Το Κτίριο

Το ήξερα με το όνομα «το Κτίριο». Στις αρχές της δεκαετίας του 60 το είδαμε κατεβαίνοντας με τα πόδια στο Κιάτο από το χωριό της Βελίνας (απόσταση 23 χλμ). Ήταν τότε - θυμάμαι - ορατό από όλες τις πλευρές. Τώρα από τα δυτικά είναι άφαντο. Αιτία τα πουρνάρια που έχουν θρασέψει και το κάλυψαν.  

Όψη από ΝΔ

Ήμουνα με το Γιάννη, εγώ στο τέλος της εφηβείας, αυτός με το κυνηγετικό, 5-6 χρόνια μεγαλύτερος. Διανυκτερεύσαμε στη πατρικό του στη Βελίνα και την άλλη μέρα, ξεκινώντας με την αυγή, διασχίσαμε το Μουγκουστό, το πυκνό δάσος δυτικά από το Σούλι - αργότερα ένα μεγάλο μέρος του κάηκε - και πιάσαμε το δρόμο προς Μεγάλη Βάλτσα. Τώρα το δάσος έχει πια φουντώσει και είναι ωραία για περπάτημα.

Έμαθα πως το Κτίριο το λένε οι αρχαιολόγοι και «Ελληνικό». Ας το λένε. Το Κτίριο, λοιπόν, όπως το έμαθα από το Γιάννη, ήτανε – τι ήτανε; Μα τι άλλο; Φρυκτωρία! – και εδώ θα συμφωνήσω με τους αρχαιολόγους. Μια ακόμα φρυκτωρία, από τις καμπόσες που είχε η αρχαία Σικυώνα για λόγους αμυντικούς, σαν ραντάρ έγκαιρης ειδοποίησης. Που εξέπεμπε μηνύματα με τη χρήση φωτιάς ή καπνού μέχρι την πόλη της Σικυώνας, με την οποία είχε οπτική επαφή, για τα περαιτέρω και λοιπά που τα έχουμε εξηγήσει και να μην τα ξαναλέμε γιατί κουράζει.

Όψη από Α

Από το Κτίριο, που βρίσκεται σε υψόμετρο 450 μέτρων, έχει κανείς πανοραμική θέα σε όλο τον Κορινθιακό και σε όλο τον κάμπο της Βόχας, και φαίνονται όλα τα βουνά που στεφανώνουν τον ορίζοντα, όπου έχω γνωστούς, δικούς μου ανθρώπους, από παλιά, στην Ακροκόρινθο (γεια σου Λαϊδα, ωραία και κοινωφελή, αν και παρεξηγημένη) και στα Γεράνια (γεια σου Μήδεια, που από κει, από το Ηραίο, αναλήφθηκες στον ουρανό με το άρμα του Παππού σου του Ήλιου, παίρνοντας άφεση από τους θεούς για τις φριχτές σου πράξεις επειδή κι εσύ είχες φριχτά υποφέρει), στον Κιθαιρώνα (γεια σου Οιδίποδα και γεια σου Αντιγόνη, άμοιρη γενιά των Λαβδακιδών, που σας κατάτρεξε τόσο η μοίρα ώστε οι άνθρωποι να σας θυμούνται και να παρηγορούνται για τα δικά τους βάσανα) και στον Ελικώνα (γεια σου Ησίοδε και γεια σας Μούσες Ελικωνιάδες που τον εμπνεύσατε να γράψει την εκτυφλωτική Θεογονία του), στον Παρνασσό με τους Δελφούς, κέντρο του κόσμου και ομφαλός της Γης (γειά σου Απόλλωνα Μουσηγέτη και γεια σου Πυθία και δώστε μας κάνα ελπιδοφόρο χρησμό για την έρμη πατρίδα) και ακόμα πιο πέρα!

Το Κτίριο, εκτός από την πόλη της Αρχαίας Σικυώνας, στο Βασιλικό, είχε οπτική επαφή με την άλλη φρυκτωρία, προς τα νότια, στη θέση Τζαμί (Θέκριζα Κρυονερίου), κοντά στην αναθηματική στήλη για το Χάνι του Κουτρουμπή, στη Χούνη. Έχουμε μιλήσει γι αυτή. Και αυτή με τη σειρά της είχε οπτική επαφή με μιαν άλλη φρυκτωρία, ακόμα πιο νότια, νοτιοδυτικά για την ακρίβεια, κάτω από το Καίσαρι, στη θέση Τσακούθι. Έχουμε μιλήσει και γι αυτήν (θυμάστε; Ο λόφος με τα χρυσοκίτρινα κρινάκια; Και στην κορυφή; Φρυκτωρία!).

Αυτό που έχει απομείνει από το αρχικό οικοδόμημα στο Κτίριο είναι ένας ορθογώνιος πύργος, όπου σώζονται τμήματα από τους τρεις τοίχους του, χτισμένους με το ισοδομικό σύστημα. Κατά τους αρχαιολόγους, ο πύργος ήταν τμήμα ενός πολύ μεγαλύτερου κτιρίου, από το οποίο ελάχιστα ίχνη σώζονται. Άλλες πληροφορίες, κυρίως τεχνικές, και άλλες που αφορούν το έργο των αρχαιολόγων στη συγκεκριμένη θέση, περιέχονται στη μονογραφία  του Καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας κ. Γιάννη Λώλου με τίτλο "Land of Sikyon, Archaeology and History of a Greek City – State",  στην οποία έχω αναφερθεί και άλλες φορές. Ο Καθηγητής Γ.Λώλος σημειώνει ότι η στιβαρή και προσεκτική κατασκευή του πύργου, σε συνδυασμό με τη θέση του, παραπέμπει σε στρατιωτική λειτουργία. Ο πύργος επέβλεπε τους δρόμους προς τη Στύμφαλο (γεια σου Ηρακλή με τις όρνιθές σου) και τον ποταμό Σύθα, που χύνεται στην παραλία του Ξυλοκάστρου, όταν έχει νερό, εννοείται. Και επειδή η καλοδουλεμένη ισοδομική κατασκευή του είναι παρόμοια με αυτή που χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή των τειχών της Σικυώνας, ο ίδιος κλίνει προς την υπόθεση ότι ο πύργος κατασκευάστηκε στο τέλος του 4ου ή στις αρχές του 3ου αιώνα π.Χ., όταν δηλαδή, στα χρόνια του Δημητρίου του Πολιορκητή, η πόλη μεταφέρθηκε στη νέα της θέση, από τον κάμπο ένα επίπεδο πιο ψηλά, στη θέση του Βασιλικού.

Στο εσωτερικό του φρουρίου (φαίνεται η είσοδος)

Πώς πάμε στο Κτίριο; Παίρνουμε το δρόμο (άσφαλτος πάντα) που περνάει μέσα από το Πάσιο και πάει προς Μεγάλη Βάλτσα. Προχωράμε, προχωράμε, δεν κολώνουμε στις στροφές, και κάποια στιγμή να μια διχάλα: δεξιά κατηφορίζει προς Μεγάλη Βάλτσα, τη βλέπουμε, είναι μπροστά μας. Αριστερά πάει … αριστερά! Εκεί σταματάμε. Βλέπουμε τίποτα, κανα αρχαίο; Όχι. Τίγκα στο πουρνάρι η περιοχή στα αριστερά μας. Μόνο ένα προσκυνητάρι σε βάση από αρχαίο υλικό, στα δεξιά μας.

