Κώστας Παππής

5/17/2022

'Ενα άρθρο του Μίκη Θεοδωράκη προφητικό για την Ουκρανία

 Σε ένα προφητικό άρθρο του, δημοσιευμένο στις αρχές του φλεγόμενου (για την Ελλάδα) καλοκαιριού του 2015, ο Μίκης Θεοδωράκης μιλάει, ανάμεσα στα άλλα, για όλα εκείνα που οδήγησαν σε όσα παρακολουθούμε με φρίκη να συμβαίνουν στην σημερινή Ουκρανία και στον κόσμο ολόκληρο. Αξίζει να το προσέξετε. Γράφει ο Μίκης:

«…Σήμερα ζούμε μια νέα περίοδο αντικομμουνιστικής υστερίας με επί κεφαλής το ΝΑΤΟ και τα σχέδιά του για την μεταβολή της Ουκρανίας σε μια βάση στρατηγικής σημασίας με σκοπό να την χρησιμοποιήσει σαν εφαλτήριο σε μια προσεχή επίθεση κατά της Ρωσίας του Πούτιν, δηλαδή του υπ’ αριθμόν ένα εχθρού της. Θα μου πείτε ίσως, «τι σχέση έχει η σημερινή Ρωσία με τον κομμουνισμό». Η απάντηση είναι, ότι ανεξάρτητα από το πολιτικό και το οικονομικό σύστημα της σημερινής Ρωσίας, οι Δυτικές δυνάμεις φοβούνται ότι στο βάθος ο ρωσικός λαός κρύβει μέσα του τα κυρίαρχα στοιχεία της κομμουνιστικής εποχής. Κι ανάμεσα σ’ αυτά, τον φόβο για τον επιθετικό αμερικανικό ιμπεριαλισμό, που τον υποχρεώνει να δαπανά ένα μεγάλο μέρος του κρατικού προϋπολογισμού για την άμυνά του με αιχμή το πυρηνικό οπλοστάσιο που δημιουργήθηκε στη σοβιετική περίοδο και που οι σημερινοί κυβερνήτες όχι μόνο το διατηρούν άθικτο αλλά το βελτιώνουν, ώστε να παραμένει ισάξιο εν όχι ισχυρότερο από την πυρηνική δύναμη των Αμερικανών και του ΝΑΤΟ.
Πριν λίγο καιρό ο αιώνιος Κίσινγκερ είπε σε μια ομιλία του ότι «μόνο με έναν πόλεμο στο Ιράν θα αναγκάσουμε τους Ρώσους να βγουν από το καβούκι τους για να το προστατέψουν στρατιωτικά, γεγονός που θα μας βοηθήσει να χρησιμοποιήσουμε το νέο πυρηνικό μας όπλο και να τους εξοντώσουμε».
Σ’ αυτό το επίπεδο, δηλαδή μιας μεγάλης πολεμικής σύρραξης, λειτουργούν σήμερα τα υψηλά στρατιωτικά και πολιτικά επιτελεία των δυτικών και όλα τα υπόλοιπα θέματα όπως αυτό της οικονομίας που μας ταλανίζει (και ειδικά μιας μικρής οικονομίας όπως η δική μας), είναι γι’ αυτούς δευτερευούσης σημασίας.
Άλλωστε, ο Πρόεδρος Μπους αποκάλυψε ανοιχτά τους εχθρούς των ΗΠΑ που θα πρέπει να εξοντωθούν μετά την Σερβία, το Αφγανιστάν και το Ιράκ. Στον κατάλογο αναφέρονται κατά σειρά α) η Συρία, β) η βόρειος Κορέα, γ) το Ιράν, δ) η Κίνα και τέλος ε) η Ρωσία. Σήμερα πραγματοποιείται η εξόντωση της Συρίας, άρα θα πρέπει να συμπεράνουμε ότι το πρόγραμμα εξόντωσης του Μπους δεν ήταν απλά λόγια, αφού σήμερα με την Συρία επιβεβαιώνεται ότι εξέφραζε το σχέδιο των ΗΠΑ για την κατάκτηση της διεθνούς ηγεμονίας.
Αυτή τη στιγμή που γράφω αυτές τις σειρές, σίγουρα τα ανώτατα όργανα των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ είναι σκυμμένα επάνω στους χάρτες προετοιμάζοντας σχολαστικά τα επόμενα βήματα. Αν η Ρωσία ήταν μια νέο-καπιταλιστική χώρα, όπως πιστεύουν μερικοί, τότε γιατί απειλούν ακόμα και με θάνατο όποιον Έλληνα Πρωθυπουργό επιδιώκει οποιουδήποτε είδους σχέση μαζί της, ακόμα και μόνο οικονομική, όπως έγινε και γίνεται με τους αγωγούς πετρελαίων;
Φυσικά τα σχέδια εξόντωσης ολόκληρων λαών, όπως έγινε με την Σερβία, το Αφγανιστάν, το Ιράκ και τώρα τη Συρία, συνδέονται άμεσα με τις πολεμικές βιομηχανίες των πλούσιων χωρών του ΝΑΤΟ και κυρίως των ΗΠΑ, συμβάλλοντας αποφασιστικά στην συσσώρευση κολοσσιαίων κερδών και στην άνοδο του επιπέδου ζωής των λαών τους.
Εκείνο όμως που με ανησυχεί περισσότερο, είναι η «εισβολή» των Αμερικανών και των Ευρωπαίων συμμάχων τους στην Ουκρανία, γιατί με αυτήν επιδιώκεται να μεταφερθεί η πολεμική σύγκρουση στα σύνορα της Ρωσίας. Τι θα γίνει άρα γε, εάν ο ουκρανικός στρατός με την εκπαίδευση και τον οπλισμό των ΗΠΑ επιτεθεί στην Κριμαία είτε ακόμα και στην ίδια τη Ρωσία με πρόσχημα την προσπάθεια των Ρωσόφιλων κατοίκων που μάχονται για την αυτονομία τους και βρίσκονται στα σύνορα με τη Ρωσία;
Μήπως η προπαγάνδα ότι στην ένοπλη άμυνα των Ρωσόφιλων κατοίκων συμμετέχουν και Ρώσοι στρατιώτες, δεν δείχνει ολοφάνερα ότι ψάχνουν να βρουν το πρόσχημα για μια ενδεχόμενη επίθεση κατά της ίδιας της Ρωσίας;
Η γνώμη μου είναι ότι οι Αμερικανοί που επιδιώκουν την πλανητική κυριαρχία, βιάζονται, ίσως γιατί βλέπουν ότι η Ρωσία και η Κίνα αναπτύσσουν με γρήγορους ρυθμούς το αμυντικό τους οπλοστάσιο, οπότε αύριο-μεθαύριο θα είναι αργά για τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ να ολοκληρώσουν τα σχέδιά τους για την παγκόσμια κυριαρχία τους».
Ολόκληρο το άρθρο του Μίκη στο:

https://enallaktikos.gr/article/47543/poia-einai-i-alithini-pragmatikotita-k/?fbclid=IwAR3B96CR28iH4kzdTvpI-LXDTLno4KLfuB0q50MJHA8JJJl-367eTYU_YA8

Ποια είναι η αληθινή πραγματικότητα. Κείμενο του Μίκη Θεοδωράκη 10.VI.2015 - Enallaktikos

'Ενα απόσπασμα από το "Μυστικό της ξέρας"

 (Γράφτηκε 21 Απριλίου 2022)

