Κώστας Παππής

1/06/2020

ΤΟ ΤΡΙΓΩΝΟ ΤΗΣ ΕΛΙΚΑΣ IΧ Η ξεχασμένη βίγλα του Αγίου Κωνσταντίνου στο Ελληνικό Λακωνίας


Τι κάνεις όταν βρίσκεσαι μπροστά στο θαύμα, αυτό που εσένα σου φαίνεται ότι έχει διαστάσεις αποκάλυψης, που μπορεί να μην είναι θαύμα, να μην είναι αποκάλυψη, να είναι απλώς της φαντασίας σου ευσεβής πόθος, όμως αισθάνεσαι την ανάγκη να μοιραστείς, έστω για λίγο, με άλλους ονειροπαρμένους τον ενθουσιασμό σου;
Θέλετε την απάντησή μου;
Ενδίδεις!  

Πύργος του Φονιά
Αυτό έκανα τουλάχιστον εγώ. Κι αντί να βάλω στο τέλος του τίτλου αυτής της ανάρτησης, αλλά και της προηγούμενης, ένα ευκρινές ερωτηματικό ασφαλείας, προτίμησα να ενδώσω.
Χωρίς ερωτηματικό ασφαλείας, λοιπόν. Σήμερα θα δείξω φωτογραφίες, που τις φύλαγα για ποδαρικό, μαζί με τις ευχές μου προς τους φίλους μου για το 2020!
Ήδη από την προηγούμενη ανάρτησή μου, το μυστικό σας το είχα μισο-ξεφουρνίσει. Τι έγραφα; Μιλούσα για «κάτι τι» που ήρθα φάτσα με φάτσα στο ναό του Αγίου Κωνσταντίνου, σε μιαν ακατοίκητη, ερημική τοποθεσία κοντά στο χωριό Ελληνικό (παλιά Κουλέντια) της Λακωνίας, στην ευρύτερη περιοχή της Ελίκας. Στον δίκλιτο, δισυπόστατο ναό, αφιερωμένο στον Άγιο Κωνσταντίνο και στον Άγιο Κοσμά τον Αιτωλό, χτισμένο σε μια μικρή κορυφή. Από εκεί βλέπεις ν’ απλώνεται μπροστά σου, από τη μια μεριά, την ανατολική, η πεδιάδα των Βάτικων (Νεάπολης) κι από την άλλη, τη δυτική, ο κάμπος της Ελίκας, κι από κει και πέρα, όσο πιάνει το μάτι σου, ο κόλπος των Κυθήρων κι ο Λακωνικός κόλπος.
Έγραφα ακόμα:
«Η υπόθεση που κάνω είναι ότι οι δυο διπλανοί κάμποι, της Ελίκας και των Βάτικων, αποκλείεται να μην επικοινωνούσαν με βίγλες για ανταλλαγή κρίσιμων πληροφοριών, εκείνα τα ταραγμένα χρόνια του 17ου αιώνα και μετέπειτα, που κυριαρχούσαν οι Ενετοί στην Πελοπόννησο κι αλώνιζαν στις νότιες ακτές της οι κουρσάροι».
Είχα μιλήσει παλιότερα (δείτε σχετικές αναρτήσεις) για τις βίγλες στον κάμπο της Ελίκας: τον Κουλεντιανό Πύργο και τον Πύργο του Φονιά. Στην προηγούμενη ανάρτηση αναφέρθηκα στον διπλανό κάμπο των Βάτικων, και ειδικά στον πύργο των Βάτικων (ή Αγίας Παρασκευής), κτισμένο στην κορυφή βραχώδους υψώματος στον Κάμπο των Βοιών, που ελέγχει στρατηγικά το Λακωνικό κόλπο και την ευρύτερη χερσαία περιοχή.

Πύργος του Φονιά

Κουλεντιανός Πύργος

Κουλεντιανός Πύργος
Κι έρχομαι επιτέλους (γιατί αρκετά το καθυστέρησα) σήμερα στο «κάτι τι», που ξεφύτρωσε μπροστά στα έκπληκτα μάτια μου στο ναό του Αγίου Κωνσταντίνου! Που δεν είναι άλλο, κατά την άποψή μου, παρά ο χαμένος κρίκος της αλυσίδας των τριών πύργων που ανέφερα. Μια τέταρτη βίγλα-φρυκτωρία!
Δεξιά στην είσοδο του περίβολου του ναού, κολλητά στον τοίχο του περίβολου, αντίκρισα ένα κτίσμα μισογκρεμισμένο, χωρίς εμφανή είσοδο, ούτε παράθυρα (όπως, άλλωστε, οι Πύργοι Κουλεντιανός και του Φονιά), που για τον προσεκτικό παρατηρητή δεν φαίνεται να έχει καμία σχέση με το συγκρότημα του ναού. Αντίθετα, φαίνεται να είναι ό,τι έχει απομείνει από ένα κτίσμα όμοιο με τους πύργους του κάμπου της Ελίκας, τον Κουλεντιανό και του Φονιά (στις επόμενες φωτογραφίες η βίγλα του Αγίου Κωνσταντίνου)!







Είναι πολύ παλιό κτίσμα, οχυρού χαρακτήρα. Πύργος. Με αυτό συμφώνησε κατά την επικοινωνία μας αρχαιολόγος, εκπρόσωπος του αρχαιολογικού χώρου Μονεμβασίας, που μου ξεκαθάρισε ότι η αρχαιολογική υπηρεσία δεν διαθέτει κανένα στοιχείο για την ταυτότητα του κτίσματος. Ούτε η Μητρόπολη Σπάρτης και Μονεμβασίας, με την οποία επικοινώνησα, δεν διαθέτει κανένα σχετικό στοιχείο. Σημειώνω πως η υποδοχή της υπόθεσής μου από τους εκπροσώπους και των δυο πλευρών ήταν πολύ θερμή και ενθαρρυντική και πρέπει να τους ευχαριστήσω γι αυτό.
Ανακεφαλαιώνω: Φαίνεται ότι σε μιαν ακατοίκητη περιοχή κοντά στο χωριό Ελληνικό, στην κορυφή ενός υψώματος, στον ορεινό όγκο που χωρίζει δυο διπλανούς κάμπους στη Λακωνία, της Ελίκας και των Βάτικων, δεξιά στην είσοδο του περίβολου του ναού του Αγίου Κωνσταντίνου, εντοπίζεται μια ξεχασμένη από όλους βίγλα (φρυκτωρία). Η βίγλα είναι ο χαμένος κρίκος, που συμπληρώνει την αλυσίδα βιγλών, η οποία συνέδεε επικοινωνιακά τους δυο κάμπους. Μέσω αυτής της βίγλας οι κάτοικοι των δυο κάμπων αντάλλασσαν κρίσιμες πληροφορίες τα ταραγμένα χρόνια που κυριαρχούσαν οι Ενετοί στην Πελοπόννησο κι αλώνιζαν στις νότιες ακτές της οι κουρσάροι.
Θα σταματήσω εδώ. Περιμένω κι άλλα στοιχεία. Το ταξίδι δεν τελειώνει εδώ. Θα σημειώσω για την ώρα πως, από πολλές πηγές (καινούργιους φίλους που απόχτησα στην περιοχή, αλλά και στελέχη υπηρεσιών), προκύπτει πως, με βάση υπαρκτά ευρήματα, η περιοχή της βίγλας παρουσιάζει ευρύτερο αρχαιολογικό ενδιαφέρον. 
Καλή χρονιά, δημιουργική, με υγεία και αισιοδοξία!