Το προσκυνητάρι

Ε, απέναντι ακριβώς είναι το Κτίριο, αλλά δεν φαίνεται τίποτα από το δρόμο! Θα βρείτε τρόπο να το προσεγγίσετε, αν περπατήσετε λίγο προς τα πίσω, φτάσετε στο πεύκο και ανηφορίσετε μέσα από το λιόφυτο. Το Κτίριο, ό,τι απόμεινε απ’ αυτό, θα φανερωθεί μπροστά σας, λιτό, επιβλητικό, με εντυπωσιακά μεγάλους δόμους.  
 

Απολαύστε τη θέα και τη σιωπή και … στο επανιδείν! Μας περιμένουν κι άλλες φρυκτωρίες, απομεινάρια από το αρχαίο μας παρελθόν. Θα τις ψάξουμε, υγεία να έχουμε.

Αντίο Γαλήνη

«Κατεδαφίζεται ένα από τα κτίρια που υποβάθμιζαν την εικόνα του κέντρου».

Αυτός ήταν ο τίτλος της είδησης και αναφερόταν στο ιστορικό – για την πόλη του Κιάτου – κτίριο στην Πλατεία Ελευθερίας που στέγαζε παλιότερα το ξενοδοχείο «Γαλήνη» και πιο πρόσφατα την καφετέρια «Πραξίλλειο» (Πολιτεία Σικυωνίων, φ. 97, Δεκέμβριος 2013).

Η εγκατάλειψη του κτιρίου και κυρίως της χρήσης του ως ξενοδοχείου τα τελευταία χρόνια ταίριαζε φυσικά με τον τίτλο της είδησης. Όμως το πικρό αυτό «κατευόδιο»  αφήνει στο σκοτάδι μιαν άλλη αλήθεια, που πιθανώς δεν την γνώριζε ο νεότερος από εμένα (υποθέτω) συντάκτης της είδησης. Είναι η αλήθεια που ζήσαμε οι παλιότεροι από τους κατοίκους του Κιάτου, και ιδίως εκείνοι της ίδιας «σειράς» με εμένα. Γιατί σε αυτό το κτίριο στεγάστηκε στα χρόνια της εφηβείας και της πρώτης νεότητάς μας (δεκαετία του 1960) ένας κινηματογράφος, το «ΑΛΦΑ», που ήταν ο πιο σύγχρονος που απέκτησε ποτέ η πόλη. Με σκεπή που άνοιγε, με σύγχρονα μηχανήματα, με μεγάλη οθόνη για να απολαμβάνει ο θεατής τις ταινίες που είχαν γυριστεί με την τεχνική του σινεμασκόπ. Εκεί χαρήκαμε πολλές από τις κινηματογραφικές επιτυχίες, κυρίως εμπορικές, εκείνων των χρόνων.

Δεν ήταν το «ΑΛΦΑ» όπου μυηθήκαμε οι συνομήλικοί μου κι εγώ στη μαγεία της τέχνης του κινηματογράφου. Είχαν προηγηθεί για εμάς άλλοι «ναοί» αυτής της τέχνης – ο Ορφέας (χειμερινός αλλά και θερινός, ο ωραιότερος θερινός της Ελλάδας), το Στάρ, το Παλλάς παλιότερα... Το Κιάτο είχε μονίμως, χειμώνα καλοκαίρι, δυο (τουλάχιστον) κινηματογράφους σε λειτουργία. Σιγά σιγά εξέλιπαν οι θεατές. Είχε έρθει η σειρά του Μεγάλου Αδερφού, της τηλεόρασης, να εκμαυλίσει με την ευκολία της και να κλείσει στα σπίτια του τον κόσμο, επιβάλλοντας αισθητική, αξίες, πρότυπα ζωής. Ο κινηματογράφος, σαν τρόπος διασκέδασης και κοινωνικότητας, είχε πια τελειώσει για το Κιάτο, αλλά και όλη την Ελλάδα της επαρχίας.

Το κτίριο της «Γαλήνης» δεν ήταν απλά ένα κτίριο «που υποβάθμιζε την εικόνα του κέντρου». Στέγασε κάποτε κάτι πολύ περισσότερο από ένα ξενοδοχείο, που κι αυτό δεν ήταν λίγο για τις φτωχές υποδομές του Κιάτου τότε. Κι αν το κτίριο παρουσίαζε πράγματι εικόνα εγκατάλειψης τα τελευταία χρόνια που υποβάθμιζε την εικόνα του κέντρου, θα έλεγα πως αυτό είναι το λιγότερο. Εικόνα πολύ μεγαλύτερης εγκατάλειψης, και όχι μόνο του κέντρου της πόλης, δίνει στο Κιάτο η παντελής έλλειψη μιας αίθουσας κινηματογράφου, τουλάχιστον για τους 10 μήνες του χρόνου, με ένα μικρό διάλειμμα τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο που λειτουργεί ο θερινός στα Πευκάκια του Διμηνιού. Η προσπάθεια που έκαναν τα τελευταία χρόνια μερικοί νέοι του Κιάτου (μπράβο τους) να κάνουν στο Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου μια ή δυο φορές την εβδομάδα προβολές ταινιών, και μάλιστα από τις πιο αξιόλογες της ιστορίας του κινηματογράφου (ένα είδος μυητικού σεμιναρίου πάνω στην τέχνη αυτή), δυστυχώς εγκαταλείφθηκε ελλείψει ενδιαφερόμενων θεατών και ίσως και λόγω ακαταλληλότητας του χώρου. Σημάδι και αυτό του πολιτιστικού επιπέδου της πόλης...

Θα τελειώσω με μιαν ευχή: να ξαναδεί το θέμα αυτό ο Δήμος και, με όποιο κόστος, να εξασφαλίσει μια σύγχρονη, ελκυστική αίθουσα κινηματογράφου, όπου θα γίνονται καθημερινά, όλο το χρόνο, προβολές με ελάχιστο ή και καθόλου εισιτήριο για τους κατοίκους του Δήμου, αλλά και τους επισκέπτες του.

OMAN XV Κάστρο Jabreen: το κορυφαίο του Ομάν

To καλύτερο κάστρο το φύλαξα για το τέλος!

Είναι το Κάστρο Jabreen! Ένα πραγματικό έργο τέχνης! Το πιο όμορφο ιστορικό κάστρο σε ολόκληρο το Ομάν.

Κατασκευάστηκε στα τέλη του 17ου αιώνα, σε απόσταση περίπου 175 χιλιόμετρα από τη σύγχρονη πρωτεύουσα Μουσκάτ, σε μια εποχή που το λιβάνι και το εμπόριο έφεραν ειρήνη και ευημερία στο Ομάν. Ο πλούτος εκείνης της εποχής χρησιμοποιήθηκε για να χτιστούν εκπληκτικά μνημεία, όπως το Κάστρο Jabreen, ή να επεκταθούν τα υπάρχοντα. Από την άποψη αυτή, ο Σουλτάνος του Ομάν Imam Bel'arab bin Sultan Al Yarubi, που επέβλεψε το σχεδιασμό και την κατασκευή του, και που στη διάρκεια της βασιλείας του χτίστηκε το κάστρο, φαίνεται πως υπήρξε το πρότυπο για τον σημερινό  Σουλτάνο Qaboos, τον Σουλτάνο-δημιουργό!

Ο Yarubi ήταν ο Σουλτάνος που απέλασε τους Πορτογάλους από το Ομάν το 1650. Έχτισε το κάστρο έτσι που να μοιάζει με τα πιο όμορφα ανάκτορα εκείνης της περιόδου. Το κάστρο ήταν το παλάτι του, όπου έμενε με την οικογένειά του. Ταυτόχρονα ήταν ένας προμαχώνας σε καιρό πολέμου και ένα σπουδαίο κέντρο εκπαίδευσης.