Σαν σήμερα, στις 21 Απριλίου 1967, ξεκίνησε μια από τις πιο μαύρες και μοιραίες περιόδους της σύγχρονης Ελληνικής ιστορίας. Κράτησε εφτά χρόνια και τελείωσε με εθνική τραγωδία. Σ’ αυτήν αναφέρονται κάποια προσωπικά μου βιώματα που περιγράφω στη νουβέλα «Το μυστικό της ξέρας» που εκδόθηκε πρόσφατα (Εκδόσεις Βασδέκη, 2021). Ένα απόσπασμα:
*****

«…Σιγή νεκροταφείου είχε απλωθεί πάνω απ’ την μικρή πόλη. Πριν το πραξικόπημα, όσο προχωρούσε το φθινόπωρο και μέχρι να έρθει η άνοιξη, όλα νέκρωναν νωρίς-νωρίς εδώ. Μόλις έπεφτε το βράδυ, ο κόσμος μαζευόταν στα σπίτια του. «Εδώ, τα βράδια, στους δρόμους βγαίνουνε αρκούδες και λύκοι». Έτσι λέγανε οι κάτοικοι, ιδίως οι νέοι. Μετά το πραξικόπημα, η κατάσταση είχε απλώς χειροτερεύσει. Τώρα, στα τυπικά γνωρίσματα μιας κωμόπολης της ελληνικής επαρχίας, προστέθηκε ο χαφιεδισμός, η ανασφάλεια κι η τρομοκρατία.
Στην μια γωνιά του κελιού, πεταμένο στο δάπεδο, διέκρινε ένα στρώμα. Βρώμαγε μούχλα και κάτουρο, όπως όλο το δωμάτιο. Η βρώμα τον είχε χτυπήσει από την στιγμή που πέρασε την πόρτα. Τίποτα άλλο, καρέκλα, σκαμνί, τραπέζι, δεν υπήρχε εκεί μέσα. Δοκίμασε να καθίσει στο πάτωμα, ακουμπώντας την πλάτη στον τοίχο. Πάγωσε και σηκώθηκε. Η ψύχρα έσφιγγε, κι αισθάνθηκε την υγρασία να τον διαπερνάει. Άρχισε να περπατάει γύρω-γύρω στο κελί μέχρι που κουράστηκε. Κάθισε τελικά στο στρώμα. Η μπόχα ήταν ανυπόφορη. Κάποια στιγμή του ήρθε να κατουρήσει. Πήγε στην γωνία του κελιού απέναντι από το στρώμα και κατούρησε. Μετά από καμιά ώρα άκουσε βήματα και κάποιος ξεκλείδωσε την πόρτα. Ένας φακός έριξε μια δέσμη φωτός καταπάνω του κι αντιλήφθηκε ένα χέρι να πετάει μέσα στο κελί μια κουβέρτα. Μετά η πόρτα κλειδαμπαρώθηκε πάλι. Στο λίγο φως που έμπαινε απέξω την αναγνώρισε. Ήταν η κουβέρτα που του είχε βάλει η μάνα του πρόσφατα στην καρέκλα, δίπλα στο κρεβάτι του, αν κρύωνε να σκεπάζεται τα βράδια.
Τυλίχτηκε με την κουβέρτα και πήγε και ξανακάθισε στο στρώμα. Έπρεπε να συγκεντρωθεί και να σκεφτεί όσο γινόταν πιο ψύχραιμα, παρόλο που εξακολουθoύσε να βρίσκεται υπό την επήρεια του σοκ. Άλλο είχε φοβηθεί κι άλλο, αναπάντεχο, του φανερώθηκε. Μπορούσε να έχει άσχημα ξεμπερδέματα και μόνο με τούτο το χαρτάκι με τα συνθήματα. Η χούντα δεν αστειευόταν. Σχεδόν όλα εξαρτιόνταν από το σε ποιανού τα νύχια θα έπεφτες. Υπήρχαν όμως κι άλλα πράγματα που παίζανε ρόλο, όπως το οικογενειακό ιστορικό, ο προσωπικός φάκελός σου, και το πόσο συνεργάσιμος θα ήσουν. Όμως η πιο μεγάλη απειλή καραδοκούσε αλλού: σ’ αυτά που δεν είχαν αποκαλυφθεί μέχρι τότε, σ’ εκείνα που δεν ήξερε ο μοίραρχος...».
Μπορεί να είναι εικαστικό 1 άτομο και κείμενο που λέει "Κώστας Παππής To μυστικό της ξέρας Νουβέλα Βασδεκης"

Εδώ είμαι εγώ, αν δεν σας θέλουν κάποιοι άλλοι!

 (Γράφτηκε 2 Μαρτίου 2022)


Ένα σχόλιο θέλω να κάνω για την γνωστή απόφαση της Ελληνίδας υπουργού (λέμε τώρα) Σκοταδισμού να κλείσει τα σύνορα της χώρας της (!) στον ρώσικο πολιτισμό.

Ξεκινάω με τι άλλο; Καταφεύγοντας στους αρχαίους ημών προγόνους!

Αθήνα, 425 π.Χ. Ο καταστροφικός Πελοποννησιακός πόλεμος ανάμεσα σε Αθηναίους και Σπαρτιάτες μπαίνει στο έβδομο έτος του (θα κρατήσει 27 ολόκληρα χρόνια, κι αφού όλα θα έχουν γίνει ρημαδιό, οι κερδισμένοι θα είναι οι… Πέρσες).

Στα Λήναια διδάσκεται η κωμωδία του Αριστοφάνη «Αχαρνής». Ο ποιητής είναι 21 ετών και παίρνει το πρώτο βραβείο. Υπόθεση του έργου; Ο Αθηναίος αγρότης Δικαιόπολις, απηυδισμένος από τον πόλεμο που τον είχε τσακίσει, αφού έκανε ό,τι πέρναγε από το χέρι του για να πείσει τους συμπατριώτες του να συνάψουν επιτέλους ειρήνη με τους αντιπάλους τους, αποφασίζει να συνάψει ιδιωτική συνθήκη ειρήνης μόνο για τον ίδιο και την οικογένειά του.

Κλείνω την παρένθεση, πετάω εκεί που της αξίζει την απόφαση της «υπουργού» και καλώ τον κήρυκα να μεταφέρει στον ρωσικό λαό τα κάτωθι:

«Μανάρια μου (που θα έλεγε κι ο Ζαραλίκος)!

Τι μου στενοχωριέστε; Εδώ είμαι εγώ! Εσείς, αν δεν σας θέλουν οι άλλοι συμπατριώτες μου (όχι όλοι, μόνο οι γκαγκά κι οι βαμμένοι στο μαύρο) θα έρχεστε στο δικό μου φτωχικό! Και θα τρώμε και θα πίνουμε και θα συζητάμε σε βαθιά κατάνυξη τα έργα του υπέροχου, αξεπέραστου πολιτισμού σας. Τι Τολστόϊ, τι Ντοστογιέφσκι, τι Τσέχωβ, τι Ταρκόφσκυ, τι Τσαϊκόφσκι, τι …».

Μόνο δυο λέξεις ακόμα: ΚΑΤΩ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ! ΕΙΡΗΝΗ ΤΩΡΑ! ΚΑΤΩ Ο ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΜΟΣ!