12/30/2019

Μόρια παντού;


To 2019 τελειώνει με ειδήσεις από το χώρο της προσφυγιάς που επιβεβαιώνουν, μεταξύ άλλων, έναν διχασμό της Ελληνικής κοινωνίας. Κάποιες ενδεικτικές δημοσιεύσεις τον τελευταίο μόνο μήνα του χρόνου το δείχνουν καθαρά:

Ανοικτή Επιστολή του Ελληνικού Φόρουμ Προσφύγων μιλάει για την «αλγεινή εντύπωση που προκαλεί η εικόνα δημάρχου [σε ένα από τα μεγάλα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου] να προπηλακίζει, να χυδαιολογεί, ακόμη και να αυτοδικεί απέναντι σε αιτούντες άσυλο σε κεντρική πλατεία του δήμου του». Οι πρόσφυγες διαμαρτύρονταν για τις ασφυκτικές συνθήκες διαβίωσης στο κέντρο υποδοχής και ταυτοποίησής τους. Στο κέντρο αυτό, σύμφωνα και με τα επίσημα στοιχεία, αυτή τη στιγμή βρίσκονται περί τους 7.500 ανθρώπους, ενώ η χωρητικότητα της δομής δεν ξεπερνά τους 648!

Βέβαια, η Ανοικτή Επιστολή του Ελληνικού Φόρουμ Προσφύγων ισχυρίζεται πως τέτοιες «στάσεις και συμπεριφορές αποτελούν τη μειοψηφία ανά την ελληνική επικράτεια». Πόση αλήθεια περιέχει αυτός ο ισχυρισμός; Γιατί υπάρχει και η αντίθετη εκτίμηση: ότι γεγονότα σαν κι αυτά δείχνουν την κορυφή του παγόβουνου. Καθώς η κοινωνία προσχωρεί με ταχύ βήμα στην αντίδραση και στο συντηρητισμό, μαζί της επιταχύνουν τον αντιπροσφυγικό βηματισμό τους οι θεσμοί και η κυβέρνηση. 

Από το Ελληνικό Φόρουμ Προσφύγων έρχεται και η επόμενη είδηση:

«Οδυνηρές ειδήσεις από το Κιλκίς… Σε ξενοδοχείο της περιοχής όπου φιλοξενούνται 350 - 400 πρόσφυγες, δύο νέοι άνδρες αυτοκτόνησαν, ο ένας χθες κι ο άλλος σήμερα».  

Στο μεταξύ, αλλάζει το καθεστώς των κέντρων υποδοχής προσφύγων. Από ανοικτές δομές πάμε σε κλειστές, με νέο καθεστώς επιστροφών («επιτάχυνση διαδικασιών είτε για έγκριση είτε για απόρριψη και επιστροφή» το λένε). Ο ακριβής όρος είναι «Προαναχωρησιακά Κέντρα και Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης». Αυτό πρακτικά σημαίνει ένα είδος φυλακών. Εκεί θα κρατούνται οι πρόσφυγες. Ώσπου να αποφασιστεί  πιθανότατα η επαναπροώθησή τους. Πού; Εκεί από όπου απέδρασαν, με την ψυχή στο στόμα,  έχοντας βιώσει ανείπωτες τραγωδίες χωρίς να φταίνε, αναζητώντας μέσα από δρόμους φωτιάς και σιδήρου έναν κόσμο ειρήνης, δουλειάς, προκοπής γι' αυτούς και τα παιδιά τους.  

Οι παραπάνω ειδήσεις δεν είναι οι μόνες μέσα σε ένα μήνα, το Δεκέμβρη του 2019, από το χώρο της προσφυγιάς στην Ελλάδα. Απηχούν το αντιπροσφυγικό θεσμικό πλαίσιο της κυβέρνησης, που είναι απότοκο του πνεύματος που έχει εκφράσει με δηλώσεις του παλιότερα ο σημερινός αντιπρόεδρός της: «Πρέπει να τους κάνουμε τη ζωή δύσκολη για να καταλάβουν ότι είναι ανεπιθύμητοι στη χώρα και να φύγουν».

Αυτή είναι η μια Ελλάδα. Η επίσημη, που όμως εκφράζει ένα σημαντικό μέρος της Ελληνικής κοινωνίας.

Ας δούμε και την άλλη Ελλάδα: «Σε μια κίνηση αλληλεγγύης και ανθρωπιάς, αντάξια του εκλιπόντος συνθέτη, η οικογένεια του Θάνου Μικρούτσικου ζητεί αντί στεφάνων όσοι επιθυμούν να ενισχύσουν τα ασυνόδευτα προσφυγόπουλα της Μόριας στο λογαριασμό GR 07017 1355 0006 3551 3856 0788 -Τράπεζα Πειραιώς».

Aυτή είναι η άλλη Ελλάδα. Που πιστεύει πως καμιά ζωή δεν είναι λαθραία και πως δεν υπάρχουν ανθρώπινες ζωές που να αξίζουν λιγότερο από κάποιες άλλες. Που καταλαβαίνει τι έχει συμβεί σε αυτό τον κόσμο της βίας, της αρπαγής, της ιδιοτέλειας. Που ξέρει πως ο καθένας μπορεί να είναι το επόμενο θύμα τους. Δεν χρειάζονται πολλά, μια μικρή, ελάχιστη αλλαγή της τύχης. Γι αυτό καταλαβαίνει την αξία της αλληλεγγύης και της ανθρωπιάς. Και τη δείχνει όποτε και όσο μπορεί.

