Κώστας Παππής

6/09/2020

Της Αγίας Τριάδας – και πώς την απεικονίζουμε;


Της Αγίας Τριάδας σήμερα κι έχω να σας πω μια ιστορία για το πώς, πέρα από την γνωστή απεικόνιση κατά το ορθόδοξο Χριστιανικό Δόγμα του γέροντα Πατέρα-Θεού, του ώριμου άντρα Υιού-Χριστού και του περιστεριού-ΑγίουΠνεύματος, μπορούν κάποιοι να φαντάζονται την εικόνα της (εσείς, αλήθεια, πώς την φαντάζεστε;).   


Είχαμε, λοιπόν, βρεθεί μ’ ένα γκρουπ ο Νίκος κι εγώ, πριν μερικά χρόνια, σε κάποια μικρή, σήμερα ασήμαντη, φτωχή και απομονωμένη κωμόπολη, στα υψίπεδα της Βόρειας Αιθιοπίας. Η κωμόπολη λέγεται Aksum, και υπήρξε κάποτε, πριν πολλούς αιώνες, το κέντρο ενός από τα μεγάλα βασίλεια του κόσμου, που κυβέρνησε τμήματα της σύγχρονης Αιθιοπίας, της Ερυθραίας, κι έφτασε κάποτε να κυβερνάει και την Υεμένη.

Στην ακμή του έφτασε το βασίλειο τον τρίτο αιώνα μ.Χ., τότε που η δόξα του ήταν εφάμιλλη με τις αυτοκρατορίες της Περσίας, της Κίνας και της Ρώμης. Τον τέταρτο αιώνα, ο βασιλιάς του Aksum, Ezana, ασπάστηκε τον χριστιανισμό και μετέτρεψε το βασίλειό του σε ένα από τα πρώτα χριστιανικά κράτη του κόσμου. Ήταν κατά την διάρκεια της βασιλείας του Εζάνα, λέει ο θρύλος, που  μεταφέρθηκε στο Aksum και φυλάσσεται μέχρι και σήμερα εκεί η μυθική Κιβωτός της Διαθήκης με τις πέτρινες πλάκες, όπου αναγράφονται οι Δέκα Εντολές που έδωσε ο Θεός στον Μωυσή.  

Όμως η ιστορία του Aksum πάει πολύ πιο πίσω. Οι Αξουμίτες ισχυρίζονται πως εδώ βασίλεψε η βιβλική βασίλισσα του Σαβά, την εποχή που τους Εβραίους κυβερνούσε ο Βασιλιάς Σολομών, τον δέκατο αιώνα π.Χ. Μαζί του μάλιστα έσμιξε η βασίλισσα κι από το σμίξιμο γεννήθηκε ο γιος τους Μενελίκ που βασίλεψε στην χώρα.
*     
Αλλά άλλο ξεκίνησα να σας λέω.
*     
Βρεθήκαμε λοιπόν στο Aksum, όπου αντικρίσαμε την πιο παράξενη απεικόνιση της Αγια-Τριάδας που μπορείτε να φανταστείτε. Το τι άλλο είδαμε θα σας το πω σε μια επόμενη ανάρτηση.
*     
Υπάρχει στην μικρή κωμόπολη μια ογκώδης, ασουλούπωτη για τα δικά μου γούστα, εκκλησία αφιερωμένη στην Παναγία της Σιών. Δίπλα της υπάρχει ένα μικρό, κομψό παρεκκλήσι, όπου μέσα (λένε) φυλάσσεται υπό αυστηρούς όρους φύλαξης η Κιβωτός της Διαθήκης. Κανείς δεν επιτρέπεται να δει την Κιβωτό, εκτός από έναν, μοναδικό, παπά, ταμένο στην φύλαξή της.
*     
Απογοητευμένοι μπήκαμε στην διπλανή μεγάλη κοπτική εκκλησία της Παναγίας. Θα πρέπει να ήταν μέρες του Πάσχα, αν θυμάμαι καλά. Και καθώς το βλέμμα μας σάρωνε την αγιογράφηση της εκκλησίας, ξάφνου πέφτει στην εικόνα τριών γενειοφόρων επιβλητικών ανδρών, ολόιδιων, καθήμενων εν δόξη επί νεφών που κρατούν την σφαίρα του σύμπαντος εν τη παλάμη. Εμένα η εικόνα δεν μου θύμισε τίποτα από την γνωστή μου αγιογραφία. Τι πιο φυσικό, λοιπόν, από το να ρωτήσω κάποιον μέσα στην εκκλησία. Αν θυμάμαι καλά, πρέπει να ήταν παπάς. Μάλλον ήταν παπάς, μπορεί μάλιστα και να μιλούσε ελληνικά, σαν να μιλούσε ελληνικά, πού να θυμάμαι τώρα, πάνε τόσα χρόνια από τότε.

Κι αμέσως ήρθε η απάντηση:

-       Απεικονίζεται η Αγία Τριάδα!

Έτσι την φαντάστηκε ο ντόπιος αγιογράφος! Ή ίσως έτσι την απεικονίζει γενικότερα η κοπτική Εκκλησία!

Πώς κάνουν απτό, κατανοητό στον καθένα πιστό, το μυστήριο της τριαδικής θεότητας; Μα απλά, όπως έκανε ο Αλέξανδρος για να λύσει τον γόρδιο δεσμό. Με μια απλή, απλούστατη κίνηση – ή εικόνα. Τρεις δεν λέει το μυστήριο; Νάτοι! Και μάλιστα, με ισότητα, με ομοιότητα, κανείς να μην υπερέχει! Προς τι να μπλέκουμε με συμβολισμούς και περιστέρια και άλλα ιπτάμενα φαινόμενα!  

Θα συνεχίσουμε – και με πολλές φωτογραφίες!

5/31/2020

Η μουσμουλιά του Ελισσώνα



Γι’ αυτό το δέντρο, που βρίσκεται παντού, σε αυλές, σε περιβόλια, στα χτήματα, στις ποταμιές μονάχο κι αδέσποτο, το τραγούδι γι’ αυτό το δέντρο, με τους γλυκούς μα τόσο περιφρονημένους καρπούς, ποιος θα το πει;

Το βλέπω ν’ ανθίζει ατρόμητο μέσα στον χειμώνα, σε ταξιανθίες με μικρά λουλούδια που ασπρίζουν με φόντο το βαθυπράσινο φύλλωμα του δέντρου, και σκορπίζουν ευωδιές. Κι ύστερα, καθώς έρχεται η άνοιξη, να δένουν τ’ άνθη του, για να γίνουν μικροί πράσινοι, λαμπεροί καρποί. Κι ύστερα, καθώς πλησιάζει ο Μάης, να παίρνουν το οριστικό τους χρώμα και μέγεθος, πιο μικροί από το βερίκοκο, σε χρώμα φωτεινό πορτοκαλί. Να λάμπουν και να προσκαλούν: ελάτε, γευτείτε με!