3/12/2022

Όχι στην αρένα του ανταγωνισμού


Ένα σχόλιο για μια γιορτή που αφιερώνεται σε νέους λογοτέχνες

Ο Σύλλογος Σικυωνίων Πολιτών αποφάσισε να οργανώσει για το φετινό καλοκαίρι μια γιορτή αφιερωμένη στους νέους λογοτέχνες του δήμου Σικυωνίων. Η γιορτή έχει σκοπό να προβάλει το λογοτεχνικό έργο των νέων συμπολιτών μας, από παιδιά του δημοτικού μέχρι έφηβους και νέους ηλικίας μέχρι 25 ετών. Ο Σύλλογος κάλεσε όλους τους νέους που συγγράφουν ποίηση και πεζή λογοτεχνία κάθε είδους (διηγήματα, παραμύθια, θεατρικά, ταξιδιωτικά κ.λπ.) να συμμετάσχουν στην Γιορτή στέλνοντας τα έργα τους μέχρι τις 31 Μαρτίου (η προθεσμία παρατάθηκε για ένα μήνα). 

Η πρωτοβουλία του Συλλόγου συνάντησε πολύ θετική ανταπόκριση. Εκείνο που πάντως ξάφνιασε, και ξάφνιασε ευχάριστα, ήταν ο χαρακτήρας που αποφασίστηκε να δοθεί στην γιορτή. Συνήθως τέτοιες εκδηλώσεις παίρνουν χαρακτήρα διαγωνιστικό. Φτιάχνεται μια επιτροπή, κι αυτή αποφασίζει ποιος ξεχωρίζει και θα βραβευτεί. Όλοι οι υπόλοιποι θα αποτελέσουν το ανώνυμο πλήθος εκείνων που απέτυχαν.

Ο Σύλλογος, αντίθετα, αρνήθηκε να ρίξει τα νέα παιδιά στην αρένα του ανταγωνισμού. Αρκετά θα υποφέρουν απ’ αυτόν σε όλη τους την ζωή… Αποφασίστηκε, λοιπόν, να αποκλειστεί κάθε στοιχείο διαγωνιστικό από αυτή την γιορτή. Και γράφτηκε, με κεφαλαία γράμματα στην σχετική ανακοίνωση ότι: 


«Η ΓΙΟΡΤΗ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ. ΟΙ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ ΘΑ ΒΡΑΒΕΥΤΟΥΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΟΥΣ Σ’ ΑΥΤΗΝ ΜΕ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ (ΟΛΟΙ) ΚΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΩΝ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΣΙΚΥΩΝΙΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΦΟΡΙΚΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΣ ΣΤΗΝ ΓΙΟΡΤΗ (ΑΝΟΙΚΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΠΟΥ ΘΑ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΘΕΙ ΣΤΟ ΚΙΑΤΟ). 

Ετοιμαζόμουν να γράψω αυτό το κείμενο όταν έπεσε στην προσοχή μου η εξής είδηση:

«Με δημόσια επιστολή του προς το υπουργείο πολιτισμού ο συγγραφέας Θανάσης Τριαρίδης ζήτησε να αφαιρεθεί το βιβλίο του από την “Βραχεία Λίστα” [των υποψηφίων για βράβευση] των Κρατικών Βραβείων Ποίησης για την χρονιά 2021, που ανακοινώθηκε σήμερα. Αυτό γιατί, όπως τονίζει, δεν πιστεύει πως έχει κάποιος την δυνατότητα να βραβεύει κάποιον άλλον στην τέχνη». 

Διαβάζουμε μεταξύ άλλων στην δημόσια επιστολή του ποιητή προς το Υπουργεί Πολιτισμού: 

 «…Είμαι εναντίον κάθε βραβείου και κάθε βραβειοδότησης στην τέχνη. Η τέχνη είναι έτσι κι αλλιώς ένας ωκεανός πνευματικών εμπειριών που κρίνονται (και ευτυχώς) με απολύτως υποκειμενικά κριτήρια. Αυτό που θα συγκινήσει τον έναν άνθρωπο θα αφήσει απολύτως αδιάφορο (ή και θα ενοχλήσει) τον άλλον. Έτσι τα βραβεία εκφράζουν την υποκειμενική κρίση μιας επιτροπής και τίποτε περισσότερο – συχνά όμως δεξιώνονται κατά τέτοιον τρόπο ώστε να επιβάλλουν έναν δημόσιο “Κανόνα” της “σημαντικής τέχνης του καιρού μας”. Θεωρώ πως αυτός ο “Κανόνας” είναι μία φενάκη – καθώς συχνά βραβεύονται εξαιρετικά κείμενα αλλά και πολύ συχνά βραβεύονται γελοιότητες. Και πιστεύω πως ο σκοπός της τέχνης είναι να διαρρηγνύει κάθε δοτό “Κανόνα” επιβάλλοντας την δική της εγχάραξη. Και τούτη την εγχάραξη την επιβεβαιώνει ή την διαψεύδει μονάχα ο χρόνος. Ούτε ο Ρεμπώ, ούτε ο Κάφκα βραβεύτηκαν ποτέ – και ο Καβάφης είναι ένας από τους μείζονες ποιητές του 20ου αιώνα στη Δύση για χίλιους λόγους, αλλά σίγουρα όχι επειδή πήρε ένα κωμικό βραβείο από την Δικτατορία του Πάγκαλου. Επίσης στα βραβεία ο κάθε βραβευμένος ή ο κάθε υποψήφιος σιωπηλά παραδέχεται πως κάποιος τρίτος (εν προκειμένω, τα μέλη μιας επιτροπής) στέκεται σε ένα βάθρο όπου μπορεί να κρίνει λογοτεχνικά έργα “βαθμολογώντας τα” βασιζόμενος σε μία “αυθεντική κρίση”. Δεν δέχομαι πως υπάρχει αυτό το βάθρο – ούτε και η δυνατότητα “αυθεντικής κρίσης”. Δεν πιστεύω πως έχει κάποιος την δυνατότητα να βραβεύει κάποιον άλλον στην τέχνη…».

Ο ποιητής κάνει και μια καίρια παρατήρηση, ειδικά για τα κρατικά βραβεία στην σημερινή Ελλάδα: «Η άρνησή μου [για τέτοια βραβεία] θα ήταν δεδομένη ακόμη κι αν δεν συνέτρεχαν και όλα τα προηγούμενα. Δεν υπήρχε περίπτωση να συμπεριληφθώ σε λίστα βράβευσης ενός κράτους που δολοφονεί μετανάστες κάνοντας Push Back – μόνο προχθές ξεβράστηκαν εφτά νεκροί άνθρωποι στην ακτή της Επάνω Σκάλας της Λέσβου…».

Υποκλίνομαι.

2/27/2022

Περί πολιτισμένων λαών – με αφορμή την επέτειο του θανάτου του Κωστή Παλαμά


Η επιγραφή στο πανωθύρι του ερειπωμένου σπιτιού, σ’ αυτό τον μικρό δρόμο στην Πλάκα, γράφει:

«ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΑΥΤΟ ΠΕΘΑΝΕ Ο ΕΘΝΙΚΟΣ ΜΑΣ ΠΟΙΗΤΗΣ ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ ΣΤΙΣ 27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1943».



Βλέπω τα χάλια και την εγκατάλειψη του σπιτιού, κεκοσμημένου με τα «έργα» της ζωγραφικής και γενικότερης αλαλίας των νεαρών νεοελλήνων, καθώς περνάω για να πάω να συναντήσω τον φίλο μου Βλάση Φρυσίρα (το Μουσείο που ίδρυσε και το σπίτι που μένει, έργο θαυμαστό του Τσίλλερ, είναι λίγο πιο πέρα). 

