χωρίς να μπορώ να γράψω έστω μια εξίσωση ή ένα σύμβολο στον πίνακα.

Σκέφτομαι ότι κανείς ποτέ δεν πρότεινε κατάληψη του ΠΑΠΕΙ για το σπόγγο και το μαρκαδόρο, που λείπουν από εκεί όπου έπρεπε να βρίσκονται, στις αίθουσες διδασκαλίας δηλαδή, με ευθύνη των υπηρεσιών του πανεπιστημίου και εντολή άνωθεν (αστειεύομαι μωρέ!).

Τελικά μάθημα δεν γίνεται. Πάνε τα «συμβόλαια» με τους φοιτητές, πάνε οι προγραμματισμοί και οι ετοιμασίες. Αντί για μάθημα ξεκινάει μια συζήτηση για την κατάσταση (δηλαδή το χάος) στα πανεπιστήμια, που μας απορροφάει τόσο, ώστε ξεχνάμε να κάνουμε διάλειμμα. Συζητάμε για το νέο νόμο πλαίσιο, για όλα τα φοβερά και τρομερά που επιβάλλει, όπως για το άσυλο κλπ. Ρωτάω τους φοιτητές μου να θυμηθούν πότε είχε τεθεί για τελευταία φορά θέμα άρσης του ασύλου στο ΠΑΠΕΙ. Πότε άραγε; Κανείς δεν θυμάται. Κανείς, γιατί απλούστατα ΠΟΤΕ στο ΠΑΠΕΙ δεν τέθηκε θέμα άρσης του ασύλου, ούτε φυσικά τέθηκε θέμα για απαρτίες στη Σύγκλητο και ομοφωνίες και άλλα τέτοια. Άρα μπορεί και να συζητάμε περί όνου σκιάς; Τους ρωτάω αν, εφόσον τεθεί κάποτε, σε αυτόν ή στον επόμενο αιώνα, θέμα άρσης του ασύλου σε μια κρίση στο ΠΑΠΕΙ, μας αρκεί ή όχι το ότι θα αποφασίζει με πλειοψηφία το Πρυτανικό Συμβούλιο. Δηλαδή οι ΕΚΛΕΓΜΕΝΟΙ ΑΠΟ ΟΛΗ ΤΗΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ πρύτανης, αντιπρυτάνεις και εκπρόσωποι των φοιτητών. Τους ρωτάω τι, εν πάση περιπτώσει, προστατεύει το άσυλο, αν όχι την ελευθερία στη διδασκαλία και στην έρευνα - πάντως όχι κανένα κουκουλοφόρο ή καταστροφέα δημόσιας περιουσίας ή κλέφτη υπολογιστών του πανεπιστημίου και προβολέων διαφανειών. Ρητορικές ερωτήσεις. Περισσότερες οι ερωτήσεις από τις απαντήσεις.

Φεύγω από το πανεπιστήμιο κατά τις 4.30. Εκείνη την ώρα έχει τελειώσει η συνέλευση των φοιτητών. Απόφαση: επανακατάληψη.

Σκέφτομαι την επόμενη φορά (πότε; άγνωστο), όταν οι 500 που αποφάσισαν την κατάληψη μου επιτρέψουν να ξαναμπώ στο πανεπιστημιακό άσυλο(!), δηλαδή στο γραφείο μου για να δουλέψω και στην αίθουσα για να διδάξω, ότι πρέπει να έχω μαζί μου σπόγγο και μαρκαδόρο για πίνακες.

Από το δρόμο, την ώρα που αποχωρώ, ακούω μια βροντερή ιαχή από μια ομάδα φοιτητών, από αυτούς που θριάμβευσαν πάλι στη συνέλευση:

- «Εμπρός λαέ, μη σκύβεις το κεφάλι».

Αστειεύονται μωρέ!

ΥΓ: Με πληροφόρησε κάποιος πριν από λίγο, ότι το πρωί που πέρασε από το ΠΑΠΕΙ ήσαν καμιά δεκαριά παιδιά όλα κι όλα και φύλαγαν το άσυλο, τον αγώνα, τη δωρεάν δημόσια παιδεία, το δίκιο του λαού που δεν σκύβει το κεφάλι. Οι άλλοι όλοι (12.000 φοιτητές συν καθηγητές συν διοικητικό προσωπικό) ήσαν εκεί που τους έστειλαν οι 500: έπαιρναν αργοπορημένο πρωινό ή είχαν βγει για τσάρκα και για ψώνια.