Και να μένουν αζήτητοι και περιφρονημένοι οι μικροί καρποί, για να τους βρουν οι πρώτες ζέστες του καλοκαιριού πάνω στο δέντρο, γερασμένους, μαραγκιασμένους, να μαυρίζουν, ώσπου να παραδοθούν στην οριστική φθορά.

Μόνο τα πουλιά τους τιμούν, τα πουλιά και κάποια μικρά παιδιά. Αλλά και κάποιοι μεγαλύτεροι, που δεν ξέχασαν, και τους έμειναν πιστοί, όσα χρόνια κι αν πέρασαν. Οι άλλοι μεγάλοι, αυτοί έχουν περάσει ανεπιστρεπτί σε καθώς πρέπει φρούτα, κι άμα λάχει και το σηκώνει η τσέπη τους, σε φρούτα ανώτερης, ακόμα πιο καθωσπρέπει τάξης, με ονόματα εξωτικά: μάνγκο, παπάγια…  

Είναι η μουσμουλιά!

Έχω κι εγώ μια μουσμουλιά. Για την ακρίβεια δυο!

Μια στο μπαλκόνι μου, που φύτρωσε μόνη της πριν από χρόνια θαρρώ. Δίνω μάχη να προλάβω να γευτώ λίγους καρπούς της πριν τους περιλάβουν τα σπουργίτια κι οι δεκοχτούρες.

Η άλλη όμως!

Την ανακάλυψα μια μέρα του Μαγιού, πάνε τώρα κάμποσα χρόνια, σ’ ένα χτήμα μ’ ελιές, μέσα στην κοιλάδα του Ελισσώνα. Στο πουθενά, εκεί που περιπλανιόμουν, μονάχος αλλά όχι μόνος, όπως σχεδόν πάντα, τα έχουμε ξαναπεί αυτά, λίγα μέτρα από την κοίτη του ποταμιού, ψηλά, πιο ψηλά από το μοναστήρι του Αγίου Στεφάνου, το μετόχι της Παναγίας της Λέχοβας, αλλά όχι τόσο ψηλά όσο οι ανηφόρες του Σουλίου.

Και την έκανα δική μου! Κανείς δεν την καταδεχόταν. Μόνο εγώ την αγάπησα. Με αγάπησε κι αυτή 
και μου παραδόθηκε.





Από τότε, κάθε Μάη, σμίγουμε στον τόπο της. Όταν με νοιώθει να πλησιάζω, το δείχνει. Στα καλά καθούμενα ριγεί, σείονται ελαφρά τα φύλλα της. Ή έτσι μου φαίνεται; Και μου αποκαλύπτουν, εκτός από τους φανερούς, και τους κρυμμένους καρπούς που φωλιάζουν κάτω απ’ αυτά. Γεύομαι τους καρπούς, παίρνω και για το σπίτι, πάω και στης Λίζας. Όταν σωθούν, ξαναπάω. Μου δείχνει με τον τρόπο της την ευγνωμοσύνη της που δεν την ξεχνάω, που πάω και την ξαλαφρώνω κάθε Μάη, που ξέρει πως θα πηγαίνω όσο ακόμα θα με βαστούν τα πόδια μου.

Δίπλα της φυτρώνει ακόμα μια, αδερφή της. Δεν ξέρω γιατί, αυτή τους χαλάει τους καρπούς της, γεμίζουν από νωρίς μαυράδια. Όχι όλοι, αλλά οι πιο πολλοί. Και τους κάνει ξινούς. Κάποιος ίσως την μάτιασε. Ή δεν βρήκε κάποιον να την αγαπήσει, όπως εγώ την δικιά μου.



Αν ψάξετε θα την βρείτε την μουσμουλιά μου. Εκεί κοντά, στην όχθη του Ελισσώνα, φυτρώνουν δυο μεγάλα πλατάνια και μια ψηλή καρυδιά. Κι αν οι καρποί της μουσμουλιάς μου σας πέσουν φτωχοί, δεν πειράζει. Σας έχω άλλα, για ν’ αποζημιωθείτε. Περπατείστε στον αγροτικό δρόμο που ανεβαίνει και κάποια στιγμή αρχίζει ν’ ανηφορίζει προς το Σούλι, περάστε στην άλλη όχθη, δείτε το νερό να τρέχει κελαρυστό στην κοίτη του ποταμιού, δείτε τριγύρω τους πελώριους βράχους που κατρακύλησαν ως εκεί, μυρίστε, θαυμάστε. Θα βρείτε και μυρτιές! 









Όταν έπαιρνα τους δρόμους για τέτοια μέρη, η μάνα μου μού έδινε παραγγελία, αν βρω μυρτιά να της κόψω μερικά κλωνάρια. Της άρεσαν οι μυρτιές. «Σμυρτιές» τις έλεγε, τώρα που θυμάμαι. Προχτές, που ξαναπήγα στην μουσμουλιά μου, έκοψα λίγα κλωνάρια. Τα πήγα και της τ’ άφησα εκεί που, εδώ και χρόνια, κοιμάται τον ανεξύπνητο ύπνο.   
  





5/02/2020

Κορονοϊός: Τι (και πώς τα) κατάφερε η Νέα Ζηλανδία


Στις 30 Απριλίου, στο περιοδικό National Geographic, δημοσιεύτηκε ένα άρθρο με στοιχεία ενδιαφέροντα για την Ελληνική περίπτωση απέναντι στην πανδημία. Θα καταλάβετε γιατί. Μετέφρασα μερικά σημαντικά σημεία και το παραθέτω.

Το άρθρο έχει ως τίτλο «Η Νέα Ζηλανδία έχει “εξαλείψει αποτελεσματικά” τον κορονοϊό. Αυτά έκαναν σωστά» και υπότιτλο «Το νησιωτικό έθνος επέλεξε αυστηρό περιορισμό (lockdown) και λιτότητα. Τι έπεται;». Συγγραφέας του είναι ο Aaron Gulley.

Αυτό που κάνει αυτό το άρθρο ενδιαφέρον δεν είναι τόσο οι αρκετές ομοιότητες που προκύπτουν μέχρι τώρα μεταξύ Ελλάδας και Νέας Ζηλανδίας, αλλά κυρίως το πώς προδιαγράφεται το μέλλον.