Σαν σήμερα, λοιπόν, πριν από 79 χρόνια έφυγε από την ζωή ο Παλαμάς, ο μεγάλος ποιητής, ένας από τους μεγαλύτερους της σύγχρονης Ελλάδας, και σπουδαίος στοχαστής. Ποιος τον θυμάται και ποιος τον τιμά στις μέρες μας; Η απάντηση βρίσκεται στην εγκατάλειψη που χαρακτηρίζει την τελευταία πριν τον τάφο κατοικία του.

Και δεν μπορώ να μη θυμηθώ κάτι που είχα γράψει στο blog μου costaspappis.blogspot.com πριν 16 χρόνια, στις 27 Σεπτεμβρίου 2006, σε ένα κείμενο με τίτλο «Περί πολιτισμένων λαών». Έγραφα ανάμεσα στ’ άλλα: 

«Βρέθηκα στο Ιράν το περασμένο Πάσχα… Επισκεφθήκαμε όλα τα μέρη με ιστορικό (και ειδικά ελληνικό ιστορικό) ενδιαφέρον αυτής της τόσο πλούσιας σε πολιτισμό χώρας. Πολιτισμό που έχει τις ρίζες του σε πανάρχαιους καιρούς και που διατηρείται ζωντανός ως τις μέρες μας. Για να δείξω το πώς ζει το παρελθόν στο σήμερα αυτού του λαού και τι περιεχόμενο έχει ο σύγχρονος πολιτισμός του θα αναφερθώ σε κάτι που μου έκανε πολύ μεγάλη εντύπωση. Ανάμεσα στις πόλεις που επισκεφθήκαμε ήταν και το πανέμορφο Σιράζ. Η πόλη αυτή είναι γενέτειρα δυο πολύ μεγάλων Περσών ποιητών (από τους 4-5 μεγαλύτερους). Ο ένας είναι ο Χαφέζ. Έζησε το 14ο αιώνα και οι στίχοι του, που μιλάνε για το κρασί, τ’ αηδόνια και τον έρωτα, χρησιμοποιούνται και σήμερα στην καθημερινή ζωή. Ο άλλος είναι ο Σααντί, που έζησε το 13ο αιώνα. Τα πιο φημισμένα του έργα είναι τα Golestan (Κήπος των Ρόδων) και Bustan (Μποστάνι) και στίχοι του είναι μέρος της καθημερινής επικοινωνίας. Μπαίνουν στην ομιλία από τους σύγχρονους Ιρανούς φυσικά, όντας μέρος της ζωντανής γλώσσας, όπως ακριβώς οι στίχοι του Χαφέζ. Λοιπόν, αυτό που μου έκανε πολύ μεγάλη εντύπωση είναι ότι αποτελούν τόπο προσκυνήματος των σύγχρονων Ιρανών οι μνημειώδεις τάφοι των ποιητών, δυο μαυσωλεία μέσα σε υπέροχους, ολάνθιστους κήπους με τρεχούμενα νερά (η αγάπη αυτού του λαού για τους δημόσιους κήπους και η ομορφιά των κήπων αυτών, που τους συναντάς παντού, σε κάθε πόλη και χωριό, είναι εντυπωσιακή). Δεν πρόκειται για τουριστικά αξιοθέατα - εμείς ήμασταν οι μόνοι ξένοι επισκέπτες - αλλά για τόπους λαϊκού προσκυνήματος. Συρρέουν εκεί καθημερινά από όλη τη χώρα άνθρωποι κάθε ηλικίας, ιδίως νέοι, αγόρια και κορίτσια, ένας-ένας ή σε μικρές παρέες, για να τιμήσουν τους ποιητές τους. Πλησιάζουν κι ακουμπούν το χέρι τους στο μνήμα και κάτι σιγοψιθυρίζουν (στίχους των ποιητών ή κάποια προσευχή, υποθέτω). Ύστερα περνάνε από τα κιόσκια που πουλάνε τα έργα των ποιητών, αγοράζουν βιβλία και αποχωρούν. Επικρατεί στους χώρους αυτούς η σοβαρότητα, η ηρεμία και η σιωπή που ταιριάζουν σε αληθινό προσκύνημα (καμία σχέση με τα γνωστά εν Ελλάδι θρησκευτικά «προσκυνήματα» - εμποροπανηγύρεις)…».

Το υπόλοιπο του κειμένου που είχα γράψει μπορεί να το διαβάσει κανείς στο:

https://costaspappis.blogspot.com/2006/09/blog-post.html.

ΥΓ Πάει κανείς στοίχημα πως ο αριθμός εκείνων που θα θελήσουν να το διαβάσουν δεν πρόκειται να ξεπεράσει τα δάχτυλα του ενός χεριού; 


1/30/2022

Ελευθεροτυπία - ένας πυλώνας της δημοκρατίας σε κατάρρευση



«Προς συναδέλφους Παραγωγούς [των δελτίων ειδήσεων της ΕΡΤ]: Δεν παίζουμε φωτογραφία, αλλά ούτε και βίντεο Κ. Μητσοτάκη από τη βεράντα του σπιτιού Στεφανάδη (τραπέζι) Ικαρία. Επίσης παίζουμε μόνο πλάνα του Λιγνάδη, όχι με άλλους».

Η παραπάνω ανακοίνωση είχε αναρτηθεί στους χώρους εργασίας της ΕΡΤ την ημέρα που συνέβη το γνωστό «τραπέζωμα» στην Ικαρία, όταν ο πρωθυπουργός παραβίασε τα μέτρα υγειονομικής προστασίας, που συνέπεσε με το καθολικό «μπαγλάρωμα» σύμπασας της υπόλοιπης Ελλάδας κι εξόργισε τους «μπαγλαρωμένους». 

Όμως ένα άλλο γεγονός που συνέβη την ίδια μέρα, πέρασε «ντούκου», σχεδόν στα ψιλά στα συστημικά μέσα ενημέρωσης: ήταν η πρωτοφανής σε συνθήκες δημοκρατίας, απόφαση του πρωθυπουργού, μια από τις πρώτες του όταν ανέλαβε καθήκοντα, να θέσει υπό τον άμεσο έλεγχό του την ΕΡΤ, το Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων και την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών, κι αργότερα την Γενική Γραμματεία Ενημέρωσης κι Επικοινωνίας, που είναι αρμόδια για την εποπτεία των ΜΜΕ. 

Πώς συνδέονται τα δυο γεγονότα; Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

Η Ελληνική κοινωνία δυο χρόνια τώρα μετράει τις πληγές και τις αντοχές της μπροστά στα τεράστια προβλήματα και τ’ αδιέξοδα που δημιουργούνται συνδυασμένα από την πανδημική και την οικονομική κρίση, καθώς οι δυο αυτές κρίσεις διογκώνονται. Τον ίδιο καιρό βρίσκεται σε εξέλιξη μια άλλη κρίση, που ίσως τελικά αποδειχτεί το ίδιο, αν όχι περισσότερο, καταστροφική για τον τόπο: η κρίση της δημοκρατίας. Στην χώρα συμβαίνουν πράγματα πρωτοφανή, που λίγο απέχουν από καταστάσεις γνωστές από τις χειρότερες περιόδους αυταρχισμού, βίαιης καταστολής και στραγγαλισμού των πολιτικών ελευθεριών, κοινωνικής και ηθικής οπισθοδρόμησης. 