Έγραφα παλιότερα, με την ευκαιρία μιας επίσκεψής μου στη Λέσβο: 

«Οι οσμές δεν φωτογραφίζονται. Αν φωτογραφίζονταν, θ’ ανέβαζα μια φωτογραφία για να πάρετε μιαν ιδέα για το τι πραγματικά συμβαίνει σήμερα στο στρατόπεδο προσφύγων της Μόριας. Μια φωτογραφία με την οσμή του οχετού που «φιλοξενεί» τις χιλιάδες ψυχές, που αδυσώπητες δυνάμεις έχουν πετάξει εκεί, λίγα χιλιόμετρα έξω από τη Μυτιλήνη. Με την οσμή που σε χτυπάει πολύ πριν φτάσεις στα όρια του στρατοπέδου… Ο τόπος που αναγκάζονται να κατοικήσουν έχει ξεχειλίσει. Κανείς δεν αισθάνεται ασφαλής. Οι άνθρωποι γίνονται αγρίμια. Οι ψυχές αρρωσταίνουν. Σκηνές βίας ξεσπούν. Παρανομία, εγκληματικότητα, βιασμοί. Συμπλοκές ανάμεσα σε «αντίπαλες» εθνικότητες. Οι σκηνές έξω από το στρατόπεδο των προσφύγων, που έχει μια στοιχειώδη υποδομή, είναι πολλαπλάσιες από τις σκηνές του στρατοπέδου. Εκεί, έξω από το στρατόπεδο, δεν υπάρχουν υποδομές. Δεν υπάρχει νερό, ηλεκτρικό, αποχετεύσεις. Σε λίγο καιρό θα πλακώσει χειμώνας. Πώς θα επιβιώσουν;». 
   
Αυτά για τον περασμένο χειμώνα… Τον φετινό;

Τελείωνα εκείνο το κείμενο ως εξής:

«…Σκέφτομαι να στείλω στους ηγέτες της γης μια φωτογραφία από το στρατόπεδο προσφύγων της Μόριας. Πού ξέρεις, μπορεί ο άγγελος ή ο δαίμονάς μου να κάνουν το θαύμα τους και αυτή η φωτογραφία να κάνει την εξαίρεση: να μπορέσει να τους μεταφέρει την οσμή του στρατοπέδου. Αλλά το ξανασκέφτομαι και αλλάζω γνώμη. Αυτών η όσφρηση συγκινείται μόνο με την οσμή της εξουσίας και του χρήματος. Τις άλλες οσμές δεν τις πιάνει. Κι αν τις πιάσει, την αφήνουν παγερά αδιάφορη»(*).

(*)  https://costaspappis.blogspot.com/2018/09/blog-post_21.html

12/17/2019

Το Τρίγωνο της Ελίκας VIII Ανακαλύπτοντας μια ξεχασμένη βίγλα!



Σας είχα προϊδεάσει στην προηγούμενη ανάρτησή μου για μιαν έκπληξη.

Σας έλεγα συγκεκριμένα, πως η περιπλάνησή  μου με την συντροφιά του Θοδωρή για να βρούμε τον πύργο της Βασιλοπούλας στην περιοχή της Ελίκας, στη Λακωνία, «μας επιφύλασσε μια σπουδαία έκπληξη». Και σημείωνα πως «μπορεί να είναι το απρόσμενο εύρημα, η καταξίωση των κόπων, που φαντασιώνεται κάθε οδοιπόρος με τα δικά μας μυαλά!». Τέλος, έλεγα πως σας τη φύλαγα για επόμενη ανάρτηση.

Ιδού ήρθε η ώρα της!






Πρόκειται (αν τα στοιχεία και οι σκέψεις μου είναι σωστές) για μια, κατά τη γνώμη μου, σπουδαία ανακάλυψη που έφερε η τύχη (ή το δαιμόνιό μου!) μπροστά μου: η ανακάλυψη μιας ξεχασμένης από όλους βίγλας (φρυκτωρίας)! Δηλαδή του χαμένου κρίκου, που συμπληρώνει την αλυσίδα βιγλών, η οποία συνέδεε τον κάμπο της Ελίκας με τον κάμπο των Βάτικων (Νεάπολης) της Λακωνίας!


 

Θυμάστε που σας έλεγα ότι, για να βρούμε τον πύργο της Βασιλοπούλας, αποφασίσαμε να κατοπτεύσουμε την περιοχή πάνω από την Παντάνασσα, στο Ελικόβουνο, παίρνοντας το δρόμο που περνάει μέσα από το χωριό, ανεβαίνει πάνω από τα χωριά Κρυόβρυση και Παντάνασσα και φτάνει ως την κορφή του Ελικόβουνου. Πάμε. Βρίσκουμε την κορυφογραμμή να στεφανώνεται από ανεμογεννήτριες. Ψάχνουμε στην κορυφογραμμή, τίποτα, μόνο ανεμογεννήτριες. Κοιτάμε στην πλαγιά, τίποτα. Πύργο δεν βλέπουμε. Παίρνουμε απογοητευμένοι το δρόμο της επιστροφής. Και τότε…





Τότε… κάθε εμπόδιο για καλό! Δεν βρίσκουμε σ’ εκείνη την εξόρμηση τον πύργο της Βασιλοπούλας (τον βρήκαμε στην επόμενη), αλλά το δαιμόνιό μου με προστάζει, αντί να επιστρέψουμε στη βάση μας, στο Μαραθιά, στην παραλία της Ελίκας, να πάρουμε, λίγο πιο κάτω από την κορυφογραμμή, προς τα ανατολικά, προς την κατεύθυνση της Νεάπολης, δηλαδή, εκείνο το δρόμο, το χωματόδρομο, εκείνο το καλό δρομάκι, που τελικά μας βγάζει σε λίγα λεπτά σε ένα ύψωμα όπου υπάρχει στο πουθενά μια εκκλησιά! Και τι εκκλησιά!



Να μην σας ζαλίσω άλλο: πρόκειται, όπως ανακαλύπτουμε μετά, για το ναό του Αγίου Κωνσταντίνου (πρόκειται στην πραγματικότητα για δισυπόστατο ναό, αφιερωμένο το μεν στον Άγιο Κωνσταντίνο το δε στον Άγιο Κοσμά τον Αιτωλό). Κι όπως διαβάζω την επόμενη σε μιαν ιστοσελίδα, «…βρίσκεται χτισμένος σε μία μικρή κορυφή του ορεινού όγκου που αγκαλιάζει την πεδιάδα των Βατίκων. Πρόκειται για δίκλιτο μεταβυζαντινό ναό που απολαμβάνει την θέα του Βατικιώτικου κάμπου και κόλπου, των Κυθήρων αλλά και του Λακωνικού κόλπου».