******

Ένα σχέδιο που πέτυχε

Εάν υπάρχει ένα λαμπρό παράδειγμα στην παγκόσμια απάντηση στην πανδημία, είναι σίγουρα η Νέα Ζηλανδία. Ενώ οι κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο ταλαντεύονταν για το πώς να ανταποκριθούν και τα επακόλουθα κρούσματα του ιού αυξάνονταν, η Νέα Ζηλανδία πρόβαλε ένα ασυμβίβαστο, επιστημονικό παράδειγμα. Αν και η χώρα δεν απαγόρευσε τα ταξίδια από την Κίνα μέχρι τις 3 Φεβρουαρίου (μια ημέρα μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες) και η τροχιά των νέων κρουσμάτων φαινόταν εκτός ελέγχου στα μέσα Μαρτίου, τα μέτρα περιορισμού φαίνεται ότι ανάγκασαν το COVID-19 να γονατίσει.

Η χώρα ξεκίνησε υποχρεωτική καραντίνα για όλους τους επισκέπτες της στις 15 Μαρτίου - μια από τις αυστηρότερες πολιτικές στον κόσμο εκείνη την εποχή, παρόλο που υπήρχαν μόνο έξι κρούσματα σε εθνικό επίπεδο. Μόλις 10 ημέρες αργότερα, εγκαινίασε πλήρη αποκλεισμό σε εθνικό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένου ενός μορατόριουμ (απαγόρευσης) για τα εγχώρια ταξίδια. Οι περιορισμοί επιπέδου 4 σήμαιναν ότι τα μανάβικα, τα φαρμακεία, τα νοσοκομεία και τα πρατήρια βενζίνης ήταν τα μόνα που επιτρέπονταν να λειτουργούν. Τα ταξίδια με οχήματα ήταν περιορισμένα και οι κοινωνικές επαφές περιορίστηκαν στα νοικοκυριά.

«Πρέπει να παλέψουμε σκληρά και νωρίς», δήλωσε η πρωθυπουργός Jacinda Ardern σε δήλωση προς το έθνος στις 14 Μαρτίου.

Η ξαφνική λιτότητα θα μπορούσε να ήταν αιτία πανικού. Αλλά κάθε μέρα, η 39χρονη πρωθυπουργός, η «Τζαζ», όπως την λέει ο κόσμος, έκανε σαφείς, συνοπτικές δηλώσεις για την κατάσταση στο έθνος, υποστηριζόμενες από μια ομάδα επιστημόνων και επαγγελματιών υγείας. Λίγες μέρες μετά τον αποκλεισμό, ανακοίνωσε ότι, αντί να επιβραδύνει τη μετάδοση του ιού, η Νέα Ζηλανδία είχε ξεκινήσει μια πορεία εξάλειψης του COVID-19 από τις ακτές της, βάζοντας φραγμό στην άφιξη νέων κρουσμάτων και εξαλείφοντας τα υπάρχοντα με τους περιορισμούς. «Έχουμε την ευκαιρία να κάνουμε κάτι που καμία άλλη χώρα δεν έχει επιτύχει: εξάλειψη του ιού», δήλωσε η Ardern σε μία από τις καθημερινές της ενημερώσεις.

Από τη σκοπιά ενός τρίτου, το ενδιαφέρον για τη Νέα Ζηλανδία είναι ότι η χώρα απλώς συμμορφώθηκε. Την πρώτη ημέρα του αποκλεισμού, οι δρόμοι και οι αυτοκινητόδρομοι ήταν άδειοι, τα μαγαζιά έκλεισαν και όλοι έμειναν σπίτι…

Το σχέδιο φαίνεται να έχει λειτουργήσει. Το ημερήσιο ποσοστό μόλυνσης στο νησιωτικό έθνος 4,9 εκατομμυρίων μειώθηκε σταθερά από το μέγιστο των 146 κρουσμάτων στα τέλη Μαρτίου σε λίγα κρούσματα την ημέρα μέχρι τα μέσα Απριλίου. Συνολικά, η Νέα Ζηλανδία ανέφερε συνολικά 1.476 κρούσματα και 19 θανάτους [πολύ λιγότερους από την Ελλάδα]. Στις 26 Απριλίου, η χώρα γνώρισε μια κρίσιμη στιγμή, όταν δεν αναφέρθηκαν νέα κρούσματα COVID-19 και καμία κοινοτική μετάδοση για πρώτη φορά σε διάστημα έξι εβδομάδων, αν και επτά νέα κρούσματα σημειώθηκαν μέχρι τις 30 Απριλίου.

Ωστόσο, ο χαμηλός αριθμός νέων κρουσμάτων επέτρεψε στην κυβέρνηση να μειώσει τους περιορισμούς για την τήρηση των αποστάσεων στο Επίπεδο 3. Στις 28 Απριλίου, η πρωθυπουργός δήλωσε ότι ο ιός εξαλείφθηκε, διευκρινίζοντας αργότερα ότι «εξάλειψη δεν σημαίνει μηδενικά κρούσματα ... θα πρέπει να συνεχίσουμε να βάζουμε φρένο στον COVID έως ότου υπάρξει εμβόλιο".

Η ζωή μετά τον κορανοϊό;

Παρόλο που η Νέα Ζηλανδία αισθάνεται σίγουρη για την απαλλαγή της από το COVID-19, η επιτυχία δεν είναι εγγυημένη. Χώρες όπως η Σιγκαπούρη, που φαινόταν να έχουν τον ιό υπό έλεγχο, από τότε αγωνίζονται ενάντια σε ένα δεύτερο κύμα λοιμώξεων. Και η Κίνα, η οποία φάνηκε να έχει σταματήσει εντελώς την εξάπλωση, τώρα αντιμετωπίζει αναζωπυρώσεις.

Ακόμα κι αν η Νέα Ζηλανδία καταφέρει να σβήσει το COVID-19, ο δρόμος μπροστά δεν θα είναι εύκολος. Η χώρα, απαλλαγμένη από τον ιό, θα πρέπει να διατηρήσει το μέτρο της ολικής διακοπής των αφίξεων μέχρι να αναπτυχθεί και να διαδοθεί ευρέως ένα εμβόλιο - ή να διακινδυνεύσει την απειλή επανεμφάνισης του ιού. Αυτή είναι μια δύσκολη προοπτική για μια χώρα όπου ο τουρισμός - ο μεγαλύτερος εξαγωγικός κλάδος της Νέας Ζηλανδίας όσον αφορά τα κέρδη σε συνάλλαγμα - αντιπροσωπεύει το 10% του ΑΕΠ και σχεδόν το 15% του εργατικού δυναμικού. Διακυβεύονται εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας και οι προβλέψεις δείχνουν ότι η οικονομία των Νεοζηλανδών δεν θα ανακάμψει μέχρι τουλάχιστον το 2024…

3/25/2020

Το σφυρί και ο χορός


Άλλο θα ήταν το θέμα μου σήμερα, όμως ήρθαν, και μάλιστα με τρόπο τραγικό, τα πάνω κάτω. Αιτία: ο κορωναϊός.