 

Το κάστρο είναι ένα μεγάλο ορθογώνιο κτίριο που αποτελείται από πέντε ορόφους και περιέχει 55 δωμάτια, που τα κοσμούν επιγραφές και τοιχογραφίες. Το πιο ενδιαφέρον χαρακτηριστικό του κάστρου είναι οι περίτεχνα ζωγραφισμένες οροφές και οι επιγραφές ισλαμικής καλλιγραφίας. Οι όμορφα σκαλισμένες πόρτες και οι αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες καθιστούν το κάστρο Jabreen αυθεντική έκφραση της χειροτεχνίας του Ομάν.

Ανάμεσα στους χώρους που ξεχωρίζουν είναι οι αποθήκες χουρμάδων που στοιβάζονταν εκεί και λόγω βάρους συνθλίβονταν, έτσι που ο χυμός τους να τρέχει μέσα από αυλάκια σε δεξαμενές αποθήκευσης. Από κει τον έπαιρναν για το μαγείρεμα ή, αφού τον έβραζαν μέσα σε καζάνια, για μια … καυτή υποδοχή τυχόν εισβολέων, χύνοντάς τον μέσα από ανοίγματα ακριβώς πάνω από κάθε είσοδο (οι «δολοφονικές τρύπες» που είπαμε μιλώντας για το κάστρο της Nizwa).

 Το πιο όμορφο από όλα τα δωμάτια του κάστρου είναι η αίθουσα του Ήλιου και της Σελήνης. Αυτό το μοναδικό δωμάτιο, όπου ο Σουλτάνος συναντιόταν με σημαντικούς επισκέπτες, έχει 14 παράθυρα, επτά από τα οποία βρίσκονται στην κορυφή κοντά στην οροφή και επτά βρίσκονται στο κάτω μέρος. Αυτό είναι το μυστικό της δροσερής ατμόσφαιρας του δωματίου σ' όλη τη διάρκεια του έτους, όπου επικρατούν κυρίως εξαιρετικά ψηλές θερμοκρασίες: ο ψυχρός αέρας από τα κάτω παράθυρα αποβάλλει τον ζεστό αέρα από τα επάνω. 

Υπάρχουν και άλλα δωμάτια και αίθουσες ξεχωριστού ενδιαφέροντος μέσα στο κάστρο, μυστικά δωμάτια, χώροι υγιεινής, λαβύρινθοι κλπ. Ίσως το πιο ενδιαφέρον είναι η αίθουσα προστασίας του Σουλτάνου, που χτίστηκε με τρόπο που να επιτρέπει στους στρατιώτες του να κρυφτούν κάτω από αυτό για την προστασία του, όταν επρόκειτο να συναντηθεί με πρόσωπα που δεν τους είχε εμπιστοσύνη.

Πριν ολοκληρώσουμε την περιήγηση στα τρία κάστρα που επισκεφθήκαμε, ας κάνουμε μια μικρή αναφορά και στα περίφημα αραβικά άλογα. Μεγάλη σημασία είχαν τα άλογα γι αυτή τη χώρα, επειδή ήταν το βασικό μέσο μεταφοράς, ενώ έπαιρναν μέρος σε κάθε γιορτή. Ο Σουλτάνος είχε, καθώς λένε, 90.000 άλογα στο στρατό του και ήταν γνωστός για την αναπαραγωγή των αλόγων. Ακόμη και ο Μάρκο Πόλο αναφέρθηκε στο εμπόριο υπέροχων αλόγων από το Ομάν.

Κλείνοντας, θα μπορούσαμε να συμπεράνουμε πως τα κάστρα που αναφέραμε αποτελούν όλα εξαιρετικά δείγματα υψηλής αρχιτεκτονικής και ταυτόχρονα μνημεία της τέχνης και του πολιτισμού του Ομάν. Μαρτυρούν πως το έθνος αυτό πέτυχε εξαιρετικά επιτεύγματα στο διάβα της ιστορίας του.

Το Δένδρο της Ανυπαρξίας

 

Στον φίλο και παλιό συμμαθητή μου Νώντα Κωνσταντίνου, από το Μπούζι, που ζει στην Μελβούρνη απ’ όταν μετανάστευσε εκεί στα είκοσί του χρόνια, είναι αφιερωμένη η στήλη μου στην εφημερίδα ΣΙΚΥΩΝΙΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΑ, στο νέο της φύλλο. Στην στήλη, που φέρει τον τίτλο «Πρό(σ)κληση σε διάλογο», φιλοξενώ το κείμενό του με τίτλο «Το Δέντρο της Ανυπαρξίας». Το νέο φύλλο θα είναι διπλό (Νοέμβριος-Δεκέμβριος) και θα κυκλοφορήσει λόγω των γνωστών συνθηκών μόνο ηλεκτρονικά.

 

Το κείμενο του Νώντα διαβάζεται σαν απόσταγμα της πείρας μιας ολόκληρης ζωής, σαν φιλοσοφική επιτομή αλλά και, απλά, σαν ποίημα. Το διάβασε ο ίδιος σε μιαν από τις συναντήσεις του «Φιλοσοφικού Καφενείου» της Μελβούρνης, ανταποκρινόμενος  στην πρόσκληση του Προέδρου της συνάντησης, διατυπωμένης όπως στα κλασσικά χρόνια από τον Κήρυκα στην Πνύκα: «τις αγορεύειν βούλεται;». Ποιος θέλει να μιλήσει; 

 

Τι είναι το «Φιλοσοφικό Καφενείο» της Μελβούρνης; Αν θέλετε την δική μου απάντηση, είναι η ζωντανή απόδειξη πως η Ελλάδα, αν ζει κάπου, μπορεί να ζει εκτός Ελλάδας.

 

Είναι μια Λέσχη ελλήνων, που ιδρύθηκε πριν 30 περίπου χρόνια. Ιδρυτής είναι ο Δρ. Κώστας Βίτκος, που συνεχίζει να υπηρετεί και να διδάσκει αφιλοκερδώς την ομήγυρη, ενώ στις τυχόν απουσίες του αναλαμβάνει ο Καθηγητής Θωμάς Ηλιόπουλος. Το φιλόξενο και μεγάλο κτίριο των Αρκάδων, που βρίσκεται σε κεντρικό μέρος της πόλης της Μελβούρνης, είναι ο τόπος συγκέντρωσης όσων θέλουν να συμμετάσχουν στις συναντήσεις του Καφενείου. Οι συναντήσεις είναι μηνιαίες, με 30-50 παρευρισκόμενους, πολλοί από τους οποίους έχουν εκπαιδευτικό παρελθόν, και διαρκούν περίπου τρεις ώρες. Η προσέλευση είναι ελεύθερη για όλους. Επίσης κάνουν τέσσερις εκδρομές τον χρόνο, γιορτάζοντας τις ισημερίες και τα ηλιοστάσια.

 

Οι συναντήσεις αρχίζουν με λεξιλόγιο και γραμματική,  ακολουθεί το περίπου  εικοσάλεπτο των αγορεύσεων («τις αγορεύειν βούλεται»), όπου καθένας είναι ελεύθερος να πάρει τον λόγο, μετά από προτροπή του δασκάλου. Μετά ακολουθεί καφεδάκι, με γλυκά που έχουν ετοιμάσει οι κυρίες, και το τελευταίο και μεγαλύτερο μέρος το καταλαμβάνει η παρουσίαση της ζωής και των έργων φιλοσόφων.