Κι ενώ για τις δυο άλλες κρίσεις, την πανδημική και την οικονομική, υπάρχει κάποια πληροφόρηση, κουτσουρεμένη όμως από τα φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης, και γίνεται κάποιος διάλογος, παρά την διαστρέβλωση που επιχειρείται από τα ίδια μέσα, μια εκκωφαντική σιωπή για την κρίση της δημοκρατίας κυριαρχεί στα ίδια αυτά μέσα. Το χειρότερο είναι ότι η συζήτηση για την κρίση αυτή, αν και τόσο επίκαιρη, βρίσκει περιορισμένο, ακόμα και απρόθυμο ακροατήριο, με την εξαίρεση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης (facebook, twitter κ.λπ.). Για τους άλλους, η κρίση αυτή εξελίσσεται σχεδόν σαν να μην συμβαίνει, ενώ διογκώνεται μέρα με την μέρα, μπροστά στα μάτια μας.

Η δημοκρατία έχει κάποιους πυλώνες που πάνω τους στηρίζεται. Η ελευθερία, και ειδικότερα η ελευθερία της ενημέρωσης (ελευθεροτυπία), είναι ένας απ’ αυτούς. Άλλοι πυλώνες είναι η δικαιοσύνη, η ισότητα και η παιδεία, που λειτουργούν σαν συγκοινωνούντα δοχεία: μια υγιής δικαιοσύνη (ή παιδεία) θα μπορούσε να λειτουργήσει σαν ασπίδα, να προστατεύσει, αν όχι να θεραπεύσει την ελευθεροτυπία από τα τραύματά της. Το τραγικό είναι πως σήμερα όλοι αυτοί οι πυλώνες πάσχουν. 

Θα περιορίσω την συζήτηση, για λόγους διαθέσιμου χώρου, στην ελευθεροτυπία.

Οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα (Reporters Without Borders-RSF) είναι μια ανεξάρτητη διεθνής οργάνωση, γνωστή για το παγκόσμιο βαρόμετρο ελευθερίας του Τύπου σε όλο τον κόσμο που ανακοινώνει κάθε χρόνο. Το βαρόμετρο αυτό είναι αποτέλεσμα της ετήσιας έρευνας που αξιολογεί την ελευθερία που απολαμβάνουν οι δημοσιογράφοι σε 180 χώρες. Περιλαμβάνει βαθμολογία και συγκριτική κατάταξη σύμφωνα με κριτήρια όπου περιλαμβάνονται ο πλουραλισμός, η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης, το περιβάλλον των μέσων και η αυτολογοκρισία, το νομοθετικό πλαίσιο, η διαφάνεια και η ποιότητα της υποδομής που υποστηρίζει την παραγωγή ειδήσεων και πληροφοριών. Η διεθνής οργάνωση των δημοσιογράφων παίρνει υπόψη της συγκεκριμένα γεγονότα πριν καταλήξει στην διαμόρφωση του βαρόμετρου, που τα αναφέρει στην σχετική έκθεσή της. 

Τον περασμένο Απρίλιο δημοσιεύτηκε το παγκόσμιο βαρόμετρο για το 2021 (https://rsf.org/en/ranking_table). Η Ελλάδα βρίσκεται στην 70η θέση, υποχωρώντας 5 θέσεις σε σχέση με το 2020. Πιο συγκεκριμένα, από την θέση 30 το 2007 η χώρα κατρακύλησε ραγδαία στα μνημονιακά χρόνια για να φτάσει στην θέση 99 το 2014. Ακολούθησε σημαντική βελτίωση στα χρόνια της διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ (από την θέση 99 στην θέση 65), για ν’ αρχίσει να ξαναπαίρνει τον κατήφορο επί κυβέρνησης Μητσοτάκη (θέση 70 το 2020). Έτσι έφτασε η Ελλάδα να κατατάσσεται πολύ πιο κάτω από όλες τις χώρες της δυτικής Ευρώπης.

Η έκθεση του 2021 για την Ελλάδα (https://rsf.org/en/greece) διαπιστώνει ότι «η ελευθερία του Τύπου υπέφερε στην Ελλάδα το 2020» κι αναφέρει πολλές από τις αμαρτίες της κυβέρνησης του Κ.Μητσοτάκη και τα πλήγματα που δέχτηκε ο Τύπος και οι λειτουργοί του: από τα ειδικά προνόμια που χαρίστηκαν σε επιλεγμένα πειθήνια μέσα ενημέρωσης (βλ. λίστα Πέτσα) μέχρι την δολοφονία του ειδικού σε θέματα εγκληματικότητας ρεπόρτερ Γιώργου Καραϊβάζ. 

Δεν τα λέει όλα η έκθεση - τι να πρωτοπεί; Δεν λέει, για παράδειγμα, ότι η δολοφονία του Γιώργου Καραϊβάζ, κατέταξε την Ελλάδα ανάμεσα στις 5 χώρες του κόσμου (μαζί με το Αφγανιστάν, το Μπαγκλαντές, τον Λίβανο και την Συρία) όπου ένας επαγγελματίας της ενημέρωσης έχασε την ζωή του δολοφονημένος. Ούτε λέει ότι η Ελλάδα κατατάσσεται πολύ πιο κάτω από πολλές εξωτικές χώρες του τρίτου κόσμου (Γκάνα, Ναμίμπια, Σαμόα, Σουρινάμ, Μπουργκίνα Φάσο, Μποτσουάνα, Παπούα - Νέα Γουϊνέα κλπ). 

Αναμένοντας την νέα έκθεση, για το 2021, που θα ανακοινωθεί τον Απρίλιο, μπορούμε να είμαστε βέβαιοι πως η Ελλάδα θα συνεχίσει να κατρακυλάει στου «κακού τη σκάλα» στο ζήτημα της ελευθεροτυπίας. Πού βασίζεται αυτή η βεβαιότητα; Μα σε όλα όσα βλέπουμε να συνεχίζουν να συμβαίνουν, με ακόμα πιο αποτρόπαια μορφή, με κορυφαίο το γεγονός να στέλνεται στο εδώλιο του κατηγορουμένου για κακουργηματικές πράξεις η αποκαλυπτική και μαχόμενη, όχι ξεπουλημένη δημοσιογραφία (με εκπροσώπους της τον Κώστα Βαξεβάνη και την Γιάννα Παπαδάκου) επειδή αποκάλυψαν στοιχεία για το τεράστιο σκάνδαλο διαφθοράς της Novartis και τους εμπλεκόμενους σ’ αυτό πολιτικούς.

Πώς αναστρέφεται αυτή η πορεία προς τον πολιτικό και κοινωνικό κατήφορο όπου οδηγεί η κυβέρνηση; Δεν υπάρχουν εύκολες απαντήσεις. Για να γυρίσει ο ήλιος θέλει δουλειά πολλή. Κι εδώ σπουδαίο ρόλο έχει να παίξει η ατομική ευθύνη του πολίτη (με το αληθινό νόημά της, όχι μ’ εκείνο που επιρρίπτει με κάθε ευκαιρία στις πλάτες του πολίτη τις δικές της ευθύνες η κυβέρνηση). 