Αντί να γράψω τις προσωπικές μου απόψεις για το θέμα, για όσα έγιναν και για όσα, δυστυχώς, δεν έγιναν (και ιδίως για το τι οσμίζομαι ότι μας περιμένει μετά το τέλος της πανδημίας…), προτίμησα να σας δώσω σε δική μου, ελεύθερη μετάφραση, επιλεγμένα αποσπάσματα από ένα εξαιρετικό άρθρο που διάβασα. Θα ήθελα να σας το έδινα ολόκληρο, μαζί με τα σχήματα και τους πίνακες που το συνοδεύουν, όμως είναι εξαιρετικά μακροσκελές. Όποιοι μιλούν αγγλικά, μπορούν να το διαβάσουν ολόκληρο στη διεύθυνση:

https://medium.com/@tomaspueyo/coronavirus-the-hammer-and-the-dance-be9337092b56

Τίτλος του άρθρου: «Κορωναϊός: Το σφυρί και ο χορός»
Αγγλικός τίτλος: Coronavirus: The Hammer and the Dance
Υπότιτλος: «Πώς μπορούν να μοιάζουν οι επόμενοι 18 μήνες, αν οι ηγέτες μας αγοράσουν χρόνο»
Συγγραφέας: Tomas Pueyo
Ημερομηνία ανάρτησης 19 Μαρτίου

Παραθέτω την περίληψη του άρθρου:

«Τα ισχυρά μέτρα για τον κορωναϊό σήμερα θα πρέπει να διαρκέσουν λίγες μόνο εβδομάδες, δεν θα πρέπει να υπάρχει μεγάλη αιχμή μολύνσεων στη συνέχεια, και όλα μπορούν να γίνουν με λογικό κόστος για την κοινωνία, εξοικονομώντας εκατομμύρια ζωές στην πορεία. Εάν δεν λάβουμε αυτά τα μέτρα, δεκάδες εκατομμύρια άνθρωποι θα μολυνθούν, πολλοί θα πεθάνουν μαζί με οποιονδήποτε άλλο που χρειάζεται εντατική φροντίδα, επειδή το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης θα έχει καταρρεύσει.


Στο σχήμα φαίνονται οι συνέπειες, σε πλήθος θυμάτων, τριών εναλλακτικών στρατηγικών για την αντιμετώπιση του κορωνοϊού: 1) Do nothing: Δεν κάνουμε τίποτα, 2) Mitigation: Στρατηγική μετριασμού, 3) Suppression: Στρατηγική καταστολής. Οι διαφορές στα αποτελέσματα των στρατηγικών είναι τεράστιες…  

Μέσα σε μια εβδομάδα, χώρες από όλο τον κόσμο, από μια στάση τύπου: "αυτό το πράγμα, ο κορωναϊός, δεν είναι τίποτα σπουδαίο" πέρασαν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Ωστόσο, πολλές χώρες εξακολουθούν να μην κάνουν πολλά. Γιατί;

Κάθε χώρα θέτει την ίδια ερώτηση: Πώς πρέπει να ανταποκριθούμε; Η απάντηση δεν είναι προφανής για όλες τις χώρες. Ορισμένες, όπως η Γαλλία, η Ισπανία ή οι Φιλιππίνες, έχουν επιβάλει έκτοτε βαριά μέτρα. Άλλες, όπως οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο ή η Ελβετία, σερνόντουσαν, διστάζοντας να πάρουν μέτρα κοινωνικής απομάκρυνσης [ήδη, πληρώνοντας βαρύ τίμημα, αναγκάζονται να συμμορφωθούν] .

Το άρθρο καλύπτει με πολλά διαγράμματα, δεδομένα και μοντέλα και με βάση πολλές πηγές, τα εξής θέματα:
1. Ποια είναι η τρέχουσα κατάσταση;
2. Τι επιλογές έχουμε;
3. Ποιο είναι το σημαντικό πράγμα τώρα: Ο χρόνος
4. Τι μοιάζει με μια καλή στρατηγική για τον κορωναϊό;
5. Πώς πρέπει να σκεφτούμε τις οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις;

Όταν θα έχετε τελειώσει την ανάγνωση του άρθρου, αυτά που θα αποκομίσετε [τα συμπεράσματα] είναι τα εξής:

Το σύστημα υγείας μας ήδη καταρρέει.
Οι χώρες έχουν δύο επιλογές: είτε θα πολεμήσουν σκληρά τώρα, είτε θα υποστούν μαζική επιδημία [πανδημία].
Εάν επιλέξουν την επιδημία, εκατοντάδες χιλιάδες θα πεθάνουν. Σε μερικές χώρες, εκατομμύρια. Και αυτό δεν θα μπορεί να εξαλείψει παραπέρα κύματα μολύνσεων.
Εάν αγωνιστούμε σκληρά τώρα, θα περιορίσουμε τους θανάτους.
Θα ανακουφίσουμε το σύστημα υγείας μας.
Θα προετοιμαστούμε καλύτερα.
Θα μάθουμε.
Ο κόσμος δεν έχει μάθει ποτέ τόσο γρήγορα για κάτι.
Και το χρειαζόμαστε, επειδή γνωρίζουμε τόσο λίγα γι’ αυτόν τον ιό.
Όλα αυτά θα επιτύχουν κάτι κρίσιμο: Αγορά χρόνου.
Εάν επιλέξουμε να πολεμήσουμε σκληρά, ο αγώνας θα είναι ξαφνικός [σκληρός στην αρχή], και στη συνέχεια βαθμιαίος [η προσπάθεια θα μετριαστεί].
Θα κλειδωθούμε μέσα για εβδομάδες, όχι για μήνες.
Στη συνέχεια, θα έχουμε όλο και περισσότερες ελευθερίες πίσω.
Μπορεί να μην επιστρέψουμε στην κανονικότητα αμέσως.
Αλλά θα είναι σύντομος, και τελικά θα επιστρέψουμε στην κανονικότητα.
Και μπορούμε να κάνουμε όλα αυτά ενώ θα εξετάζουμε και την υπόλοιπη οικονομία».
Θα κλείσω με ένα απόσπασμα που εξηγεί τον τίτλο του άρθρου (τους όρους «σφυρί» και «χορό») και που συμπυκνώνει τη λύση που προτείνει ο συγγραφέας.
 