Το Καφενείο της Μελβούρνης μου θύμισε μια παρόμοια προσπάθεια που κάναμε μια παρέα φοιτητών στο Λονδίνο τα χρόνια που σπούδαζα κι εγώ εκεί, πάνε κάπου σαράντα πέντε χρόνια τώρα… 

Διαβάστε το κείμενο του Νώντα.

Το Δένδρο της Ανυπαρξίας

Του Νώντα Κωνσταντίνου

Ένα σύντομο ταξίδι ζωής, από το βαθύ και μυθολογικό παρελθόν, στο απώτερο, απροσδιόριστο και ερωτηματικό μέλλον. Στη διαδρομή ίσως υπάρξουν ψήγματα, που ερεθίζουν το αισθητήριο φιλοσοφικής σκέψης, έρευνας και συλλογισμού, που δεν υπάρχουν όρια και περιορισμοί, ανάμεσα στις σκοτεινές ατραπούς του μυαλού, φτάνει κανείς να αγγίξει το άγνωστο υπερπέραν του μέλλοντος, που έχει ονειρευτεί.

Στο ταξίδι, με βοηθό την πανέμορφη, αινιγματική και πολυδιάστατη φύση, και με πυξίδα την ανάγκη, μητέρα της εφεύρεσης, φορτωμένοι με γνώσεις, εμπειρίες και μνήμες, μεταφερόμαστε στο άγνωστο και ερωτηματικό μελλοντικό υπερπέραν, που μας περιμένει.

Αφού λοιπόν ικανοποίησα τις ανάγκες του στομάχου μου, με τροφή και ποτό, έχω και απόθεμα, αναγκαία προϋπόθεση για επιβίωση, ντύθηκα κατάλληλα, για να αμυνθώ στα στοιχεία της φύσης, κρύο, αέρα, βροχή, ζέστη, χιόνι, και αφού μετέτρεψα τις τρώγλες και τα σπήλαια σε πολυτελή κατοικία, με αναπαυτικούς καναπέδες και κλιματισμό, θα έπρεπε να ξεκουραστώ, χωρίς άλλη μέριμνα, εκτός από την διαιώνιση του είδους μου.  Αλλά αυτό ενστικτωδώς, προικισμένος απο την φύση, όπως όλα τα έμβια όντα, θα επήρχετο ούτως  ή άλλως.

Εδώ όμως ο μεγάλος Σταγειρίτης φιλόσοφος Αριστοτέλης, μου λέει: είσαι πολιτικό ζώο, και διαφέρεις από τ’ άλλα, διότι διαθέτεις "Νουν και Λογική", γι’ αυτό αναβαθμίζεσαι σε άνθρωπο, με προσόντα για περαιτέρω προοδευτικές απαιτήσεις. Έτσι νέος, ακμαίος, υγιής και δυνατός, το ταξίδι θα είναι ανυπέρβλητο σε ενδιαφέρον και εκπλήξεις, και μάλιστα με την παρουσία και συντροφιά μιας πανέμορφης και ελκυστικής κυρίας, που συγκεντρώνει όλα τα θέλγητρα και καλλονές του θήλεος, ξεπερνώντας ακόμη και εκείνη την ομορφιά της Ελένης του Ομήρου. Η κυρία αυτή ονομάζεται "Επιθυμία", και με τα πολλά της "θέλω", επιδιώξεις του αποκτάν και απολαμβάνειν, εκπληρώνοντας το ένα μετά το άλλο,κυνηγώντας το άπιαστο μέλλον, συμπράττει με μια άλλη κυρία, εξίσου ωραία, που τόσο μας αναστατώνει και παρεμβαίνει σε όλες τις πράξεις της ζωής μας, χαρές, λύπες, απογοητεύεις, φόβους, ελπίδες: την αποκαλούμενη "Ψυχή".

Έτσι λοιπόν οι δυο αγαπημένες κύριες, χέρι-χέρι σαν μαθήτριες σε ανοιξιάτικη εκδρομή, γλυκοτραγουδώντας και κουτσοχορεύοντας, μας οδεύουν και συνοδεύουν ανέμελα στα καταπράσινα λουλουδιασμένα λιβάδια της ζωής.

Εκεί όμως στην διαδρομή, εμφανίζεται ένα τερατώδες εμπόδιο, που ξαφνιάζει και κατατρομάζει τις χαρούμενες κυρίες. Ένας βλοσυρός γέροντας, ασπρομάλλης, λευκοπώγωνας. Στο ένα χέρι κρατά βακτηρία, στο άλλο ρομφαία, απειλητικός, με κατακόκκινα μάτια, εμποδίζει  τις κυρίες, λέγοντας:  μέχρι δω, μέχρι δω και μη παρέκει, είμαι ο "Γεροχρόνος". Σας έδωσα αρκετά, 70-80-100 χρόνια, τώρα βάζω φραγμό, εμπόδια, συρματοπλέγματα, τείχος σαν το Σινικό, και τράφο αδιαπέραστη. Εδώ είναι το τέλος κάθε ζωής. Μπορώ και δόλια να κλέψω τη χαρά από την αγκαλιά μιας μάνας.

Οι δυο κυρίες απογοητευμένες, περίλυπες, συλλογίζονται, συσκέπτονται και συναποφασίζουν να ζητήσουν βοήθεια και συμβουλή από τον μέγα άνακτα, τον "Νουν", για το τι μέλλει γενέσθαι.

Ο άνακτας τις καθησυχάζει, λέγοντας πως έχουμε την δύναμη, την τέχνη , τα μέσα και την θέληση να σπάσουμε τα δεσμά και το φράγμα, και να ταξιδέψουμε ανενόχλητοι στο υπερπέραν.

Έτσι λοιπόν, επωμίζομαι το επαχθές φορτίο και την δύσκολη αποστολή, να φέρω εις πέρας τις συμβουλές του μεγάλου άνακτα.

Τώρα μπαίνω στα χωράφια του Πλούτωνα, φορτωμένος με γνώσεις, εμπειρίες και αναμνήσεις, και αντικρίζω μια απεραντοσύνη, κενότητα και ερημιά με νεκρική σιγή, χωρίς ίχνος ύπαρξης, παρά μόνο τον ήλιο να κατακαίει τα πάντα. Στο χάος της ερημικής απεραντοσύνης στέκεται το περίφημο Δένδρο της Ανυπαρξίας. Δεν έχει ρίζες, δεν έχει κορμό, μα ούτε και κλώνους με φύλλα. Εκεί ακριβώς βρίσκομαι, κάτω από αυτό το δένδρο, που με προστατεύει με την φυλλωσιά του από τις ακτίνες του ηλίου, και ακουμπισμένος στο κορμό του, ρίχνω άφθονο νερό στις ρίζες του, και το μετατρέπω σε μια θαυμάσια δροσερή όαση, στην απεραντοσύνη του πουθενά. Στρώνω την πολύχρωμη και αναπαυτική κουβέρτα μου, και το καλάθι με την εκδρομική τροφή, αυγά βραστά, μια ζεστή φρεσκοβγαλμένη φραντζόλα ψωμί, τυρί από τον Παρνασσό, ούζο από τον Τύρναβο, ντομάτες από την Αργολίδα, ελιές από την όμορφη   Καλαμάτα, και ένα δροσερό χρυσοκίτρινο σταφύλι (σουλτανίνα) από τα ιερά χώματα της Κορινθίας, γερμένος μονόπλευρα, με προσκεφάλι τη βίκα με το νερό, να μυρίζει πεύκο, απολαμβάνοντας την γαλήνη, με μια γλυκιά μελωδία που έρχεται από μακριά, συνδυασμός της κιθάρας του Απόλλωνα με την λύρα του Ορφέα, που αντικαθιστούν την ανάσα και το πιο γλυκό χάδι της μάνας μέσα στην νάκα. Ευτυχής μοιράζομαι τις γνώσεις, εμπειρίες και αναμνήσεις, με όλους αυτούς που ταξίδεψαν πριν από μένα, και κρατώντας τες σαν παρακαταθήκη γι’ αυτούς που έπονται. Ικανοποιημένος, με πόση λαχτάρα ξυπνώ κι αναφωνώ:  "Νενίκηκά σε Γεροχρόνε, ανεμπόδιστος θα ταξιδεύω εσαεί, για να μοιράζομαι τις μνήμες, με τους πριν και τους μετά».  