Δείτε:

https://www.visitvatika.gr/el/culture/churches-monasteries/agios-konstantinos.html

Πολύ ενδιαφέρων ναός. Δείτε φωτογραφίες. Θα ξαναμιλήσουμε γι’ αυτόν. Αλλά αλλού μας περιμένει το θαύμα! Και συγκεκριμένα, έξω ακριβώς από το ναό!




Πριν προχωρήσω, θα σας θυμίσω πως στα αρχαία χρόνια, αλλά και στα κατοπινά, τα βυζαντινά και τα νεότερα, η μετάδοση πληροφοριών σε μεγάλες αποστάσεις γινόταν (και) μέσω σταθμών φρυκτωριών. Γινόταν, δηλαδή, μέσω πύργων που μετέδιδαν μηνύματα με τη χρήση φωτιάς ή καπνού. Κατά τους βυζαντινούς χρόνους, για παράδειγμα, οργανωμένα δίκτυα τηλεπικοινωνιών κάλυπταν ολόκληρη τη βυζαντινή επικράτεια, κυρίως για αμυντικούς σκοπούς. Τότε, αντί του όρου φρυκτωρία, χρησιμοποιούνταν η λέξη βίγλα (παρατηρητήριο).



Στην περιοχή αυτού που ονόμασα «Τρίγωνο της Ελίκας», οι δυο κορφές του τριγώνου, στην ακτή της Ελίκας, είναι θέσεις όπου στέκονται ακόμα δυο βίγλες: ο Κουλεντιανός πύργος κι ο πύργος του Φονιά. Οι  βίγλες αυτές επόπτευαν τον κόλπο της Ελίκας με σκοπό την έγκαιρη ειδοποίηση σε περίπτωση που θα την έπεφταν στα μέρη αυτά πειρατές για πλιάτσικο. Τα έχουμε πει σε προηγούμενες αναρτήσεις μου.



Αυτά στον κάμπο της Ελίκας.

Από την άλλη μεριά, στον διπλανό κάμπο των Βάτικων (Νεάπολης Λακωνίας), υπάρχει ένας άλλος πύργος. Είναι ο πύργος των Βάτικων ή της Αγίας Παρασκευής. Τι γνωρίζουμε γι αυτόν;

Ανατρέχουμε στον γνωστό ιστότοπο https://www.kastra.eu/ και διαβάζουμε:

«Το κάστρο της Αγίας Παρασκευής, στο Δημοτικό Διαμέρισμα Μεσοχωριού, είναι κτισμένο στην κορυφή βραχώδους υψώματος στον Κάμπο Βοιών, «στα μέρη των Βατίκων», όπως αναφέρει το χρονικό του Μορέως. Βρίσκεται κοντά στα χωριά Μεσοχώρι και Φαρακλό, ενώ απέχει από την Νεάπολη 1850μ. Το σημείο ελέγχει στρατηγικά το Λακωνικό κόλπο και την ευρύτερη χερσαία περιοχή.



Η κατασκευή του κάστρου σύμφωνα με την κεραμική και τα κατασκευαστικά-μορφολογικά του στοιχεία μπορεί να τοποθετηθεί στον 7ο – 9ο αιώνα… Πρόκειται για μικρό οχυρό, στις γωνίες του οποίου αναπτύσσονται ορθογώνιοι διώροφοι πύργοι. Στο εσωτερικό τους οι πλευρικοί τοίχοι διαρθρώνονται σε τυφλά αψιδώματα που στηρίζονταν σε τετράγωνους πεσσούς. Ιδιαίτερα μορφολογικά γνωρίσματα αποτελούν οι ημικυκλικής διατομής πολεμίστρες, που μαρτυρούν τον αμυντικό χαρακτήρα του συγκροτήματος».





Η υπόθεση που κάνω είναι ότι οι δυο διπλανοί κάμποι, της Ελίκας και των Βάτικων, αποκλείεται να μην επικοινωνούσαν με βίγλες για ανταλλαγή κρίσιμων πληροφοριών, εκείνα τα ταραγμένα χρόνια, που κυριαρχούσαν οι Ενετοί στην Πελοπόννησο κι αλώνιζαν στις νότιες ακτές της οι κουρσάροι. 



Όμως, ανάμεσα στον κάμπο της Ελίκας και στον κάμπο των Βάτικων μεσολαβεί ορεινός όγκος που εμποδίζει κάθε οπτική επαφή μεταξύ των πύργων της μιας και της άλλης πλευράς! Για ν’ αποκτήσουν δυνατότητα επικοινωνίας, χρειάζεται ένας ενδιάμεσος πύργος, μια βίγλα, χτισμένη ψηλά, σε μια κορφή του ορεινού όγκου που χωρίζει τους δυο κάμπους, που θα παίρνει και θα αναμεταδίνει μηνύματα από και προς κάθε κάμπο.

Κάτι λείπει λοιπόν…

Αλλά μήπως… δεν λείπει;

Η συνέχεια στο επόμενο!

12/05/2019

Τρίγωνο της Ελίκας VΙΙ Ο πύργος της Παντάνασσας (Βασιλοπούλας)


Ξαναπιάνω το νήμα του αφηγήματός μου για το τρίγωνο της Ελίκας. Τελευταία φορά που έγραψα για κείνα τα μέρη ήταν τον περασμένο Αύγουστο. Ήταν για την Παναγία στις Κεφαλιές και για τον Τζων Γουαίην από την Ελίκα.  Διέκοψα βίαια (!) γιατί μεσολάβησαν ταξίδια μου στον Άη Στράτη και στην αρχαία Νουβία (βόρειο Σουδάν) και στη Σικυώνα (ο αρχαίος νεκρός και τα σανδάλια του) και στους Φούρνους της Ικαρίας. Όλα αυτά τα ταξίδια απαιτούσαν να μιλήσω γι’ αυτά, έστω για λίγο, και να επιστρέψω σε αυτά σε πιο εύθετο χρόνο, πράγμα που έκανα και θα κάνω.






Πίσω στην Ελίκα της Λακωνίας, λοιπόν. Αγαπημένος τόπος. Έλεγα την τελευταία φορά: η επόμενη επίσκεψή μας θα είναι στον λεγόμενο «Πύργο της Βασιλοπούλας». Τον ανακαλύψαμε, όχι εύκολα, με τον Θοδωρή, με τη βοήθεια του Δημήτρη, από το χωριό της Παντάνασσας (καλή του ώρα), αλλά και της τύχης…




Το χωριό της Παντάνασσας το συνδέσαμε με τη μια από τις τρεις κορφές αυτού που ονομάσαμε «Τρίγωνο της Ελίκας»: με την εκκλησία του Αγίου Αθανασίου. Οι άλλες δυο κορφές του τριγώνου είναι ο Κουλεντιανός πύργος κι ο πύργος του Φονιά. Πύργοι – βίγλες για την ακρίβεια, που επόπτευαν τον κόλπο της Ελίκας με σκοπό την έγκαιρη ειδοποίηση σε περίπτωση που θα την έπεφταν στα μέρη αυτά πειρατές για πλιάτσικο.  Έλα, όμως, που το χωριό Παντάνασσα συνδέεται και με ένα άλλο μνημείο: τον πύργο της Παντάνασσας (ή Πύργο Ελικοβουνού ή Πύργο Γερουμάνας ή Πύργο Βασιλοπούλας)!