Νομοσχέδιο για την ανώτατη εκπαίδευση: υπέρ ή κατά;

2007-03-05T00:55:00.000+02:00

Πριν από αρκετό καιρό, ενόψει της επικείμενης τότε έναρξης της συζήτησης στη Βουλή για την αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος και για την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων, είχα επιχειρήσει να διατυπώσω μερικές σκέψεις σχετικά με το θέμα (βλ. post της 16-1-2007 με τίτλο «Αναθεώρηση του άρθρου 16: υπέρ ή κατά;»). Ο επίλογος εκείνης της τοποθέτησής μου έλεγε τα εξής:

«Όμως το ποτάμι ξεκίνησε, καθώς φαίνεται, και ίσως το πιο θετικό από την ιστορία της αναθεώρησης [του άρθρου 16] να είναι το γεγονός ότι μπήκε στο επίκεντρο του πολιτικού στοχασμού το συνολικό ζήτημα της εκπαίδευσης στην Ελλάδα και αναπτύσσεται επιτέλους, έστω και στρεβλωμένα, μια κινητικότητα γύρω από το ζήτημα αυτό. Στο βαθμό που η κινητικότητα αυτή δεν μείνει στο επίπεδο του διχασμού των απόψεων, των ιδεολογημάτων και της περιχαράκωσης σε ιδιοτέλειες και σε κομματικές ή άλλες σκοπιμότητες αλλά προχωρήσει σε δημιουργικές συνθέσεις με στόχο μια σε βάθος αναθεώρηση και πραγματική εξυγίανση του άρρωστου εκπαιδευτικού μας συστήματος, μπορούμε να ελπίζουμε σε καλύτερες μέρες».

Η αναθεώρηση του άρθρου 16 πέρασε στη Βουλή, με τη γνωστή υπαναχώρηση της αξιωματικής αντιπολίτευσης (αχαρακτήριστη για τη δημοκρατία μας, ανεξάρτητα από το ποια θέση παίρνει κανείς στο ζήτημα της αναθεώρησης). Τώρα είμαστε μπροστά στην προοπτική της άμεσης και με συνοπτικές διαδικασίες συζήτησης και ψήφισης στη Βουλή του νομοσχεδίου για την ανώτατη εκπαίδευση.

Θέλω αρκετές μέρες τώρα να διατυπώσω τις απόψεις μου γι’ αυτό το νομοσχέδιο. Δεν το έχω κάνει, ούτε και τώρα θα το κάνω, παρά τον (παραπλανητικό!) τίτλο αυτού εδώ του post.

Δεν θα το κάνω γιατί βρίσκω ότι μάλλον δεν έχει κανένα νόημα. Πιστεύω ότι, δυστυχώς, η κινητικότητα που λέω παραπάνω, που αναπτύχθηκε εδώ και ένα χρόνο για τα θέματα της ανώτατης εκπαίδευσης, έμεινε τελικά «στο επίπεδο του διχασμού των απόψεων, των ιδεολογημάτων και της περιχαράκωσης σε ιδιοτέλειες και σε κομματικές ή άλλες σκοπιμότητες» και δεν προχώρησε «σε δημιουργικές συνθέσεις με στόχο μια σε βάθος αναθεώρηση και πραγματική εξυγίανση του άρρωστου εκπαιδευτικού μας συστήματος».

Με άλλα λόγια, είναι πια αργά για οποιαδήποτε απόπειρα για μια τέτοια σύνθεση. Ακόμα μια ευκαιρία χάθηκε μέσα σε καπνούς και αλαλαγμούς, στα εκατέρωθεν αναθέματα και στις δαιμονοποιήσεις. Θα ψηφιστεί εντός ολίγου από την κυβέρνηση ένας νέος, δειλός και άτολμος, νόμος-πλαίσιο για την ανώτατη εκπαίδευση, με επιμέρους θετικά και άλλα τόσα αρνητικά σημεία, με ασάφειες και κενά, που δεν θα δώσει την πνοή (ίσως το φιλί της ζωής…) που χρειάζεται η ανώτατη εκπαίδευση στην Ελλάδα για να εξυγιανθεί και να ζήσει. Αφήνω κατά μέρος το ποιες πιθανότητες έχει να εφαρμοστεί στην πράξη.