Καλό ταξίδι συνοδοιπόροι.

Στους Ολύμπους της Χίου

 4 Οκτωβρίου 2021

Από τον βορρά στον νότο. Γιατί η Χίος δεν τελειώνει φυσικά με τον Γιόσωνα και το Πιτυός. Θα σας πάω σήμερα, σε μια περιοχή του νησιού με πολύ ενδιαφέρον και πασίγνωστη για τα χωριά της, τόσο για την αποκλειστικότητα στην παραγωγή της μαστίχας όσο και για την ιστορία τους, αφού είναι χωριά μεσαιωνικά, που αρκετά κρατούν αναλλοίωτο τον χαρακτήρα τους, δηλαδή την μεσαιωνική αρχιτεκτονική τους, ακόμα και μετά τον σεισμό του 1881 που έκανε μεγάλες καταστροφές. 

Τα Μαστιχοχώρια είναι ένα σύνολο 27 χωριών (αλλού αναφέρεται ο αριθμός 21, και κάπου αλλού «περίπου 22»), που ονομάστηκαν έτσι γιατί στην περιοχή τους καλλιεργείται, εκεί και πουθενά αλλού στον κόσμο, το μαστιχόδεντρο ή μαστιχοφόρος σχίνος (pistacia lentiscus, var. chia), που δίνει την μαστίχα Χίου. Είναι μια αρωματική ρητίνη, που εκκρίνεται σαν δάκρυα από τον κορμό και τα μεγάλα κλαδιά του μαστιχόδενδρου με επιφανειακές τομές των παραγωγών. Η μαστίχα έχει αντιοξειδωτικές, αντιβακτηριακές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες, μειώνει τα λιπίδια και την γλυκόζη στο αίμα, ανακουφίζει από ενοχλήσεις στο στομάχι και στο γαστρεντερικό σύστημα, χρησιμοποιείται για δερματικά προβλήματα κι έχει επουλωτική δράση! 

Η ιστορία των χωριών ξεκινάει περίπου στα μέσα του 14ου αιώνα, όταν κυριαρχούσαν στο νησί οι Γενοβέζοι (1346-1566). Από τα πιο γνωστά μαστιχοχώρια είναι τα Μεστά, που αποτελούν το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα φρουριακής οχύρωσης των χωριών της νότιας Χίου και το πιο καλοδιατηρημένο από τα υπόλοιπα. Επίσης το Πυργί, από τα μεγαλύτερα χωριά της Χίου, με σπίτια στολισμένα με τα γνωστά “ξυστά”, μια τεχνοτροπία με ανάγλυφα γραμμικά σχέδια στις εξωτερικές επιφάνειές τους. 

Όμως εγώ από αυτά τα χωριά διαλέγω να σας μιλήσω για τους Ολύμπους. Γιατί; Ίσως επειδή στα Μεστά, που επίσης επισκεφθήκαμε, αλλά αμέσως μετά τους Ολύμπους, η κοσμοπλημμύρα (μέσα Αυγούστου) ήταν τέτοια, που μας έδιωξε και μας έστρεψε ξανά στο προηγούμενο χωριό. Ήταν πολύ πιο ήσυχα εκεί και θα μπορούσαμε να φάμε χωρίς μεγάλες αναμονές. 

Το χωριό βρίσκεται σε οδική απόσταση 31 χιλιομέτρων από την πόλη της Χίου κι είναι κτισμένο σε ομαλή έκταση, μακριά από την θάλασσα. Τα Μεστά είναι το πλησιέστερο χωριό, στα 3,5 χιλιόμετρα. Στους Ολύμπους διασώζεται, σε κάπως μικρότερο βαθμό από ό,τι στα Μεστά, η μορφή του μεσαιωνικού «χωριού-κάστρου», δηλαδή χωριού περίκλειστου με τείχος που διαμορφώνουν οι εξωτερικοί τοίχοι των περιφερειακών σπιτιών, που ήταν ενωμένοι μεταξύ τους. Ενωμένα στο ύψος του πρώτου ορόφου ήταν (και είναι) και τα σπίτια του χωριού, αφήνοντας στο ισόγειο εσωτερικά δρομάκια που σχηματίζουν στοές. Η αρχιτεκτονική αυτή εξασφάλιζε την άμυνα απέναντι στους πειρατές, που αποβιβάζονταν κατά τον Μεσαίωνα και μέχρι την Τουρκοκρατία στις ακτές της Χίου κι έκαναν επιδρομές στα χωριά για να τα λεηλατήσουν. Την περίοδο της Γενουοκρατίας, το χωριό όπως και τα υπόλοιπα μαστιχοχώρια γνώρισε μεγάλη ευημερία, κι αυτό έκανε το μέρος ελκυστικό στόχο για τους πειρατές. Έτσι, την εποχή εκείνη, το χωριό περιτειχίζονταν από τείχος ύψους 5 μέτρων (7 μέτρα με τις πολεμίστρες) που είχε 4 πύργους. Η είσοδος και η έξοδος γινόταν από μια και μόνο πόρτα, που σώζεται και σήμερα στην θέση Κάτω Πόρτα - μετά το 1821 ανοίχθηκαν κι άλλες δύο πόρτες. Η κεντρική πόρτα έκλεινε την νύχτα, όπως κι όταν γινόταν επιδρομή πειρατών, οπότε οι κάτοικοι έμπαιναν μέσα στο χωριό για να αμυνθούν.

Η εξέλιξη του πληθυσμού του χωριού τις τελευταίες δεκαετίες δείχνει σταθερά μειωτικές τάσεις (από 620 το 1951 έπεσε στους μισούς το 2001). Αφού περάσαμε την κεντρική πύλη και τον αμυντικό πύργο, που διατηρείται μισοερειπωμένος, η βόλτα στα καλντερίμια, περνώντας ανάμεσα σε πέτρινα σπίτια και κάτω από θολωτά πέτρινα τόξα, μας πήγε στον ενοριακό ναό («χωριοεκκλησιά») των Ολύμπων, τον Άη Γιώργη. Στην βόλτα μας, σε κάποιες επιφάνειες σπιτιών, πρωτογνωρίσαμε τις ζωγραφιές του Μπάμπη Κοίλιαρη, που είδαμε στις ζωγραφισμένες πόρτες του Πιτυού. Φτάνοντας στην κεντρική πλατεία του χωριού, αξίζει να επισκεφτεί κανείς την μικρή εκκλησία της Αγίας Παρασκευής με ωραίο ξυλόγλυπτο τέμπλο του 18ου αιώνα. Παραδίπλα της βρίσκεται η εκκλησία του Ταξιάρχη. 