 Γνωρίζαμε από κάποιες πηγές την ύπαρξη του πύργου αλλά δυσκολευτήκαμε να τον βρούμε. Κάποια πηγή μας διαβεβαίωνε πως (επί λέξει): «δεν υπάρχει δρόμος για τον πύργο. Η προσέγγιση γίνεται μόνο μετά από πεζοπορία με πλησιέστερο σημείο εκκίνησης τον μοναδικό στο είδος του ναό του Αγίου Αθανασίου [τον περίφημο βυζαντινό ναό της Παντάνασσας που έχω ήδη παρουσιάσει στο blog μου], που βρίσκεται περί το 1,5 χιλιόμετρο νοτιότερα και χαμηλότερα, μεταξύ των χωριών Παντάνασσας και Κρυόβρυσης».  Όχι και τόσο σαφές… Άσε που δεν ήταν ούτε ακριβές. Γιατί υπάρχει δρόμος, και τον βρήκαμε, αφού με το τζιπάκι μου φτάσαμε σε απόσταση αναπνοής από τον πύργο!




Αποφασίσαμε να κατοπτεύσουμε την περιοχή παίρνοντας το δρόμο που περνάει μέσα από την Παντάνασσα, ανεβαίνει πάνω από τα χωριά Κρυόβρυση και Παντάνασσα και φτάνει ως την κορφή του Ελικόβουνου, που τώρα στεφανώνεται από ανεμογεννήτριες (έξι συνολικά). Ψάξαμε στην κορυφογραμμή, τίποτα, μόνο οι ανεμογεννήτριες. Κοιτάξαμε στην πλαγιά, τίποτα. Πύργο δεν βρήκαμε. Αλλά η περιπλάνησή  μας μάς επιφύλασσε μια σπουδαία έκπληξη (μπορεί να είναι το απρόσμενο εύρημα, η καταξίωση των κόπων, που φαντασιώνεται κάθε οδοιπόρος με τα δικά μας μυαλά!) που σας τη φυλάω για επόμενη ανάρτηση.





Ο Δημήτρης στην Παντάνασσα μας έδωσε μια νέα ευκαιρία με τις οδηγίες του. Παίρνουμε έναν άλλο δρόμο, λίγο πριν την Κρυόβρυση, στρίβοντας αριστερά σε οξεία γωνία, και προχωρώντας σ’ ένα δρόμο αγροτικό. Σε λίγο ο δρόμος δυσκολεύει. Φτάνουμε σε μια διχάλα και … ουπς, πάλι τζίφος!


Κατεβαίνουμε από το τζιπ, και πλέον αναλαμβάνει το … δαιμόνιό μου! Το φοβερό μου δαιμόνιο, που με έχει ξελασπώσει τόσες φορές. Παίρνω το δεξί της διχάλας και… νάτος, από το πουθενά! Ο πύργος της Παντάνασσας ή πύργος του Ελικοβουνού ή πύργος της Γερουμάνας ή πύργος της Βασιλοπούλας, όπως είναι πιο γνωστός!
Οι συντεταγμένες του: 36°36'47.6"N  22°58'13.8"E.




Ο ήλιος είχε αρχίσει να γέρνει προς τη δύση. Δεν έχουμε πολύ χρόνο για να επισκεφτούμε τον πύργο, να τον περιεργαστούμε, να τον φωτογραφίσουμε. Βιαζόμαστε, λοιπόν, ο Θοδωρής κι εγώ, βαδίζουμε ανάμεσα σε ξερούς θάμνους, και φτάνουμε σε ένα μικρό λιόφυτο, σε τοπίο βραχώδες, από όπου «φυτρώνει» ο πύργος – ή ό,τι έμεινε από αυτόν. Σκαρφαλώνουμε στο εσωτερικό του μισογκρεμισμένου πύργου, σημειώνουμε διάφορες λεπτομέρειες, τις φωτογραφίζουμε. Έχουμε θέα στον κόλπο της Ελίκας, στο Λακωνικό κόλπο. Παρεμβάλλονται λόφοι, βαθιά φαράγγια, ελαιώνες, κάπου-κάπου το μάτι μας σκαλώνει σε μετόχια, μικρά αγροτόσπιτα και στάνες. 





Από το γνωστό ιστότοπο https://www.kastra.eu έχουμε τις εξής πληροφορίες για τον πύργο της Βασιλοπούλας:
Τοποθεσία: Πάνω από τα χωριά Κρυόβρυση  (παλιά ονομασία Γερουμάνα) και Παντάνασσα Βοιών (Βάτικα) Λακωνίας, 1.5χλμ βόρεια από το ναό Αγ. Αθανασίου.
Υψόμετρο ≈ 470 m (Σχετικό ύψος ≈300 m).
Χρόνος κατασκευής: τέλη 14ου αιώνα (υστεροβυζαντινό). Κατάσταση: μάλλον κακή.




Πρόκειται για τυπική βυζαντινή βίγλα, διώροφη, ορθογώνιας κάτοψης, διαστάσεων 6x4 μ,, με μέγιστο σωζόμενο ύψος 4,50 μ. Είναι χτισμένη με αργολιθοδομή, με χρήση ξυλοδεσιάς και συνδετικό κονίαμα, στο οποίο παρεμβάλλονται, σε επάλληλες στρώσεις, πλακοειδείς σχιστόλιθοι.
Η είσοδος γινόταν μέσω μικρής ορθογώνιας θύρας στα δυτικά, ενώ στην ανατολική όψη ανοιγόταν παράθυρο.


Τα τυπολογικά της χαρακτηριστικά την χρονολογούν στους υστεροβυζαντινούς χρόνους.
Σχετικά με την ιστορία του πύργου διαβάζουμε:
Ο πύργος ταυτίζεται με τον αναφερόμενο στο χρυσόβουλο του συναυτοκράτορα Μανουήλ Β΄ Παλαιολόγου (1405) «πύργο του Ελικοβουνού».
Πιθανότατα είναι αμυντικό έργο του 14ου αιώνα των Βυζαντινών του Δεσποτάτου του Μυστρά.