«Το Σφυρί και ο Χορός»

Τώρα γνωρίζουμε ότι η στρατηγική μετριασμού [δηλαδή παίρνοντας απλώς κάποια περιοριστικά μέτρα] είναι μάλλον μια τρομερή [όσον αφορά τις συνέπειες] επιλογή και ότι η στρατηγική καταστολής [δηλαδή παίρνοντας άμεσα και σκληρά μέτρα] έχει ένα τεράστιο βραχυπρόθεσμο πλεονέκτημα.

Αλλά οι άνθρωποι έχουν βάσιμες ανησυχίες σχετικά με αυτή τη στρατηγική:
• Πόσο θα διαρκέσει πραγματικά;
• Πόσο ακριβή θα είναι;
• Θα υπάρξει μια δεύτερη κορύφωση [της επιδημίας] τόσο μεγάλη όσο αν δεν κάναμε τίποτα;

Εδώ, θα δούμε με τι θα μοιάζει μια πραγματική στρατηγική καταστολής. Μπορούμε να την ονομάσουμε «το Σφυρί και ο Χορός».

Το σφυρί: Αρχικά, ενεργείτε γρήγορα και επιθετικά… Δεδομένης της αξίας του χρόνου, θέλουμε να εξουδετερώσουμε τον ιό το συντομότερο δυνατό.
Ένα από τα πιο σημαντικά ερωτήματα είναι: Πόσο καιρό θα διαρκέσει αυτό το τελευταίο;
Ο φόβος που όλοι έχουν είναι ότι θα είμαστε κλειδωμένοι μέσα στα σπίτια μας για μήνες, με την επακόλουθη οικονομική καταστροφή και ψυχολογική κατάρρευση…

Αλλά αυτό δεν χρειάζεται να είναι έτσι. Αυτός ο φόβος αγνοεί την ανίχνευση και τον εντοπισμό επαφών [των φορέων με τρίτους], που ήταν στον πυρήνα των πολιτικών στη Νότια Κορέα, την Κίνα ή τη Σιγκαπούρη μεταξύ άλλων, ή τους ταξιδιωτικούς περιορισμούς (κρίσιμους στην Κίνα) ...

Ο χρόνος που απαιτείται για το «σφυρί» είναι εβδομάδες, όχι μήνες… Για αρκετές εβδομάδες, η Νότια Κορέα είχε τη χειρότερη επιδημία εκτός της Κίνας. Τώρα, είναι σε μεγάλο βαθμό υπό έλεγχο. Και το έκαναν χωρίς να ζητούν από τους ανθρώπους να μένουν σπίτι τους. Το πέτυχαν κυρίως με πολύ επιθετική πολιτική ανίχνευσης (τεστ), εντοπισμό των επαφών και αναγκαστική καραντίνα και απομόνωσή τους.

Μόλις το «σφυρί» [τα άμεσα, σκληρά μέτρα] κάνει τη δουλειά του, ο ιός ελέγχεται μέσα σε λίγες εβδομάδες και είστε σε πολύ καλύτερη κατάσταση για να τον αντιμετωπίσετε. Τώρα έρχεται η πιο μακροπρόθεσμη προσπάθεια: να περιοριστεί ο ιός αυτός μέχρι να υπάρξει ένα εμβόλιο...

Ο χορός: Ονομάζω «χορό» τη χρονική περίοδο που μεσολαβεί μεταξύ του «σφυριού» και ενός εμβολίου ή αποτελεσματικής θεραπείας, διότι δεν θα είναι μια περίοδος κατά την οποία τα μέτρα θα είναι το ίδιο σκληρά όπως πριν. Ορισμένες περιοχές θα ξαναζήσουν ξεσπάσματα της επιδημίας, άλλες όχι για μεγάλες χρονικές περιόδους. Ανάλογα με τον τρόπο εξέλιξης των περιπτώσεων, θα χρειαστεί να ενισχύσουμε τα μέτρα κοινωνικής απομάκρυνσης (social distancing) ή θα μπορέσουμε να τα χαλαρώσουμε. Αυτός θα είναι ένας «χορός» μέτρων μεταξύ του να βάλουμε ξανά τη ζωή μας σε λογαριασμό και της εξάπλωσης της νόσου, ένας χορός ανάμεσα στην οικονομία και την υγειονομική περίθαλψη...».
 




2/07/2020

Στον Άγιο Κωνσταντίνο στη Λαύκα



 Ήθελα από καιρό να γράψω για μιαν ακόμα «απρόοπτη συνάντησή» μου - έτσι λέω κάποια τυχαία ευρήματα, που μου προκύπτουν κατά καιρούς στις περιπλανήσεις μου στον κόσμο.

Μια τέτοια συνάντηση μού συνέβη στα μέρη της Στυμφαλίας, ακριβώς απέναντι από το Μουσείο Περιβάλλοντος, πετώντας πάνω από τη λίμνη, μέχρι το εκκλησάκι του Αγίου Κωνσταντίνου. Εσείς δεν χρειάζεται να πετάξετε, εκτός κι αν έχετε στο DNA σας γονίδια από τις Στυμφαλίδες όρνιθες ή από κάποιο άλλο, πιο πεζό, πετούμενο. Μπορείτε να πάρετε τον απέναντι δρόμο, προς την πλευρά της Αρκαδίας. Το εκκλησάκι απέχει ελάχιστα χιλιόμετρα από την Λαύκα.




Εκεί, στη βάση του υψώματος που πάνω του έχει χτιστεί το εκκλησάκι, είχα δει κάποια λίγα απομεινάρια από αρχαίο ναό: έναν τουλάχιστον σπόνδυλο από αρχαίο κίονα και μερικά ακόμα σπαράγματα.

- Α, είπα, ενώ τράβαγα φωτογραφίες. Μάλλον δωρικός. Και μεγάλος. Θα ήταν χτισμένος στο ύψωμα πάνω, στη θέση του Αγίου Κωνσταντίνου. Ο σπόνδυλος και τα άλλα απομεινάρια θα κατρακύλησαν στην βάση του υψώματος, ύστερα από κάποιον σεισμό ή ίσως από κάποιαν επιχείρηση κατεδάφισης, για να ανεγερθούν εκεί τα σύμβολα της νέας θρησκείας… Όπου, ό,τι είχε απομείνει, από τον αρχαίο ναό, θα είναι θαμμένο τώρα στα θεμέλια και κάτω από την αυλή, την πλακοστρωμένη, του νέου ναού. 