Στο κέντρο της πλατείας δεσπόζει ένα παλιό, μεγάλο διώροφο κτίριο, η «Τράπεζα των Ολύμπων», που χρησίμευε μάλλον σαν διοικητήριο τα μεσαιωνικά χρόνια, αλλά και σαν έσχατο σημείο άμυνας στην περίπτωση που οι εχθροί κατόρθωναν να περάσουν την εξωτερική οχύρωση. Είχε μακρόστενες αίθουσες και τοίχους που διατηρούνται σε καλή κατάσταση. Σήμερα στεγάζει μαγαζιά. Σε ένα από αυτά καθίσαμε να φάμε, από ένα μακρύ κατάλογο ντόπιων εδεσμάτων. Σ’ αυτό θα ξαναπάμε και την επόμενη φορά! Ελπίζουμε μόνο να μη μας «ψυχαγωγήσει» ξανά η «λαική» (θού Κύριε!) «μουσική» που πυροβολούσε τ’ αυτιά μας, επιλογής κάποιων πελατών ενός άλλου μαγαζιού, στην άλλη πλευρά της «Τράπεζας»! Θα μου πεις, «γούστα είναι αυτά»… 

Το βράδυ διαβάζω πως την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς αναβιώνει στην κεντρική πλατεία του χωριού, όπως και σε μερικά ακόμη χωριά, το έθιμο του Αγά, ένα έθιμο που οι ρίζες του βρίσκονται μεταξύ του 1830-1840. Ο Αγάς είναι ένας αυστηρός δικαστής που ορίζεται από τους κατοίκους του χωριού για να «δικάσει» τους παρευρισκομένους, σε μια δίκη που κύριο χαρακτηριστικό της είναι το χιούμορ. Αυτός που θα καταδικαστεί είναι υποχρεωμένος να «εξαγοράσει» την ποινή του. 

Διαβάζω ακόμα πως λίγα χιλιόμετρα έξω από το χωριό βρίσκεται ο όρμος «Φανά», που στην αρχαιότητα χρησιμοποιούνταν από τους ναυτικούς ως ασφαλές αγκυροβόλιο. Η περιοχή έχει ονομαστεί έτσι από τον ναό του Φαναίου Απόλλωνα που βρίσκεται στην περιοχή και που αρχαιολογικά ευρήματά του χρονολογούνται από τον 6ο αιώνα π.Χ. Εννοείται ότι το μυαλό μου πήγε στην Ανάφη, που πήρε το όνομά της από το γεγονός που μυθολογείται, ότι το νησί «φάνηκε» στους ναυτίλους της Αργώς που παράδερνε στο αφρισμένο, σκοτεινό πέλαγος, όταν ο Απόλλωνας το φώτισε για να βρει εκεί το καράβι ασφαλές καταφύγιο! 

Τι συμβαίνει στα Ελληνικά πανεπιστήμια;

Τι συμβαίνει τελικά στα Ελληνικά πανεπιστήμια σήμερα; Ποια είναι η πραγματική κατάσταση, τι φταίει για τη βαθιά κρίση του πανεπιστημίου, πώς βγαίνουμε από αυτή; Τα ερωτήματα αυτά δεν απασχολούν μόνο τα κομματικά επιτελεία (στα σοβαρά ή απλά για να στήνουν πάνω σε αυτά τη μεταξύ τους αντιπαράθεση και να κερδοσκοπούν πολιτικά), ούτε μόνο τους πανεπιστημιακούς (αρκετούς από αυτούς, άλλωστε, τέτοια ερωτήματα δεν τους πολύ-απασχολούν, έτσι περιχαρακωμένοι που είναι μέσα στην ιδιώτευσή τους) ούτε μόνο τους φοιτητές (ίσως αυτούς να τους απασχολούν λιγότερο από όλους τους άλλους, αφού το κύριο που ενδιαφέρει τους περισσότερους είναι το «χαρτί» και πώς θα το αποκτήσουν με τη μικρότερη δυνατή προσπάθεια).

Αυτό που συμβαίνει στα Ελληνικά πανεπιστήμια απασχολεί (εν πάση περιπτώσει, πρέπει να απασχολεί) ολόκληρη την Ελληνική κοινωνία, αφού πάνω σε αυτά και, γενικότερα, πάνω στην εκπαίδευση των Ελληνόπαιδων χτίζεται η αυριανή Ελλάδα. Απασχολεί κάθε τοπική κοινωνία, αφού όλα σχεδόν τα σπίτια είχαν, έχουν ή θα έχουν αργά ή γρήγορα κάποιο παιδί που θα περάσει την πόρτα κάποιου πανεπιστημίου στην πορεία του προς την ένταξή του στην παραγωγή και στην οικονομία.

Γι’ αυτό που συμβαίνει στα Ελληνικά πανεπιστήμια σήμερα γίνεται ένας διάλογος, όχι πάντα υπεύθυνος, συχνά δημαγωγικός, που επιχειρεί να δώσει απαντήσεις στα ερωτήματα που θέσαμε. Στο διάλογο αυτό έχει συμμετάσχει κατά καιρούς και αυτό το blog με διάφορα κείμενα που ανέβηκαν από το συγγραφέα και από όσους επισκέπτες έκαναν παρεμβάσεις. Από όλο το διάλογο που γίνεται (όπου γίνεται) σε διάφορους χώρους κι από διάφορα μέσα, όσο μπόρεσα να τον παρακολουθήσω, αντιγράφω ένα απόσπασμα από ένα κείμενο-απόφαση (κατά πλειοψηφία) του Δ.Σ. του Συλλόγου μελών ΔΕΠ του Πολυτεχνείου. Η απόφαση πάρθηκε στις 15-1-2009 και σε αυτήν περιγράφεται ανάγλυφα, μεταφέροντας την αγωνία των συντακτών της, η κατάσταση στο Πολυτεχνείο σήμερα. Επίσης διατυπώνονται μια σειρά από θέσεις και προτάσεις για ένα, μερικό έστω, ξεπέρασμα ορισμένων πλευρών της κρίσης, όπως εκδηλώνεται στο συγκεκριμένο πανεπιστήμιο.

Σύμφωνα, λοιπόν, με την απόφαση, «για μία ακόμη φορά το Ε.Μ. Πολυτεχνείο έχει σταματήσει να λειτουργεί ως χώρος εκπαίδευσης, έρευνας και ελεύθερης έκφρασης ιδεών. Αντίθετα, μετατρέπεται σε νεκρά κτιριακά συγκροτήματα που φιλοξενούν περιστασιακά:
Ομάδες ατόμων που δεν έχουν σχέση με την πανεπιστημιακή κοινότητα, δεν σέβονται το χώρο και την ιστορία του προβαίνοντας σε σοβαρές καταστροφές, ενώ εχθρεύονται το διάλογο.
Πανεπιστημιακούς δασκάλους και φοιτητές που περιφέρονται στα κυλικεία του Ιδρύματος (ενίοτε με τον προσωπικό τους υπολογιστή), αναρωτιούνται σε ποιό κτίριο έχουν πρόσβαση, αν θα γίνει μάθημα, αν θα πραγματοποιηθεί το προγραμματισμένο σεμινάριο και αν υπάρχει «τρόπος» να εισχωρήσουν στο γραφείο ή στο εργαστήριο τους.