Σχετικά με το όνομα του κάστρου διαβάζουμε:


Ο πύργος τοπικά αναφέρεται και σαν «πύργος της Βασιλοπούλας». Η βασιλοπούλα υποτίθεται ότι ήταν η Ειρήνη Παλαιολόγου, κόρη του αυτοκράτορα Ανδρόνικου Β’ Παλαιολόγου, στην οποία αποδίδεται και η ίδρυση της εκκλησίας του Αγίου Αθανασίου (Παντάνασσας) το 1285. Σημειώνεται, πάντως, ότι η σύνδεση με την Ειρήνη Παλαιολόγου δεν τεκμηριώνεται ιστορικά και είναι μάλλον ανακριβής, για δυο λόγους:

Πρώτον ο Ανδρόνικος Β’ δεν είχε κόρη Ειρήνη. Είχε αδερφή, νύφη, ανιψιά και σύζυγο με αυτό το όνομα. Απ’ όλες αυτές, ίσως η νύφη του Ειρήνη, σύζυγος του γιού του Ιωάννη, να είχε σχέση με τη Λακωνία.
Δεύτερον, ο Άγιος Αθανάσιος θεωρείται πιθανότερο να χτίστηκε από Ιωαννίτες ιππότες (!) στο τέλος του 14ου αιώνα (και όχι του 13ου). Αυτό συνάγεται από τη τεχνοτροπία του ναού και από το σταυρό της Μάλτας στο υπέρθυρο. 


Τέλος, όσον αφορά τα δομικά, αρχιτεκτονικά και οχυρωματικά στοιχεία, διαβάζουμε ότι ο πύργος είναι χτισμένος σε βραχώδες ύψωμα, που εξασφάλιζε τον έλεγχο του Λακωνικού κόλπου, της κοιλάδας που αναπτύσσεται μπροστά του, καθώς και της μεσαιωνικής οδού που οδηγούσε στην Καστροπολιτεία της Μονεμβασίας.




Βλέπουμε ότι σε, μικρή απόσταση από τον πύργο, λίγες δεκάδες μέτρα, ο δρόμος που υπάρχει, τώρα σε κακή κατάσταση, πρέπει να ήταν ένας αρκετά φαρδύς χωματόδρομος, πού θα μπορούσε να χρησιμοποιείται από άμαξες. Ο καθένας μπορεί να το δει.

Το συζητάμε με το Θοδωρή. Καταλήγουμε ότι αυτό συνάδει με την περιγραφή «μεσαιωνική οδός που οδηγούσε στην Καστροπολιτεία της Μονεμβασίας». Αν είναι έτσι, τότε το κάστρο της Βασιλοπούλας δεν είχε κύριο σκοπό να εξασφαλίζει τον έλεγχο του Λακωνικού κόλπου. Μάλλον θα χρησίμευε περισσότερο  σαν οχυρό που έλεγχε την κίνηση πάνω σε αυτή την «μεσαιωνική οδό», που αργότερα εγκαταλείφθηκε, γιατί φτιάχτηκε ο ασφαλτόδρομος προς Μονεμβασιά.

Σε λίγο θα έχει νυχτώσει. Ώρα για επιστροφή.

Πάει κι αυτό το τάμα!

11/28/2019

Μια απρόσμενη συνάντηση στους Φούρνους Ικαρίας με έναν αρχαίο συντοπίτη μας - Η συνέχεια


Ρωτούσα στην προηγούμενη ανάρτηση:
 
«Ασκληπιάδη, τι γύρευες εσύ, ένας Σικυώνιος, αιώνες προ Χριστού στους Φούρνους Ικαρίας (τότε Κορσεαί)…;».

Αυτά ρωτούσα στο προηγούμενο κείμενό μου, όπου σας έλεγα για τη «συνάντησή» μου με τον Ασκληπιάδη, τον αρχαίο συντοπίτη μου. Αιτία, αν θυμάστε, η απρόσμενη συνάντησή μας στους Φούρνους της Ικαρίας. 




Για την ακρίβεια, μόνο την υπογραφή του, "ΑΣΚΛΗΠΙΑΔΟΥ ΣΙΚΥΩΝΙΟΥ», συνάντησα, χαραγμένη με τα χέρια του πάνω σε ριζιμιό βράχο στην ακρόπολη των Κορσεών, όπου έχει χτιστεί η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου. Η γενική πτώση με μπερδεύει, αλλά πάμε παρακάτω. Η υπογραφή του Ασκληπιάδη είναι σχεδόν σβησμένη από τον άνεμο και τη βροχή που περνούσαν από πάνω της κάπου είκοσι τρεις ολόκληρους αιώνες. Και σκέφτομαι πως αν περάσουν άλλοι είκοσι τρεις αιώνες, δεν θα έχει μείνει τίποτα από την υπογραφή του φίλου μας. Θα έχει περισωθεί, όμως (έτσι φαντάζομαι), κάποια φωτογραφία της σε κάποιο βιβλίο, όπως αυτή που είδα στον υπέροχο Οδηγό του Αρχαιολογικού Μουσείου της Ικαρίας, στη μικρή αναφορά που γίνεται εκεί στους Φούρνους.

Πότε έζησε, αλήθεια, ο Ασκληπιάδης; Τι να γύρευε στους Φούρνους; Πώς κατέληξε εκεί;




Κάποιες πληροφορίες μου λένε ότι η το ακιδογράφημα του Ασκληπιάδη χρονολογείται στα τέλη του 4ου αι. π.Χ., όπως τα περισσότερα ακιδογραφήματα που διαβάζουμε στους βράχους. Επίσης, ότι στην έκδοση για τις αρχαίες ελληνικές επιγραφές Inscriptiones Graecae (ΧΙΙ, VI, ii) o Ασκληπιάδης χαρακτηρίζεται ως μισθοφόρος. Αυτά είναι όλα κι όλα που μαθαίνω.

Μισθοφόρος, λοιπόν. Κι έζησε τον 4ο αιώνα π.Χ. Θα ήταν νέος φυσικά, αφού υπηρέτησε σαν μισθοφόρος. Τι ξέρουμε για την αρχαία Σικυώνα, την πατρίδα του Ασκληπιάδη, εκείνων των χρόνων;

Μα ήταν τότε που ο Δημήτριος ο Πολιορκητής, γιος του Αντίγονου του Μονόφθαλμου, επιφανούς στρατηγού του Αλεξάνδρου, συνδέθηκε με τις τύχες της Σικυώνας! Ήταν τότε, στα τέλη του 4ου αι. π.Χ., που ο Δημήτριος κατακτά την Κόρινθο. Φτάνει και στη Σικυώνα, κι αποφασίζει να την μεταφέρει από την αρχαία θέση της, δηλαδή από τον κάμπο της Βόχας, λίγο πιο ψηλά, σε τόπο πιο οχυρό, πιο ασφαλή, στη θέση που βρίσκεται σήμερα το χωριό Βασιλικό. Συγκεκριμένα μαθαίνουμε ότι, κατά τους πρώτους μήνες του 303 π.Χ., ο Δημήτριος απέπεμψε την πτολεμαϊκή φρουρά που είχε τον έλεγχο της Σικυώνας, αποκαθιστώντας το πολίτευμα και την αυτονομία της.