* Η φωτογραφία συνοδεύει σχετικό άρθρο της INFOWAR - δείτε το στο: 

https://info-war.gr/poia-kathestota-echoyn-perissoteri-ele/

1/13/2022

Ζιλκαλέ

Με χαρά πληροφορηθήκαμε πρόσφατα πως ο συμπατριώτης μας Νίκος Αντωνόπουλος κέρδισε το τρίτο βραβείο του Wiki Loves Earth, του μεγαλύτερου διεθνή διαγωνισμού φωτογραφίας που είναι αφιερωμένος στην φυσική κληρονομιά. Ο Νίκος είναι σε όλους μας γνωστός για το ταλέντο και το μεράκι του για την φωτογραφία μέσω των εξαιρετικών φωτογραφιών του από την περιοχή της Κορινθίας που αναρτά συχνά στο Facebook. Η βραβευμένη φωτογραφία του αναδεικνύει μια συναρπαστική θέα στην λίμνη Στυμφαλία.

Πληροφορήθηκα την βράβευσή του από την δική του σχετική ανάρτηση κι έσπευσα να τον συγχαρώ. Με την ευκαιρία σκέφθηκα να δω τις άλλες βραβευμένες φωτογραφίες. Και ιδού! Στην θέση 4 βλέπω ένα γνώριμο τοπίο που με πηγαίνει λίγα χρόνια πίσω, σ’ ένα ταξίδι που είχα κάνει στα μέρη του Πόντου, και που σχετίζεται με τους καιρούς τους βυζαντινούς και την ιστορία των Ελλήνων!

Είναι η φωτογραφία ενός μεσαιωνικού φρούριου, του Zilkale. Η βραβευμένη φωτογραφία το δείχνει ζωσμένο από την καταχνιά, τριγυρισμένο από ψηλά δασωμένα βουνά, χαμένο σ’ ένα φαράγγι. Διαβάζω την περιγραφή που δίνεται για το μνημείο: «Ο φωτογράφος έπιασε μια μυστηριώδη θέα στο Zilkale, ένα μεσαιωνικό κάστρο που βρίσκεται στην κοιλάδα Firtina ("Storm Valley") στα Ποντιακά Όρη, και είναι ένα από τα πιο σημαντικά ιστορικά κτίσματα στην περιοχή Çamlihemşin της επαρχίας Rize της Τουρκίας. Βρίσκεται επίσης στην προστατευόμενη περιοχή Kaçkar Dağlari Millî Parki». 

Το φρούριο είναι χτισμένο σε υψόμετρο 1.130 μέτρα και βρίσκεται στην άκρη ενός γκρεμού. Αποτελείται από εξωτερικά και μεσαία τείχη και εσωτερικό φρούριο. Υπάρχουν ενδιαιτήματα για την φρουρά και πιθανό παρεκκλήσι, καθώς και ψηλός πύργος. Όσον αφορά την ετοιμολογία της ονομασίας του φρουρίου Zilkale, zil σημαίνει «καμπάνα» και kale σημαίνει «φρούριο» στα τούρκικα. Άρα Zilkale = «Κάστρο της καμπάνας»). Εναλλακτικά: zir σημαίνει «κάτω» στα περσικά και kale σημαίνει «κάστρο» στα τούρκικα. Άρα Zirkale = «Κάτω Κάστρο».













Αναζητώ πληροφορίες για το φρούριο. Φαίνεται πως το Zilkale χτίστηκε σε στρατηγική θέση από αυτοκράτορες της δυναστείας των Κομνηνών που έζησαν και βασίλεψαν στην περιοχή στα μεσαιωνικά χρόνια, για την άσκηση ελέγχου πάνω στον δρόμο του μεταξιού. Στην ιστορική διαδρομή του, Γενουάτες, Έλληνες και Οθωμανοί χρησιμοποίησαν το κάστρο μέχρι τα τέλη του 1800.  

Ειδικότερα η Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας άκμασε κατά τον 13ο έως τον 15ο αιώνα. Εκτεινόταν στην νοτιοανατολική πλευρά του Εύξεινου Πόντου και περιλάμβανε την  βορειοανατολική γωνία της Ανατολίας και την νότια Κριμαία. Αποτελούνταν από την στενή λωρίδα κατά μήκος της νότιας ακτής της Μαύρης Θάλασσας και του δυτικού μισού των Ποντιακών Άλπεων, μαζί με την Περάτεια ή νότια Κριμαία (Πριγκιπάτο του Θεοδώρου). Η δημογραφική της κληρονομιά άντεξε για αρκετούς αιώνες μετά την οθωμανική κατάκτηση το 1461 και η περιοχή διατήρησε έναν σημαντικό αριθμό Ελλήνων Ορθοδόξων κατοίκων μέχρι το 1923 (Έλληνες του Πόντου).

Η Αυτοκρατορία ιδρύθηκε κατά την διάρκεια μιας εξέγερσης από τους εγγονούς του αυτοκράτορα Ανδρόνικου Α' Κομνηνού, οπότε η Τραπεζούντα έγινε Βυζαντινό ελληνικό διάδοχο κράτος που ιδρύθηκε μετά την πτώση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας στην Τέταρτη Σταυροφορία, το 1204. Μαζί με την Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας ιδρύθηκαν η Αυτοκρατορία της Νίκαιας και το Δεσποτάτο της Ηπείρου, ενώ μετά την ανακατάληψη της Κωνσταντινούπολης από την Νίκαια το 1261, οι Αυτοκράτορες της Τραπεζούντας έγειραν αξιώσεις στον Αυτοκρατορικό θρόνο για δεκαετίες.

Για τους επόμενους δύο αιώνες η Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας επωφελήθηκε από το εμπόριο από την Περσία και την Ανατολή που περνούσε από την πρωτεύουσά της στον δρόμο του μεταξιού, και από τα ορυχεία αργύρου στους λόφους πίσω απ’ αυτήν, κι απέκτησε στην Δύση μεγάλη φήμη για τον πλούτο της και την εξωτική ομορφιά της. Επέζησε των άλλων δυο βυζαντινών διάδοχων πολιτειών: του Δεσποτάτου της Ηπείρου, που διαλύθηκε σιγά-σιγά κατά τον 13ο και 14ο αιώνα και τέθηκε υπό τον έλεγχο της αναστηλωμένης Βυζαντινής Αυτοκρατορίας γύρω στο 1340, και της Αυτοκρατορίας της Νίκαιας, που είχε γίνει η αναστημένη Βυζαντινή Αυτοκρατορία κι έληξε το 1453, με την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς. Η Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας συνεχίστηκε για λίγα χρόνια μετά την πτώση της Κωνσταντινούπολης, μέχρι το 1461, όταν ο Οθωμανός Σουλτάνος Μωάμεθ Β' την κατέκτησε μετά από ένα μήνα πολιορκία και αιχμαλώτισε τον ηγεμόνα της και την οικογένειά του.

Οι Έλληνες του Πόντου, μαζί κι οι Τραπεζούντιοι, παρέμειναν κατά μήκος της ανατολικής ακτής της Μαύρης Θάλασσας και της ενδοχώρας της στις Ποντιακές Άλπεις, καθώς και στην βορειοανατολική Ανατολία, μέχρι τα χρόνια αμέσως μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν εκείνοι που είχαν διατηρήσει την χριστιανική ορθόδοξη πίστη και την ελληνική τους ταυτότητα τράπηκαν σε φυγή ή σκοτώθηκαν κατά την γενοκτονία των Ποντίων (1917-1921). Οι λίγοι που είχαν απομείνει έπρεπε να φύγουν το 1923 με την ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Πολλοί εγκαταστάθηκαν στην Μακεδονία, ενώ όσοι ζούσαν στην Κριμαία και στην ρωσική επαρχία του Καρς, μεγάλο μέρος της οποίας βρίσκεται στην σύγχρονη Γεωργία, έμειναν περισσότερο, με ορισμένα ελληνόφωνα χωριά να συναντιώνται και στις δύο περιοχές μέχρι και σήμερα.