Αναμφισβήτητα, το τραγικό γεγονός της δολοφονίας του 15χρονου Αλέξη Γρηγορόπουλου συγκλόνισε ολόκληρη την πανεπιστημιακή κοινότητα. Τις πρώτες εκείνες ημέρες οι συνήθεις ακαδημαϊκές λειτουργίες έμοιαζαν να μην έχουν νόημα μπροστά στην αναντίστρεπτη πραγματικότητα της απώλειας ενός μικρού παιδιού, θύματος της αστυνομικής βιαιότητας και αυθαιρεσίας. Στη συνέχεια, όλοι μας σταθήκαμε αμήχανοι μάρτυρες και αδύναμοι αναλυτές μίας πρωτοφανούς βιαιότητας και οργής, αντανάκλασης ενός κλίματος γενικευμένης κρίσης στην ελληνική κοινωνία.

Σήμερα, η βιαιότητα έχει μπεί για τα καλά μέσα στο ίδιο το Πανεπιστήμιο. Πληθαίνουν τα επεισόδια σωματικής βίας μεταξύ σπουδαστών, φραστικής βίας μεταξύ σπουδαστών και καθηγητών. Εμείς ως πανεπιστημιακοί δάσκαλοι οφείλουμε να παραμερίσουμε την αμηχανία μας, να σπάσουμε τη σιωπή μας και να τοποθετηθούμε με ευθύνη στην κατάσταση που τείνει να παγιωθεί στο Ίδρυμα. Μία κατάσταση που οδηγεί στην αυτοαναίρεση του ρόλου μας, απειλεί την ψυχική και σωματική υγεία όλων μας, απαξιώνει το Δημόσιο Πανεπιστήμιο και υπονομεύει το μέλλον των σπουδαστών μας».

Στη συνέχεια διατυπώνονται μια σειρά από θέσεις του ΔΣ (όπως ότι η κατάληψη χώρων του Πανεπιστημίου δεν μπορεί να αποφασίζεται μονομερώς από τους φοιτητές που αποτελούν μόνο μια συνιστώσα της Ακαδημαϊκής Κοινότητας και να αγνοούνται οι άλλες συνιστώσες, ότι τα μέλη ΔΕΠ, ως εργαζόμενοι και μάλιστα με αυξημένες ευθύνες και υποχρεώσεις απέναντι στην ακαδημαϊκή κοινότητα –ελληνική και διεθνή– είναι αδιανόητο να στερούνται την ελεύθερη πρόσβαση και χρήση των εργασιακών τους χώρων και των υποδομών που απαιτούνται για την εκπλήρωση του εκπαιδευτικού και ερευνητικού τους έργου κλπ.).

Και η απόφαση, θίγοντας για μια ακόμα φορά την πληγή των καταλήψεων, που ακυρώνουν το πανεπιστημιακό άσυλο και το πανεπιστήμιο συνολικά, τελειώνει ως εξής:

«Το Πανεπιστήμιο πρέπει να είναι ανοιχτό. Γιατί μόνο μέσα στο ανοιχτό Πανεπιστήμιο μπορούν καθηγητές και φοιτητές να αναζητήσουν και να συζητήσουν τα αίτια της κρίσης και να χαράξουν μαζί δρόμους διεξόδου απ’ αυτήν. Γιατί μόνο μέσα στο ανοιχτό Πανεπιστήμιο μπορεί να αναπτυχθούν, να μεταδοθούν και να εμπλουτισθούν οι γνώσεις και οι αξίες που θα κάνουν την αυριανή κοινωνία καλύτερη από τη σημερινή».

Κλείνω με την παρατήρηση ότι η κρίση στα Ελληνικά πανεπιστήμια είναι πολυδιάστατη και η περιγραφή της δεν μπορεί να χωρέσει σε καμιά απόφαση κανενός πανεπιστημιακού οργάνου. Πολύ περισσότερο δεν μπορούν να χωρέσουν σε καμιά τέτοια απόφαση οι προτάσεις για το ξεπέρασμά της.

Τα συμπεράσματα δικά σας.

Οι ρίζες της βίας και πώς την παλεύεις: ένα σχόλιο

Αντιγράφω από την ειδησεογραφία της ημέρας:

«Ομάδα αγνώστων εισέβαλε την Τετάρτη (χθές) σε αίθουσα του Κτιρίου «Κωστής Παλαμάς» (Πολιτιστικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Αθηνών) και ξυλοκόπησε τον καθηγητή Γιάννη Πανούση, ο οποίος ήταν ομιλητής σε εκδήλωση. Περίπου 50 κουκουλοφόροι εισέβαλαν στο κτίριο, κρατώντας βαριοπούλες, ξύλα, σίδερα, μπογιές και άλλα αντικείμενα την ώρα που βρίσκονταν σε εξέλιξη εκδήλωση με θέμα την κοινωνική μέριμνα για τους αποφυλακισμένους.

Oι κουκουλοφόροι επιτέθηκαν επίσης με βιαιότητα κατά των παρισταμένων και γρονθοκόπησαν τον κ. Πανούση. Ο κ. Πανούσης, αφού του παρασχέθηκαν οι πρώτες βοήθειες, μεταφέρθηκε στα εξωτερικά ιατρεία του «Ευαγγελισμού» για εξετάσεις. Νωρίς το βράδυ πήρε εξιτήριο.

Υπενθυμίζεται ότι στο γραφείο του κ. Πανούση, πριν από περίπου μία εβδομάδα, είχε τοποθετηθεί εμπρηστικός μηχανισμός.

Οι κουκουλοφόροι προκάλεσαν επίσης σημαντικές φθορές στο κτίριο, με σπασμένα αγάλματα, πίνακες και συνθήματα στους τοίχους».

Η παραπάνω είδηση, αν συσχετιστεί με ανάλογες ειδήσεις και με όσα έχουμε δει τους τελευταίους μήνες στην Ελλάδα, δείχνει πως έχουμε μπει σε μια περίοδο βίας και τρομοκρατίας που κανείς δεν ξέρει πόσο θα κρατήσει και μέχρι πού θα κλιμακωθεί. Το Ελληνικό πανεπιστήμιο είναι στο μάτι αυτού του κυκλώνα. Χαρακτηριστικό της βίας αυτής είναι ότι πρόκειται για μια βία τυφλή, κτηνώδη, που δείχνει απέραντο μίσος. Πραγματοποιείται από ομάδες κουκουλοφόρων που είτε προβάλλουν κάποιο αίτημα είτε απλά χτυπούν και φεύγουν, πάντα ακαταδίωκτοι, χωρίς να δώσουν στίγμα της βούλησής τους, πέρα από το να καταστρέψουν.

Το τελευταίο επεισόδιο, με τον τραυματισμό (με σιδερογροθιά!) του Καθηγητή Γιάννη Πανούση αποτελεί απόδειξη του ισχυρισμού ότι η βία αυτή είναι τυφλή. Ο κ.Πανούσης είναι γνωστό ότι αποτελεί μια προοδευτική προσωπικότητα. Με παρεμβάσεις του πήρε συχνά θέσεις σε σημαντικά πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα, θέσεις κάθε άλλο παρά αντιδραστικές, ενώ τάχθηκε ανοιχτά με το μέρος ανθρώπων που υφίστανται τη μοίρα της μειοψηφίας και καταπιέζονται.

Δεν θα μπούμε στο διάλογο για το ποιος φταίει για την κλιμάκωση της βίας και της τρομοκρατίας, και ειδικότερα για τις ευθύνες της (υπεύθυνης) κυβέρνησης. Το θέμα έχει τέτοιες διαστάσεις που ξεπερνάει ίσως τις (υπαρκτές) ευθύνες μιας κυβέρνησης. Ένα βασικό ερώτημα είναι, βέβαια, πώς αντιμετωπίζεται, κι ένα δεύτερο είναι ποιες είναι οι ρίζες αυτής της βίας. Η απάντηση στο πρώτο ερώτημα προϋποθέτει απάντηση στο δεύτερο.