Τι το σπουδαίο, μπορεί να μου πείτε. Ναι, έχετε δίκιο, όλος ο τόπος μας είναι γεμάτος από αρχαία σπαράγματα. Τι το σπουδαίο. Αλλά όχι, έχετε άδικο! Γιατί; Πού να σας εξηγώ!  

Όλο πήγαινε πίσω το γράψιμο σχετικά με τη νέα απρόοπτη συνάντησή μου, ώσπου ξεφυλλίζοντας ένα τεύχος του «Αίπυτου» έπεσα σε μιαν άλλην απρόοπτη συνάντηση! Βλέπετε, στη ζωή, τόνα φέρνει τ’ άλλο! Έπεσα, λοιπόν, σε μια συζήτηση του Σπύρου Κ.Μιχόπουλου, εκδότη και ψυχής του σπουδαίου αυτού περιοδικού, με τον Hector Williams, τον Καναδό αρχαιολόγο Καθηγητή του Πανεπιστημίου British Columbia, που έχει κάνει ανασκαφές για πολλά χρόνια στον αρχαιολογικό χώρο της Στυμφαλίας. Την βρήκα στο (τριπλό) τεύχος του περιοδικού (Δεκέμβριος 2002, σελ. 226).





Ρωτάει, λοιπόν, ο Σ.Μιχόπουλος:

- Στον Άγιο Κωνσταντίνο στη Λαύκα τι νομίζεις ότι υπάρχει;

Και ο αρχαιολόγος καθηγητής απαντάει:

- Εκεί έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον, γιατί υπάρχουν λείψανα από μεγάλο δωρικό ναό και ένα νεκροταφείο ελληνιστικών χρόνων. Ίσως να υπήρχε εκεί ένας μικρός οικισμός. Δυστυχώς δεν είχα την ευκαιρία να κάμω περισσότερη έρευνα γιατί εδώ [στην πόλη-κράτος της αρχαίας Στυμφάλου] είχαμε να κάνουμε πολλή δουλειά.


Να, λοιπόν, που πριν από εμένα είχαν πάει στο χώρο κι άλλοι, πολύ πιο αρμόδιοι, κι είχαν εντοπίσει πράγματα που εντόπισα κι εγώ. Τι το περίεργο; Πάντα έτσι συμβαίνει! Μήπως τις φρυκτωρίες στην ημιορεινή Κορινθία, στην Θέκριζα και στο Τσακούθι και στην Μεγάλη Βάλτσα, για τις οποίες έγραψα στο βιβλίο μου «Οι ψυχές των τόπων» (Εκδόσεις Βασδέκης, 2019), εγώ τις πρωτοανακάλυψα; Όλα τα είχαν ανακαλύψει άλλοι, πολλά χρόνια πριν, κι ύστερα ήρθαν κι άλλοι, και τα έψαξαν και τα ερεύνησαν κι έγραψαν γι αυτά. Όμως, τι χαρά, στις μοναχικές περιπλανήσεις σου, ανύποπτος, να συναντάς απροειδοποίητα αρχαία χνάρια, να στέκεσαι μπροστά τους σαν να είσαι ο Αδάμ που πρωτοαντικρίζει την κτίση του Θεού, να θαυμάζεις και να τα προσκυνάς!  

Κι ύστερα ήρθαν τα (πρόσφατα) νέα: Ο Σπύρος Μιχόπουλος είχε φύγει από τη ζωή. Πλήρης ημερών, κι ευτυχής υποθέτω έχοντας κάνει το ταξίδι του Οδυσσέα μέσα από το έργο του, που θα στέκει σαν φάρος πνευματικός και πρόκληση για τους επιγενόμενους.


Αλλά στον Σπύρο Μιχόπουλο και στο εμβληματικό του έργο θα αφιερώσω την συμβολή μου σε αυτήν εδώ τη στήλη της εφημερίδας στο επόμενο τεύχος.

1/06/2020

ΤΟ ΤΡΙΓΩΝΟ ΤΗΣ ΕΛΙΚΑΣ IΧ Η ξεχασμένη βίγλα του Αγίου Κωνσταντίνου στο Ελληνικό Λακωνίας


Τι κάνεις όταν βρίσκεσαι μπροστά στο θαύμα, αυτό που εσένα σου φαίνεται ότι έχει διαστάσεις αποκάλυψης, που μπορεί να μην είναι θαύμα, να μην είναι αποκάλυψη, να είναι απλώς της φαντασίας σου ευσεβής πόθος, όμως αισθάνεσαι την ανάγκη να μοιραστείς, έστω για λίγο, με άλλους ονειροπαρμένους τον ενθουσιασμό σου;
Θέλετε την απάντησή μου;
Ενδίδεις!  

Πύργος του Φονιά
Αυτό έκανα τουλάχιστον εγώ. Κι αντί να βάλω στο τέλος του τίτλου αυτής της ανάρτησης, αλλά και της προηγούμενης, ένα ευκρινές ερωτηματικό ασφαλείας, προτίμησα να ενδώσω.
Χωρίς ερωτηματικό ασφαλείας, λοιπόν. Σήμερα θα δείξω φωτογραφίες, που τις φύλαγα για ποδαρικό, μαζί με τις ευχές μου προς τους φίλους μου για το 2020!
Ήδη από την προηγούμενη ανάρτησή μου, το μυστικό σας το είχα μισο-ξεφουρνίσει. Τι έγραφα; Μιλούσα για «κάτι τι» που ήρθα φάτσα με φάτσα στο ναό του Αγίου Κωνσταντίνου, σε μιαν ακατοίκητη, ερημική τοποθεσία κοντά στο χωριό Ελληνικό (παλιά Κουλέντια) της Λακωνίας, στην ευρύτερη περιοχή της Ελίκας. Στον δίκλιτο, δισυπόστατο ναό, αφιερωμένο στον Άγιο Κωνσταντίνο και στον Άγιο Κοσμά τον Αιτωλό, χτισμένο σε μια μικρή κορυφή. Από εκεί βλέπεις ν’ απλώνεται μπροστά σου, από τη μια μεριά, την ανατολική, η πεδιάδα των Βάτικων (Νεάπολης) κι από την άλλη, τη δυτική, ο κάμπος της Ελίκας, κι από κει και πέρα, όσο πιάνει το μάτι σου, ο κόλπος των Κυθήρων κι ο Λακωνικός κόλπος.
Έγραφα ακόμα:
«Η υπόθεση που κάνω είναι ότι οι δυο διπλανοί κάμποι, της Ελίκας και των Βάτικων, αποκλείεται να μην επικοινωνούσαν με βίγλες για ανταλλαγή κρίσιμων πληροφοριών, εκείνα τα ταραγμένα χρόνια του 17ου αιώνα και μετέπειτα, που κυριαρχούσαν οι Ενετοί στην Πελοπόννησο κι αλώνιζαν στις νότιες ακτές της οι κουρσάροι».
Είχα μιλήσει παλιότερα (δείτε σχετικές αναρτήσεις) για τις βίγλες στον κάμπο της Ελίκας: τον Κουλεντιανό Πύργο και τον Πύργο του Φονιά. Στην προηγούμενη ανάρτηση αναφέρθηκα στον διπλανό κάμπο των Βάτικων, και ειδικά στον πύργο των Βάτικων (ή Αγίας Παρασκευής), κτισμένο στην κορυφή βραχώδους υψώματος στον Κάμπο των Βοιών, που ελέγχει στρατηγικά το Λακωνικό κόλπο και την ευρύτερη χερσαία περιοχή.