1/05/2022

Κώστα Παππής, «Φωταγωγός – Διηγήματα», 2021, Εκδόσεις Ενύπνιο


Μετά από μια κυοφορία που κράτησε αρκετό καιρό, πολιορκημένο από ενάντιες δυνάμεις και ψάχνοντας για οδό διαφυγής προς το φως, το νέο βιβλίο μου με διηγήματα, βρήκε τελικά την μόνη διαθέσιμη έξοδο: από τον φωταγωγό! Όχι περίεργο που πήρε τον τίτλο που πήρε! 

Για την ακρίβεια, και για να προσγειωθούμε, στο νέο βιβλίο δανείστηκα τον τίτλο από το ομότιτλο πρώτο – και μεγαλύτερο – διήγημα της συλλογής: ΦΩΤΑΓΩΓΟΣ. Η οδός που οδηγεί στο φως, έξω από την φυλακή μιας ζωής μόνο για την επιβίωση, σ’ ένα γραφείο όπου δεν εισχωρεί αχτίδα του ήλιου. 

Είναι το τέταρτο βιβλίο μου στον χώρο της λογοτεχνίας, μετά τις «Ψυχές των τόπων - Οδοιπορικό σε μιαν άλλη Κορινθία», το «Αγκάθι του Χριστού - Διηγήματα», και το «Μυστικό της ξέρας – Νουβέλα».

Στ’ άλλα διηγήματα του ΦΩΤΑΓΩΓΟΥ, ο ήρωας μπαίνει στην τάξη αποφασισμένος να κερδίσει τις καρδιές των παιδιών μ’ ένα αλλιώτικο πρώτο μάθημα. Ένας άλλος ξεθάβει στο οστεοφυλάκιο του χωριού του μια εικόνα που τον στοιχειώνει από τα χρόνια τα παιδικά και ανακαλύπτει μια τραγική ιστορία. Κι ένας άλλος, σε μιαν αρχαία φρυκτωρία στους Φούρνους της Ικαρίας μοιράζει τα τελευταία τσιγάρα του μάρκας Σαντέ με το φάντασμα του συμπατριώτη του Σικυώνιου Ασκληπιάδη. 

Στο πέμπτο διήγημα ο συγγραφέας ακολουθεί δυο γυναίκες του έρανου αγάπης, μέχρι που ένα πρεζόνι και το βλέμμα του παπά της ενορίας τούς κόβουν την όρεξη γι’ άλλες αγαθοεργίες. Μετά είναι η σειρά του Τριαντάφυλλου του ψαρά που παίρνει ανέλπιστα, την τελευταία στιγμή, θέση κάτω από τα γκολπόστ και χαρίζει την νίκη στην ομάδα του.

Στο έβδομο διήγημα ο ήρωας λαχταράει τα παιδιά των άλλων, που αυτός δεν θέλησε ή δεν μπόρεσε ν’ αποκτήσει, ενώ μετέωρο μένει το ερώτημα «να ’χεις παιδιά;». Κι ένας άλλο στο άδειο σπίτι του ονειρεύεται κόσμο και την γυναίκα του να φοράει φόρεμα βυσσινί, του πένθους. Στο επόμενο διήγημα, ο συγγραφέας ακολουθεί το καραβάνι των προσφύγων στον δεύτερο, οριστικό ξεσπιτωμό τους. Και στο τελευταίο, το δέκατο, βγαίνει μεσάνυχτα, μέσα στ’ αγιάζι του Δεκέμβρη, ν’ ανταμώσει στον ουρανό την θεία φάτνη.

Ήδη το βιβλίο, σε εκδόσεις Ενύπνιο, έχει πάρει θέση σε κεντρικά βιβλιοπωλεία στην Αθήνα (ΠΟΛΙΤΕΙΑ, ΙΑΝΟΣ κλπ) και στην Θεσσαλονίκη (ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΒΛΙΟΥ - ΑΝΘΟΥΛΑ ΠΟΥΛΟΥΚΤΣΗ).

Επίσης διατίθεται στα βιβλιοπωλεία του Κιάτου (Γιάννη Καλού, Οικονόμου, Σταύρου Μπεγλίτη και Λευτέρη Αχμέτη – «Το μπλε γιασεμί»), και στην Κόρινθο (βιβλιοπωλείο Οικονόμου).

Διατίθεται επίσης στο βιβλιοπωλείο του «Ενύπνιου» (εκδότη του βιβλίου, Δερβενίων 22, Εξάρχεια, Αθήνα), ενώ στην ιστοσελίδα https://www.enipnio.gr/, Ελληνική Πεζογραφία, θα βρείτε πληροφορίες για τα περιεχόμενα του βιβλίου, που τα συνοψίζω παραπάνω, για το βιογραφικό μου, για το πώς μπορείτε να το παραγγείλετε (e-shop) κ.λπ. Εννοείται ότι μπορεί να παραγγελθεί από οποιοδήποτε βιβλιοπωλείο στην Ελλάδα!

Καλό διάβασμα!


11/23/2021

1821-2021: απόψεις για την επέτειο

 

Λίγο πριν εκπνεύσει το 2021, ας κάνουμε κι εμείς την οφειλόμενη (;) αναφορά σε μιαν επέτειο που συνοδεύεται από ποικιλία εορτασμών:  στο 1821 και στα διακόσια χρόνια που συμπληρώνονται φέτος. Το ερωτηματικό στην λέξη «οφειλόμενη» δεν είναι τυχαίο. Εκφράζει την αμφιθυμία που χαρακτηρίζει την αντιμετώπιση του τρόπου που προσεγγίζεται και εορτάζεται η επέτειος: από τις κενές δοξολογίες στο ένα άκρο, μέχρι τις προσπάθειες για λογική και ψύχραιμη ανάλυση με σκοπό την συναγωγή χρήσιμων συμπερασμάτων, και, στο άλλο άκρο, μέχρι την θυμηδία και την σάτιρα. Το διατυπώνει εύστοχα η εισαγωγή στο αφιέρωμα με τίτλο «Το ζωντανό 1821», στο τεύχος του ηλεκτρονικού περιοδικού «Χάρτης» (https://www.hartismag.gr/):

«…Οι όποιοι εορτασμοί δεν προκαλούν ως τώρα ιδιαίτερα ρίγη συγκίνησης. Παρά την πληθώρα δημοσιεύσεων από ειδικούς και μη, διαπιστώνει κανείς συχνά μια συγκατάβαση και κάποτε μια θυμηδία, η οποία φτάνει ανέτως μ’ έναν πήδο ως την αλύπητη ροΐδεια σάτιρα… Έφταιξε μήπως η προέλαση του κορονοϊού; Πιο πολύ βάρυνε η δυσπιστία απέναντι στη θεσμική οικειοποίηση του ορόσημου «1821», μια δυσπιστία με ρίζες στα θρανία και στις αλήστου μνήμης έδρες των σχολικών τάξεων· όσο κι η κόπωση από τις κάθε λογής ιδεολογικές και ρητορικές χρήσεις της ιστορίας. Το «1821» αντιστέκεται σθεναρά στις μονόπλευρες αναγωγές και στα κανονιστικά σχήματα, μάλιστα η πρόοδος της έρευνας κατά τις τελευταίες δεκαετίες πέτυχε σε μεγάλο βαθμό την απεμπλοκή του «1821» από τα στερεότυπα του παρελθόντος...».