Το να πω κι εγώ ποια είναι, κατά τη γνώμη μου, τα επιμέρους θετικά και τα αρνητικά σημεία στο νομοσχέδιο, το να κάνω κι εγώ προτάσεις, το να ονομάσω τις τεράστιες ευθύνες κάθε πλευράς, δεν έχει πια νόημα μέσα στους καπνούς και τους αλαλαγμούς των ημερών. Άλλωστε, τι εκπροσωπεί ένα άτομο και τι δύναμη μπορεί να έχει ο λόγος του μπροστά στις κομματικές και συντεχνιακές υπερδυνάμεις που ξέρουν καλά πώς να συντρίβουν και να πνίγουν την κάθε ατομική φωνή; Οι λέξεις έχουν χάσει το νόημά τους. Ψευδεπίγραφα όλα. Διαβάζεις «προοδευτικός» και πρέπει να καταλαβαίνεις «συντηρητικός». Διαβάζεις «νίκη» (της τάδε παράταξης, του δείνα κινήματος) και πρέπει να καταλαβαίνεις «ήττα» (της λογικής, της παιδείας). Διαβάζεις «για το λαό» και πρέπει να καταλαβαίνεις «για τους έχοντες». Και ούτω καθ’ εξής.

Δεν θα αντισταθώ, πάντως, στον πειρασμό να δώσω ένα συγκεκριμένο παράδειγμα του τι εννοώ με τη λέξη «ψευδεπίγραφος».

Υποτίθεται ότι το άρθρο στο νομοσχέδιο για το νέο νόμο-πλαίσιο που αναφέρεται στο άσυλο αποτελεί «αιτία πολέμου» κατά του νομοσχεδίου και της κυβέρνησης και κύριο επιχείρημα εκείνων που απαιτούν την απόσυρσή του διότι υποτίθεται ότι στην ουσία καταργεί το άσυλο. Αντιγράφω από το νομοσχέδιο το σχετικό άρθρο 3 (ειδικότερα την παράγραφο 3):

«Το ακαδημαϊκό άσυλο αναγνωρίζεται για την κατοχύρωση των ακαδημαϊκών ελευθεριών και για την προστασία του δικαιώματος στη γνώση, τη μάθηση και την εργασία όλων ανεξαιρέτως των μελών της ακαδημαϊκής κοινότητας των Α.Ε.Ι., και των εργαζομένων σε αυτά, έναντι οποιουδήποτε επιχειρεί να το καταλύσει».

Εδώ και κάμποσο καιρό (για την ακρίβεια, εδώ και μερικά χρόνια, και, ακόμα πιο σωστά, από τότε που αποφάσισα να δουλέψω για το πανεπιστήμιο) το άσυλο καταλύεται κατά βούληση και με το έτσι θέλω σχεδόν κάθε χρόνο για μερικές εβδομάδες. Πώς; Κάποιοι αποφασίζουν από καιρό σε καιρό να μην αναγνωρίζουν δικαίωμα στο άσυλο, ούτε σε μένα, ούτε στους συναδέλφους μου, ούτε στους διαφωνούντες φοιτητές, ούτε στους ερευνητές, ούτε στους διοικητικούς υπαλλήλους του πανεπιστημίου μας. Καταργούν στην πράξη με τον πιο αυταρχικό τρόπο το δικαίωμά «στη γνώση, τη μάθηση και την εργασία όλων ανεξαιρέτως των μελών της ακαδημαϊκής κοινότητας των Α.Ε.Ι., και των εργαζομένων σε αυτά», δικαίωμα που θέλει να προστατεύει το νομοσχέδιο της, κατά τα άλλα «αντιδραστικής» κυβέρνησης (εισαγωγικά ή όχι, κατά το δοκούν).

Μήπως αναγνωρίζετε ποιοι είναι αυτοί οι κάποιοι; Μήπως είναι αυτοί (οι «προοδευτικοί», «μη αντιδραστικοί» και άλλα ηχηρά παρόμοια) που υποτίθεται ότι αγωνίζονται υπέρ του απαραβίαστου του ασύλου και «κατά της κυβέρνησης που το επιβουλεύεται» ενώ στην πράξη εξακολουθητικά το καταλύουν;