Αν δεν υπήρχαν οι συγκεκριμένες συνθήκες που τροφοδοτούν και ενισχύουν τη βία στην Ελλάδα (εθνική και παγκόσμια οικονομική κρίση, κατάσταση της παιδείας στη χώρα, μια κουλτούρα ατομισμού, αυθαιρεσίας και ακραίας συμπεριφοράς που έχει εγκατασταθεί πια από χρόνια στην Ελλάδα) θα λέγαμε ότι, απλά, δεν υπάρχει καμιά άλλη εξήγηση, παρά μόνο μια: αυτή που προβάλλει η θεωρία της (ενδεχόμενα εισαγόμενης) σκόπιμης βίας, που υπηρετεί συγκεκριμένες επιδιώξεις αποσταθεροποίησης στη χώρα (και ίσως και στην ευρύτερη περιοχή) από δυνάμεις που ίσως είναι ξένες προς τη χώρα. Οι κουκουλοφόροι που επιτίθενται τυφλά και με απίστευτη βαναυσότητα σε ζωντανούς ή άψυχους στόχους, φέρονται σαν πράκτορες σε διατεταγμένη υπηρεσία, που κάθε άλλο παρά ενδιαφέρονται να δοθεί ικανοποίηση σε αιτήματα που προβάλλουν, όταν τα προβάλλουν. Η πρακτική τους, αν φέρνει κάποιο αποτέλεσμα πέρα από τις σωματικές βλάβες και τις υλικές καταστροφές, αυτό είναι η συσσώρευση οργής στο κοινωνικό σώμα, που πάντως δεν στρέφεται κατά των πραγματικών αιτίων των προβλημάτων της χώρας. Το κοινωνικό σώμα, ανήμπορο μπροστά σε αυτές τις εκρήξεις βίας, χάνει όλο και περισσότερο την πίστη του στους θεσμούς, στην ίδια τη δημοκρατία και στις δυνατότητές της να εξασφαλίζει συνθήκες ελεύθερου διαλόγου, την ειρήνη, την ασφάλεια και την ευημερία των πολιτών.

Όποια και νάναι η ρίζα του κακού, τη λύση στο πρόβλημα πρέπει να ψάξει να τη βρει η ίδια η δημοκρατία, με όλες τις δυνάμεις της, και με το έσχατο όπλο που προβλέπει το Σύνταγμα για την υπεράσπιση του δημοκρατικού πολιτεύματος της χώρας: τον πατριωτισμό των Ελλήνων.

Στη Λέσβο τη θαλασσοφίλητη: το Iερό των Μέσων

Ακόμα ένας σταθμός στη Λέσβο τη θαλασσοφίλητη: το Iερό των Μέσων (Μέσσου).

 

Φτάσαμε εδώ επιστρέφοντας από την Ερεσό προς τη Μυτιλήνη από όπου θα αναχωρούσαμε για τον Πειραιά την ίδια μέρα. Τελευταίος σταθμός μας στη Λέσβο λοιπόν. 

Συναντήσαμε ένα πανέμορφο, γαλήνιο τόπο να ξεπροβάλλει ανάμεσα σε λόφους καλυμμένους από πεύκα και λιόδεντρα, στις υπώρειες του Λεπέτυμνου και του όρους των Πυρραίων. Μας περίμεναν εκεί τα ερείπια ενός μεγάλου και σημαντικού για τη Λέσβο ιερού, το Ιερού των Μέσων.

Το όνομα του ιερού προέρχεται από την αιολική λέξη «Μέσσον», που δηλώνει το μέσο του νησιού.  Το Ιερό βρίσκεται πράγματι στο κέντρο της Λέσβου, κοντά στον οικισμό «Μέσα», 9 χλμ. από την πεδινή κωμόπολη της Αγίας Παρασκευής (λημέρι του φίλου Πλάτωνα!), στα βόρεια του κόλπου της Καλλονής, 35 χλμ. από την Μυτιλήνη, 5 χλμ. από την αρχαία Πύρρα και 7,5 χλμ. από την αρχαία Αρίσβη. Όλες αρχαίες πόλεις, που μαζί με τη Μήθυμνα, και την Ερεσό, ιδρύθηκαν από τους Αιολείς και ήσαν οι σημαντικότερες της Λέσβου.

Το ιερό ήδη από τον 6ο αιώνα π.χ. ήταν κέντρο παλλεσβιακής θρησκευτικής λατρείας, όπου κατέφθαναν προσκυνητές από όλα τα μέρη της Λέσβου αλλά και από πόλεις της μικρασιατικής ακτής. Ήταν αφιερωμένο, όπως λένε τα ποιήματα του Αλκαίου, στους αθάνατους Μάκαρες, που ταυτίζονται με τη λεσβιακή τριάδα Δία, Ήρα και Διόνυσο - αν και έχει διατυπωθεί η άποψη ότι ήταν αφιερωμένο στην Αφροδίτη.

Στο ιερό είχε την έδρα του και το «Κοινό των Λεσβιακών πόλεων» του 4ου π. Χ. αιώνα, που ήταν κέντρο παλλεσβιακής λατρείας αλλά και εξουσίας. 

Στο Ιερό γίνονταν κάθε χρόνο εορτές κοινές των Λεσβίων, στις οποίες λατρευόταν η τριάδα των θεών. Λατρευόταν και η «Αιολήια θεός πάντων γενέθλα», προστάτρια των αιολικών γενών, που προς τιμήν της γίνονταν καλλιστεία, όπου συμμετείχαν «Λεσβίδες ελκεσίπεπλοι». Η λατρεία είχε παλλεσβιακό χαρακτήρα ήδη από τα αρχαϊκά χρόνια, σύμφωνα και με μαρτυρίες του Αλκαίου και της Σαπφώς.

Στον πυρήνα του αρχαιολογικού χώρου βρίσκεται ο ιωνικός ψευδοδίπτερος ναός του 4ου αιώνα π.Χ., διαστάσεων 45 Χ 26 μ., μοναδικό μνημείο αυτού του τύπου στον ελλαδικό χώρο. Ο ναός αντικατέστησε το πρώτο λατρευτικό κτίριο της αρχαϊκής εποχής (6ος αιώνας π.χ.).

Τον 3ο - 4ο αιώνα μ.Χ. ο ναός καταστρέφεται, τα αρχιτεκτονικά μέλη του θρυμματίζονται και ασβεστοποιούνται στους κλιβάνους που κτίζονται σε επαφή και γύρω του, και κάποιοι από τους επτά που χρονολογούνται στην περίοδο αυτή είναι και σήμερα ορατοί.

Στα ερείπια του αρχαίου ναού, στο αρχαίο δάπεδο πάνω, χτίζεται μια παλαιοχριστιανική  βασιλική. Ο ναός ήταν κοιμητηριακός και γύρω του βρέθηκαν ταφές. Στη μεταβυζαντινή εποχή χτίζεται επάνω στο ναό το μονόχωρο εκκλησάκι του Ταξιάρχη Μιχαήλ, επίσης με κοιμητηριακή χρήση. Η κόγχη του Ιερού της παλαιοχριστιανικής βασιλικής, όπως και υπολείμματα του ναού του Ταξιάρχη φαίνονται και σήμερα.

Αποχωρούμε κρατώντας στην καρδιά μας μιαν ακόμα μαγική εικόνα από την πανέμορφη Λέσβο…