Πύργος του Φονιά

Κουλεντιανός Πύργος

Κουλεντιανός Πύργος
Κι έρχομαι επιτέλους (γιατί αρκετά το καθυστέρησα) σήμερα στο «κάτι τι», που ξεφύτρωσε μπροστά στα έκπληκτα μάτια μου στο ναό του Αγίου Κωνσταντίνου! Που δεν είναι άλλο, κατά την άποψή μου, παρά ο χαμένος κρίκος της αλυσίδας των τριών πύργων που ανέφερα. Μια τέταρτη βίγλα-φρυκτωρία!
Δεξιά στην είσοδο του περίβολου του ναού, κολλητά στον τοίχο του περίβολου, αντίκρισα ένα κτίσμα μισογκρεμισμένο, χωρίς εμφανή είσοδο, ούτε παράθυρα (όπως, άλλωστε, οι Πύργοι Κουλεντιανός και του Φονιά), που για τον προσεκτικό παρατηρητή δεν φαίνεται να έχει καμία σχέση με το συγκρότημα του ναού. Αντίθετα, φαίνεται να είναι ό,τι έχει απομείνει από ένα κτίσμα όμοιο με τους πύργους του κάμπου της Ελίκας, τον Κουλεντιανό και του Φονιά (στις επόμενες φωτογραφίες η βίγλα του Αγίου Κωνσταντίνου)!







Είναι πολύ παλιό κτίσμα, οχυρού χαρακτήρα. Πύργος. Με αυτό συμφώνησε κατά την επικοινωνία μας αρχαιολόγος, εκπρόσωπος του αρχαιολογικού χώρου Μονεμβασίας, που μου ξεκαθάρισε ότι η αρχαιολογική υπηρεσία δεν διαθέτει κανένα στοιχείο για την ταυτότητα του κτίσματος. Ούτε η Μητρόπολη Σπάρτης και Μονεμβασίας, με την οποία επικοινώνησα, δεν διαθέτει κανένα σχετικό στοιχείο. Σημειώνω πως η υποδοχή της υπόθεσής μου από τους εκπροσώπους και των δυο πλευρών ήταν πολύ θερμή και ενθαρρυντική και πρέπει να τους ευχαριστήσω γι αυτό.
Ανακεφαλαιώνω: Φαίνεται ότι σε μιαν ακατοίκητη περιοχή κοντά στο χωριό Ελληνικό, στην κορυφή ενός υψώματος, στον ορεινό όγκο που χωρίζει δυο διπλανούς κάμπους στη Λακωνία, της Ελίκας και των Βάτικων, δεξιά στην είσοδο του περίβολου του ναού του Αγίου Κωνσταντίνου, εντοπίζεται μια ξεχασμένη από όλους βίγλα (φρυκτωρία). Η βίγλα είναι ο χαμένος κρίκος, που συμπληρώνει την αλυσίδα βιγλών, η οποία συνέδεε επικοινωνιακά τους δυο κάμπους. Μέσω αυτής της βίγλας οι κάτοικοι των δυο κάμπων αντάλλασσαν κρίσιμες πληροφορίες τα ταραγμένα χρόνια που κυριαρχούσαν οι Ενετοί στην Πελοπόννησο κι αλώνιζαν στις νότιες ακτές της οι κουρσάροι.
Θα σταματήσω εδώ. Περιμένω κι άλλα στοιχεία. Το ταξίδι δεν τελειώνει εδώ. Θα σημειώσω για την ώρα πως, από πολλές πηγές (καινούργιους φίλους που απόχτησα στην περιοχή, αλλά και στελέχη υπηρεσιών), προκύπτει πως, με βάση υπαρκτά ευρήματα, η περιοχή της βίγλας παρουσιάζει ευρύτερο αρχαιολογικό ενδιαφέρον. 
Καλή χρονιά, δημιουργική, με υγεία και αισιοδοξία!

12/30/2019

Μόρια παντού;


To 2019 τελειώνει με ειδήσεις από το χώρο της προσφυγιάς που επιβεβαιώνουν, μεταξύ άλλων, έναν διχασμό της Ελληνικής κοινωνίας. Κάποιες ενδεικτικές δημοσιεύσεις τον τελευταίο μόνο μήνα του χρόνου το δείχνουν καθαρά:

Ανοικτή Επιστολή του Ελληνικού Φόρουμ Προσφύγων μιλάει για την «αλγεινή εντύπωση που προκαλεί η εικόνα δημάρχου [σε ένα από τα μεγάλα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου] να προπηλακίζει, να χυδαιολογεί, ακόμη και να αυτοδικεί απέναντι σε αιτούντες άσυλο σε κεντρική πλατεία του δήμου του». Οι πρόσφυγες διαμαρτύρονταν για τις ασφυκτικές συνθήκες διαβίωσης στο κέντρο υποδοχής και ταυτοποίησής τους. Στο κέντρο αυτό, σύμφωνα και με τα επίσημα στοιχεία, αυτή τη στιγμή βρίσκονται περί τους 7.500 ανθρώπους, ενώ η χωρητικότητα της δομής δεν ξεπερνά τους 648!