Για τη νέα πόλη χτίζει τείχη, κατασκευάζει Βουλευτήριο, Αγορά, Θέατρο, Στάδιο, δημόσια κτήρια. Για όλα αυτά λαμβάνει θεϊκές τιμές από τους κατοίκους, ανάμεσα στις οποίες και την (προσωρινή όπως αποδείχθηκε) μετονομασία της Σικυώνας σε «Δημητριάδα».[

Λίγο πιο πριν, το 305 π.Χ.. προηγήθηκε η πολιορκία της Ρόδου  που ήταν μεν ανεπιτυχής αλλά ο ίδιος, με τη βοήθεια των θαυμαστών πολιορκητικών μηχανών που επινόησε, είχε επιδόσεις για τις οποίες κέρδισε την επωνυμία «Πολιορκητής».

Να ήταν σε αυτή την εκστρατεία του Δημήτριου που ο Ασκληπιάδης αποφάσισε να μπαρκάρει σαν μισθοφόρος με το στόλο για τη Ρόδο, απόφαση που τον έφερε σε αυτή την ακτή του ανατολικού Αιγαίου, στο νησί (ή μάλλον στα νησιά) των Φούρνων;



Η φαντασία μου καλπάζει και φτιάχνει σενάρια! Ακούστε ένα:

«Μετά την ανεπιτυχή πολιορκία της Ρόδου, τα πολεμικά πλοία του Δημήτριου παίρνουν το δρόμο της επιστροφής. Παραπλέοντας τα μικρασιατικά παράλια, τα πλοία φτάνουν στο Ικάριο πέλαγος. Εκεί πέφτουν σε μια τρικυμία, από αυτές που πλήττουν συχνά αυτό το ατίθασο πέλαγος. Το πλοίο που μεταφέρει τον Ασκληπιάδη ναυαγεί. Ο ίδιος, με την ψυχή στο στόμα, καταφέρνει να βγει στην ακτή των Κορσεών. Μέχρι ν’ αποφασίσει τι θα κάνει με τη ζωή του, για να βγάλει τον επιούσιο, γοητευμένος κι από την ομορφιά του τόπου, δουλεύει σαν μισθοφόρος για τους Σάμιους, που ήσαν τότε οι επικυρίαρχοι των Κορσεών και είχαν φρουρά στην Ακρόπολη. Πιάνει δουλειά στη φρουρά. Τις ατέλειωτες άεργες ώρες της φρουράς τις περνάει παίζοντας ζάρια με τους συναδέλφους, κάνοντάς τους καζούρα για τα ερωτικά τους γαϊτανάκια, ελέγχοντας πού και πού μην έρχεται κανένα σήμα από τη φρυκτωρία του Δράκανου, απέναντι στην Ικαρία, ή από την άλλη, στη Χρυσοπηγή. Ενδιάμεσα απαθανατίζει το πέρασμά του από το νησί σκαλίζοντας στο βράχο το περίφημο ακιδογράφημά του: ΑΣΚΛΗΠΙΑΔΟΥ ΣΙΚΥΩΝΙΟΥ»!

Πώς σας φαίνεται το σενάριο;

Στις φωτογραφίες, το ακιδογράφημα του Ασκληπιάδη, ο Άη Γιώργης στην Ακρόπολη των Κορσεών, και οι Κορσεές (σημερινοί Φούρνοι), όπως φαίνονται από την Ακρόπολη, με το νησάκι Θύμαινα απέναντι.                    

11/24/2019

Μια απρόσμενη συνάντηση στους Φούρνους Ικαρίας μ' έναν αρχαίο συντοπίτη μου


Ασκληπιάδη, τι γύρευες εσύ, ένας Σικυώνιος, αιώνες προ Χριστού στους Φούρνους Ικαρίας (τότε Κορσεαί), στα ίδια μέρη που ποθοπλάνταζε ο Δαμόδωρος για τον Επίγονο, παρέα με τους άλλους φρουρούς, πάνω στην ακρόπολη των Κορσεών;




Τρίβω τα μάτια μου με τα νέα ευρήματα που φέρνει η ζωή στο δρόμο μου, στο πιάτο, μπροστά μου!

Ήρθα στους Φούρνους του Αιγαίου, ανύποπτος ότι θα συναντήσω κι εδώ έναν αρχαίο συντοπίτη μου: τον Ασκληπιάδη από την Σικυώνα (σημερινό Κιάτο). Δηλαδή, για ν’ ακριβολογώ, μόνο την υπογραφή του συνάντησα, χαραγμένη με τα χέρια του πάνω στο βράχο της ακρόπολης των Κορσεών - μια υπόμνηση πως πέρασε κι αυτός από δω! Οι σημερινοί κάτοικοι των Φούρνων μάλλον αγνοούν την ύπαρξή του, όπως οι περισσότεροι θα αγνοούν και το ποια ήταν η Σικυώνα. Η υπογραφή είναι δυσανάγνωστη, σχεδόν σβησμένη από τον άνεμο και τη βροχή που πέρασε από πάνω της όλους αυτούς τους αιώνες από τότε που χαράχτηκε στο βράχο. Και ποιος έχει όρεξη τώρα να ψάχνει στους βράχους της αρχαίας ακρόπολης μισοσβησμένα γραφφίτι και ιστορίες παλιές…





Για τη συνάντηση με τον Ασκληπιάδη, «έδεσαν» πολλές συμπτώσεις (σίγουρα δουλειά του δαίμονά μου). Εξηγούμαι.

Βρίσκομαι στους Φούρνους της Ικαρίας εφοδιασμένος με τις λίγες γνώσεις για το νησί, ιδίως για την αρχαιότερη ιστορία του, που παρέχει η βασική πηγή πληροφοριών, του διαδικτύου. Το χούι μου είναι γνωστό: όταν βρεθώ σε έναν καινούργιο τόπο τον ψάχνω, τον κάνω άνω-κάτω, μέχρι να τον γνωρίσω, τουλάχιστον στα βασικά. Το νησί είναι μικρό, όμως γρήγορα διαπιστώνω πως έχει ιστορία, υπάρχουν μνημεία ακόμα ορατά. Μόνο που η ιστορία του συνδέεται κυρίως με την παρουσία των πειρατών στην περιοχή, των κουρσάρων, που ίσως πήραν το όνομά τους από το αρχαίο όνομα της πόλης: Κορσεαί.