Για να τεκμηριώσει τα παραπάνω, ο συγγραφέας της εισαγωγής του αφιερώματος 
Νι­κή­τας Σι­νιό­σο­γλου μας προτείνει να συλλογιστούμε πόσο διαφέρει ο Κοραής από τον Μακρυγιάννη, δυο εμβληματικές μορφές των χρόνων της επανάστασης του 1821. Παραθέτω ένα απόσπασμα από τα απομνημονεύματα του  Μακρυγιάννη όπου αποδίδει την ανάσταση της Ελλάδας στην παρέμβαση της θείας πρόνοιας. Το εντόπισα σε ένα άλλο αξιόλογο αφιέρωμα, (1821 - Διακόσια χρόνια ιστορίας, η δημοκρατική παράδοση, 14 + 1 κείμενα, επιμέλεια Αντώνης Λιάκος, Εκδ. Θεμέλιο):

«Εσύ, Κύριε, θ’ αναστήσεις στους πεθαμένους Έλληνες, τους απογόνους αυτεινών των περίφημων ανθρώπων, οπού στόλισαν την ανθρωπότη μ’ αρετή. Και με την δύναμή σου και την δικαιοσύνη σου θέλεις να ξαναζωντανέψεις τους πεθαμένους, και η απόφασή σου η δίκια είναι να ματαειπωθεί Ελλάς, να λαμπρυθεί αυτείνη και η θρησκεία του Χριστού και να υπάρξουν οι τίμιοι και οι αγαθοί άνθρωποι, εκείνοι οπού ’περασπίζονται το δίκιον».

Από την άλλη μεριά, μακριά από τα οικόπεδα της πίστης στην παρέμβαση του θείου στις ανθρώπινες υποθέσεις, στέκουν οι Έλληνες διανοούμενοι της εποχής, ανάμεσά τους κι ο Κοραής. Είναι γνωστή η πεποίθησή του, που επαναλαμβανόταν συχνά, πως η Επανάσταση ήταν πρόωρη: «Ἡ ἐπανάστασις τῆς Ἑλλάδος ἦτο δικαιοτάτη, ἀλλὰ ἔγινεν ἀκαίρως. Ὁ καιρός της ἦτο τὸ 1850 ἔτος, ὅτε ἠθέλαμεν ἔχει πολλοὺς ἀπὸ τοὺς ἔτι σπουδάζοντας νέους μας, ἡλικιωμένους ἄλλους μεταξὺ 30 καὶ 40 ἐτῶν, καὶ ἄλλους ὑπὲρ τὰ 40, καὶ διδαγμένους ἀπὸ τὰ συμβάντα καὶ συμβαίνοντα σήμερον εἰς τὴν Εὐρώπην, ἱκανοὺς νὰ δράξωσι τὰ πράγματα καὶ νὰ διαλύσωσι τὰς φατρίας». Και δεν ήταν μόνο η αντίρρησή του για την σπουδή στην κήρυξη της Επανάστασης, και την σύνδεσή της που έκανε με την άνοδο του εκπαιδευτικού επιπέδου των Ελλήνων. Έθετε σαν προϋπόθεση τον προηγούμενο περιορισμό της κοινωνικής επιρροής των κοτσαμπάσηδων, ιερωμένων και των Φαναριωτών, για να μην αντικατασταθούν οι Τούρκοι από χριστιανοὺς τουρκίζοντας.

Στο ίδιο κείμενο διαβάζουμε: «Σήμερα αμφιβάλλει κανείς αν υφίσταται ακόμη καμιά αδήριτη ανάγκη να βρεθεί μια ομογενοποιητική αφήγηση γύρω από το 1821. Κι είναι αυτή μια γόνιμη αμφιβολία, ένα δείγμα ωρίμανσης του στοχασμού και της έρευνας. Το 1821 δεν λειτουργεί πια καλά ως τυπικό ιστορικό ορόσημο που κάτι πρέπει να σημαίνει· αλλά ως απρόβλεπτη κι ελεύθερη γεννήτρια ιδεών… το «1821» τροφοδοτεί την επιστήμη και τη δημιουργία προκαλώντας άμεσα ή έμμεσα τον αναστοχασμό και την εκλέπτυνση της ιστορικής αυτοσυνείδησης».

Στο ίδιο κλίμα, ο Δημοσθένης Αγραφιώτης σημειώνει στο ίδιο αφιέρωμα του Χάρτη: «Λόγοι/λογισμοί, αφηγήσεις, ιστορίες, Ιστορία, θεατρικά έργα, ζωγραφικοί πίνακες, αφιερώματα, συνέδρια παραστάσεις του Καραγκιόζη, ακόμη και ο επίσημος κρατικός εορτασμός [ανάμεσα σε ιλαροτραγωδία και μπου-φονικό δρώμενο] προσεγγίζουν, αναλύουν και προσπαθούν να οριοθετήσουν εντέλει το «1821». Τι απομένει να λεχθεί; Γιατί να λεχθεί κάτι επιπλέον εν μέσω επιδημίας του Covid-19; Μια συνολική και γενική σιωπή ίσως θα ’χε πιο καθαρτική και θεραπευτική αποτελεσματικότητα; Η μιμητική προδιάθεση διαλύοντας αντιστάσεις και δισταγμούς, θα δικαιολογούσε τη μορφοποίηση πληθωριστικών κειμένων; Ποιας επιστημολογίας, ποιας νομιμότητας και ποιας ρητορικής υφής; Η διατύπωση ερωτημάτων της προαναφερόμενης κοπής μπορεί να συνεχιστεί, σχεδόν επ’ άπειρον…».

Ο ίδιος καταθέτει μια πρόταση: «αντί να γίνουν οι εορτασμοί στο όνομα των 200 χρόνων με αναφορά στους προγόνους μας, ας επιχειρηθούν πολλαπλές δράσεις διευκρίνισης και προετοιμασίας με ορίζοντα το 2221. Στη διαδικασία αυτή αναγκαστικά να ληφθεί υπόψη το δίπτυχο «παρελθόν – παρόν/1821-2021» ως αφετηρία και ως αναφορά, μόνο που δεν θα γίνει για εορταστικούς σκοπούς αλλά ενόψει των τεράστιων δυσκολιών και των εμποδίων που περιμένουν τους Νεο-Έλληνες (π.χ. η εξασφάλιση της γεωγραφικής ακεραιότητας, η επιβίωση της ελληνικής γλώσσας, οι δομές της ελληνικής οικογένειας, οι μορφές του κοινωνικού ελέγχου, κ.ά.). Η διαδικασία αυτή δεν θα αποτελέσει και τη λύση, αλλά θα συμβάλλει σίγουρα στη θεμελιωμένη επιλογή μέσων και σκοπών. («Όταν φυσάει αέρας άλλοι χτίζουν τοίχους και άλλοι μύλους» –«αν δεν έχεις στο μυαλό σου ένα λιμάνι, δεν θα υπάρξει ευνοϊκός άνεμος»– κινέζικες παροιμίες σε σχέση με την αντιμετώπιση των μελλοντικών προοπτικών)...».

Στο κείμενο αυτό δανείστηκα λόγια που εκφράζουν αξιόλογες σκέψεις για το 1821 και τα διακόσια χρόνια που συμπληρώθηκαν φέτος, αντί να καταθέσω δικές μου σκέψεις. Για την επιλογή τους, φυσικά, φέρω την ευθύνη. Νομίζω, πάντως, πως κι οι αναγνώστες μου αυτό θα προτιμούσαν.