Βέβαια, η Ανοικτή Επιστολή του Ελληνικού Φόρουμ Προσφύγων ισχυρίζεται πως τέτοιες «στάσεις και συμπεριφορές αποτελούν τη μειοψηφία ανά την ελληνική επικράτεια». Πόση αλήθεια περιέχει αυτός ο ισχυρισμός; Γιατί υπάρχει και η αντίθετη εκτίμηση: ότι γεγονότα σαν κι αυτά δείχνουν την κορυφή του παγόβουνου. Καθώς η κοινωνία προσχωρεί με ταχύ βήμα στην αντίδραση και στο συντηρητισμό, μαζί της επιταχύνουν τον αντιπροσφυγικό βηματισμό τους οι θεσμοί και η κυβέρνηση. 

Από το Ελληνικό Φόρουμ Προσφύγων έρχεται και η επόμενη είδηση:

«Οδυνηρές ειδήσεις από το Κιλκίς… Σε ξενοδοχείο της περιοχής όπου φιλοξενούνται 350 - 400 πρόσφυγες, δύο νέοι άνδρες αυτοκτόνησαν, ο ένας χθες κι ο άλλος σήμερα».  

Στο μεταξύ, αλλάζει το καθεστώς των κέντρων υποδοχής προσφύγων. Από ανοικτές δομές πάμε σε κλειστές, με νέο καθεστώς επιστροφών («επιτάχυνση διαδικασιών είτε για έγκριση είτε για απόρριψη και επιστροφή» το λένε). Ο ακριβής όρος είναι «Προαναχωρησιακά Κέντρα και Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης». Αυτό πρακτικά σημαίνει ένα είδος φυλακών. Εκεί θα κρατούνται οι πρόσφυγες. Ώσπου να αποφασιστεί  πιθανότατα η επαναπροώθησή τους. Πού; Εκεί από όπου απέδρασαν, με την ψυχή στο στόμα,  έχοντας βιώσει ανείπωτες τραγωδίες χωρίς να φταίνε, αναζητώντας μέσα από δρόμους φωτιάς και σιδήρου έναν κόσμο ειρήνης, δουλειάς, προκοπής γι' αυτούς και τα παιδιά τους.  

Οι παραπάνω ειδήσεις δεν είναι οι μόνες μέσα σε ένα μήνα, το Δεκέμβρη του 2019, από το χώρο της προσφυγιάς στην Ελλάδα. Απηχούν το αντιπροσφυγικό θεσμικό πλαίσιο της κυβέρνησης, που είναι απότοκο του πνεύματος που έχει εκφράσει με δηλώσεις του παλιότερα ο σημερινός αντιπρόεδρός της: «Πρέπει να τους κάνουμε τη ζωή δύσκολη για να καταλάβουν ότι είναι ανεπιθύμητοι στη χώρα και να φύγουν».

Αυτή είναι η μια Ελλάδα. Η επίσημη, που όμως εκφράζει ένα σημαντικό μέρος της Ελληνικής κοινωνίας.

Ας δούμε και την άλλη Ελλάδα: «Σε μια κίνηση αλληλεγγύης και ανθρωπιάς, αντάξια του εκλιπόντος συνθέτη, η οικογένεια του Θάνου Μικρούτσικου ζητεί αντί στεφάνων όσοι επιθυμούν να ενισχύσουν τα ασυνόδευτα προσφυγόπουλα της Μόριας στο λογαριασμό GR 07017 1355 0006 3551 3856 0788 -Τράπεζα Πειραιώς».

Aυτή είναι η άλλη Ελλάδα. Που πιστεύει πως καμιά ζωή δεν είναι λαθραία και πως δεν υπάρχουν ανθρώπινες ζωές που να αξίζουν λιγότερο από κάποιες άλλες. Που καταλαβαίνει τι έχει συμβεί σε αυτό τον κόσμο της βίας, της αρπαγής, της ιδιοτέλειας. Που ξέρει πως ο καθένας μπορεί να είναι το επόμενο θύμα τους. Δεν χρειάζονται πολλά, μια μικρή, ελάχιστη αλλαγή της τύχης. Γι αυτό καταλαβαίνει την αξία της αλληλεγγύης και της ανθρωπιάς. Και τη δείχνει όποτε και όσο μπορεί.

Έγραφα παλιότερα, με την ευκαιρία μιας επίσκεψής μου στη Λέσβο: 

«Οι οσμές δεν φωτογραφίζονται. Αν φωτογραφίζονταν, θ’ ανέβαζα μια φωτογραφία για να πάρετε μιαν ιδέα για το τι πραγματικά συμβαίνει σήμερα στο στρατόπεδο προσφύγων της Μόριας. Μια φωτογραφία με την οσμή του οχετού που «φιλοξενεί» τις χιλιάδες ψυχές, που αδυσώπητες δυνάμεις έχουν πετάξει εκεί, λίγα χιλιόμετρα έξω από τη Μυτιλήνη. Με την οσμή που σε χτυπάει πολύ πριν φτάσεις στα όρια του στρατοπέδου… Ο τόπος που αναγκάζονται να κατοικήσουν έχει ξεχειλίσει. Κανείς δεν αισθάνεται ασφαλής. Οι άνθρωποι γίνονται αγρίμια. Οι ψυχές αρρωσταίνουν. Σκηνές βίας ξεσπούν. Παρανομία, εγκληματικότητα, βιασμοί. Συμπλοκές ανάμεσα σε «αντίπαλες» εθνικότητες. Οι σκηνές έξω από το στρατόπεδο των προσφύγων, που έχει μια στοιχειώδη υποδομή, είναι πολλαπλάσιες από τις σκηνές του στρατοπέδου. Εκεί, έξω από το στρατόπεδο, δεν υπάρχουν υποδομές. Δεν υπάρχει νερό, ηλεκτρικό, αποχετεύσεις. Σε λίγο καιρό θα πλακώσει χειμώνας. Πώς θα επιβιώσουν;». 
   
Αυτά για τον περασμένο χειμώνα… Τον φετινό;

Τελείωνα εκείνο το κείμενο ως εξής:

«…Σκέφτομαι να στείλω στους ηγέτες της γης μια φωτογραφία από το στρατόπεδο προσφύγων της Μόριας. Πού ξέρεις, μπορεί ο άγγελος ή ο δαίμονάς μου να κάνουν το θαύμα τους και αυτή η φωτογραφία να κάνει την εξαίρεση: να μπορέσει να τους μεταφέρει την οσμή του στρατοπέδου. Αλλά το ξανασκέφτομαι και αλλάζω γνώμη. Αυτών η όσφρηση συγκινείται μόνο με την οσμή της εξουσίας και του χρήματος. Τις άλλες οσμές δεν τις πιάνει. Κι αν τις πιάσει, την αφήνουν παγερά αδιάφορη»(*).

(*)  https://costaspappis.blogspot.com/2018/09/blog-post_21.html