Από πού ν’ αρχίσω; Μένω σε κάτι ενοικιαζόμενα δίπλα στο Δημαρχείο. Βλέπω μια αφίσα στο προαύλιο του Δημαρχείου που με πληροφορεί πως πριν λίγο καιρό είχε γίνει στο νησί μια σημαντική εκδήλωση: η παρουσίαση ενός βιβλίου σχετικού  με αρχαιολογικά ευρήματα και μία προσέγγιση της ιστορίας των Φούρνων. Μπαίνω στο Δημαρχείο και καταλήγω σε μια ευγενική υπάλληλο που, ύστερα από τις συστάσεις, με ενημερώνει πως το βιβλίο δεν έχει κυκλοφορήσει ακόμα, όμως ένα αντίτυπό του σε ειδική, επιμελημένη έκδοση, υπάρχει στο Δήμο!

-    Μπορώ να του ρίξω μια ματιά; Ρωτάω την κυρία.

-    Βεβαίως μπορείτε, απαντά.

Το παίρνω στα χέρια μου και βλέπω και θαυμάζω! Η «μια ματιά» κρατάει πάνω από ώρα! Έχω εδώ, μπροστά μου, ένα βιβλίο που περιέχει ένα θησαυρό από πολύτιμες πληροφορίες και υπέροχες φωτογραφίες! Το βιβλίο, αποτέλεσμα μακρόχρονου μόχθου και συστηματικής έρευνας, δείχνει αρχαιολογικά ευρήματα και μία προσέγγιση της ιστορίας των Φούρνων. Έχει τίτλο "Κορσηιτών Νήσοι" και συγγραφείς του είναι οι αρχαιολόγοι κ.κ. Μαρία Βιγλάκη Σοφιανού, Γιώργος Κουτσουφλάκης και Peter Campbell. Το χούι μου στήνει χορό! Δεν χορταίνω να φυλλομετρώ το βιβλίο και να κρατάω σημειώσεις. Μακαρίζω το νησί για την τύχη του να ιστορηθεί από τέτοιους άξιους ερευνητές!

Καθώς γυρίζω τις σελίδες του βιβλίου, η ματιά μου πέφτει σε μια περικοπή που με αφήνει με το στόμα ανοιχτό! Λέει για το πώς τεκμηριώνεται η ύπαρξη οχυρής εγκατάστασης στο λόφο πάνω από το χωριό των Φούρνων, δηλαδή για την ακρόπολη της αρχαίας πόλης, και για το πού εμφανίστηκε για πρώτη φορά η πληροφορία για το αρχαίο όνομα των Φούρνων. Διαβάστε:

«Αδιάψευστη γραπτή πηγή πληροφόρησης για την ύπαρξη οχυρής εγκατάστασης είναι τα ακιδογραφήματα, δηλαδή επιγραφές «χτυπημένες» από τους στρατιώτες φρουρούς στις κάθετες όψεις του ριζιμιού βράχου, κάτι αντίστοιχο με τα σημερινά graffiti σε τοίχους. Σε μία περίπτωση καταλαμβάνουν μέτωπο μήκους 8 μ. και ύψους 0,90 μ.

Το μοναδικό επιγραφικό σύνολο έχει τεράστια σημασία, καθώς διαφωτίζει πλήρως τον ερευνητή για τη λειτουργία του χώρου. Μία, μάλιστα, από τις επιγραφές έχει ανεκτίμητη βαρύτητα, καθώς «διηγείται» την ταυτότητα της αρχαίας πόλης και η προσφορά της στην ιστορική έρευνα είναι πολλαπλή: προσδιορίζει την ύπαρξη ακρόπολης στη συγκεκριμένη θέση, γνωστοποιεί ονόματα φρουρών και συναισθήματα και οδηγεί στην ασφαλή ταύτιση της αρχαίας πόλης με τις Κορσιές. Εάν αυτή δεν είχε διασωθεί, το όνομα της αρχαίας πόλης θα έμενε για πάντα άγνωστο. Στην επιγραφή αυτή, που τον 4ο αιώνα π.Χ. χάραξε ένας φρουρός, ο Δαμόδωρος, θέλοντας να εκφράσει προσωπικές επιθυμίες και πόθους, αναγράφεται το όνομα των ΚΟΡΣΙΗΤΩΝ, δηλαδή των κατοίκων των ΚΟΡΣΙΩΝ:

ΚΑΙ ΤΑΛΛΑ ΣΠΕΥΔΩΝ ΑΠΟΛΛΟΚΡ[ΑΤΕΙ Δ]ΑΜΟΔΩΡΟΣ ΕΠΙΓΟΝΟΝ ΠΟΘΩΝ ΦΥΛΑΤΤΩ ΚΟΡΣΙΗΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΙΝ».




Οι συγγραφείς μεταφράζουν:

«Και ενώ κατά τα άλλα, εγώ ο Δαμόδωρος τρέχω πίσω από τον Απολλοκράτη, ποθώντας τον Επίγονο φυλάω την ακρόπολη των Κορσιητών»!

Από κάτω οι συγγραφείς παραθέτουν στο βιβλίο τους (σελ. 51) σχεδιαστική απεικόνιση των επιγραφών διευκρινίζοντας: «το σχέδιο από τον τόμο Inscriptiones Graecae XII, 6, ii) και το μέτωπο του ριζιμιού βράχου με τα ακιδογραφήματα». Κοιτάξτε στο κάτω δεξιά μέρος της απεικόνισης!

Βλέπετε αυτό που είδα; Δεν εννοώ τα πάθη του ποθοπλάνταχτου Δημόδωρου – αυτά ήσαν κοινός τόπος  στην Ελλάδα τ’ αρχαία χρόνια και δεν ίδρωνε τ’ αυτί κανενός γι αυτά γιατί κανέναν δεν ενδιέφεραν τα ιδιωτικά πάθη του καθενός. Το άλλο εννοώ! Αυτό που γράφει πάνω από την επιγραφή του Δαμόδωρου, αυτό που είδα και με έπιασε ρίγος! Ναι, αυτό!

ΑΣΚΛΗΠΙΑΔΟΥ ΣΙΚΥΩΝΙΟΥ!


Εδώ είμαστε!

Η συνέχεια στο επόμενο!